Mustafa Kemal Atatürk, katıldığı savaşlar sırasında birçok kez yaralanmış ya da ölüm tehlikesi geçirmiştir.
Atatürk’e birçok kez de suikast düzenlenmiş ya da suikast planı yapılmıştır.
Planlardan belki de en az bilinenlerinden birisi, Hintli Mustafa Sagir’in suikast girişimidir.
İngiltere adına casusluk yapan ve çok iyi Türkçe bilen Sagir, Birinci Dünya Savaşı’nın ardından işgal altında olan İstanbul’a gelmişti.
Kendisini Hindistan Hilafet Komitesi’nin temsilcisi olarak tanıtan Sagir, ülkesinde Türkiye’deki Kurtuluş Savaşı’na yardım için topladıkları parayı ve bir mektubu Mustafa Kemal’e sunmak için geldiğini söylüyordu.
Bugün Pakistan sınırları içinde kalan Peşaver bölgesinden olan 44 yaşındaki Sagir’i İstanbul’a İngiliz gizli servisi getirmişti. İngilizler, casus olduğunu belli etmemek ve Kuvay-i Milliyecilerin güvenini kazanmak amacıyla Sagir’i, Aksaray semtinde, duvarlarında Mustafa Kemal’in fotoğraflarının asılı olduğu bir eve yerleştirdiler.
Güveni artırmak için ise Sagir’i göstermelik bir operasyon düzenleyerek tutukladılar.
Bununla da yetinmeyip 20 güne yakın hapiste tuttular.
Serbest kaldıktan sonra Ankara’ya geçmek için İstanbul’daki çeşitli çevrelerle görüşebilmesi için önü açılan Mustafa Sagir, sonunda Anadolu’daki mücadele ile ilişkileri yürüten Karakol Cemiyeti’nin güvenini kazandı.
Cemiyetin Ankara’ya durumu bildirmesinin ardından Hintli casusun Ankara seyahati başladı.
İnebolu, Kastamonu ve Çankırı’da törenlerle karşılandı. Ankara’ya varışında da törenle karşılanan Mustafa Sagir’e yardımcı olması için bir de deniz teğmen görevlendirildi.
Hintli casus kısa sürede Ankara’daki önde gelen isimlerle ve yöneticilerle iyi ilişkiler kurdu.
Görüştüğü herkese Hindistan’da toplanan paraların kısa bir süre sonra Ankara’ya ulaşacağını söylüyor, böylelikle kendisine olan güveni artırmaya çalışıyordu.
Mustafa Kemal’i de ziyaret etmeyi başaran Sagir, görüşme sırasında, Hindistan’da yaşayan Abdülmennan adlı önemli bir şahsiyetin gönderdiğini söylediği sancak ile mektubu Paşa’ya sundu.
Ayrıca Hintli Müslümanların topladığını ileri sürdüğü altın ve paraları da uzun uzun anlattı.
Bunların yakında Ankara’da olacağına dair de güvenceler verdi.
Hintli casus görüşmeden mutlu ayrılmış, ama Mustafa Kemal, İngiliz kontrol noktalarını nasıl bu kadar rahatlıkla geçtiğini sorguladığı Sagir’den şüphelenmişti.
Bir süre sonra ise Mustafa Sagir hakkında gelen bir ihbar mektubu İngiliz casusun foyasını ortaya çıkardı.
Yakın takibe alınan ve yazışmaları izlenen Mustafa Sagir’in İstanbul’a gönderdiği mektuplar incelendi.
Mektupların bazı bölümlerinin görünmeyen mürekkep ile yazıldığı tespit edildi.
Bu bölümler okunduğunda ise Sagir’in casus olduğu anlaşıldı. Polisteki sorgusunda kanıtlar önüne konulan Sagir suçunu itiraf etmek zorunda kaldı.
Özellikle son aldığı mektup çok önemliydi.
Bu mektupta İngilizler, Sagir’den elde etmesi gereken bilgileri sorular halinde sıralamıştı.
En çok dikkat çekenler ise Mustafa Kemal’in günlük yaşamına ilişkin olan şu sorulardı:
Mustafa Kemal’in oturduğu ev ile korumalarının bulunduğu yer arasındaki mesafe nedir?
Gezmeye çıktığı zaman hangi yoldan geçer?
Güzergâhı kendisi mi belirler yoksa şoförüne mi bırakır?
Şoförü nerelidir. Hangi milletten ya da kökendendir?
Otomobilinin markası ve modeli nedir?
Bu sorular, Mustafa kemal Paşa’ya bir suikast düşünüldüğünün açık bir kanıtı olarak kabul edilmiştir.
Mustafa Sagir tutuklanarak İstiklal Mahkemesi’ne çıkarıldı.
Mahkeme başkanı ile görüşen Sagir, İngiliz istihbaratını çok iyi bildiğini, affedilmesi karşılığında İngiltere aleyhine casusluk yapacağını söyledi.
Başkan ise suçunu itiraf etmesi karşılığında bu önerinin değerlendirilebileceği yanıtını verdi.
Mahkemedeki sorgusu sırasında ise Sagir, 10 yaşından itibaren İngiliz gizli servisi tarafından özel eğitildiğini, Afganistan Emiri’ni düzenlediği suikast sonucu nasıl öldürdüğünü anlattı.
Ayrıca 1910 yılından itibaren Mısırlı milliyetçileri izlemek ve haklarında bilgi toplamak üzere gittiği Kahire’deki çalışmaları hakkında bilgi verdi.
Birinci Dünya Savaşı sırasında birçok ülkede casusluk faaliyetinde bulunan Sagir’in İsviçre’deki ilişkileri de deşifre olmuştu.
Casus Sagir’in bu ülkede yaşayan Almanlar ve Türkler ile yaptığı görüşmeler ortaya döküldü.
Sagir’in son olarak ülkesi Hindistan’da casusluk yaptığı da belirlenmiştir.
İngiliz Genelkurmay Başkanlığı’nın istihbarat servisinde görevlendirilen Mustafa Sagir’in, bir süre Londra’da kaldıktan sonra, Anadolu’daki direnişi kırmak için İstanbul’a gönderildiği tespit edilmiştir.
Sagir’in İstanbul’a gönderdiği okunamayan mürekkeple yazılmış mektupları ise İleri gazetesi yazarı Ferid Cavit’in aldığı belirlendi.
Böylelikle Cavit’in de İngiliz istihbarat servisi için çalıştığı ortaya çıktı.
Sagir’e tercüman ve yardımcı olarak verilen deniz Teğmen Mehmet Ali de mahkemeye çıkarılmıştı.
Sagir’in itirafının ardından dosyayı inceleyen ve sanıkların açıklamalarını dinleyen mahkeme 23 Mayıs 1921 tarihinde kararını verdi.
Buna göre Ferid Cevat, ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Teğmen Mehmet Ali ceza almadı, ancak güvenilmez kişi ilan edilerek İstanbul’a gönderilmesine karar verildi.
Mustafa Sagir ise idama mahkûm edildi.
Sagir, 24 Mayıs 1921 tarihinde, Ankara’da, Karaoğlan Çarşısında asılarak cezası infaz edildi.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
