DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan, dünyada ve Ortadoğu'da yaşanan gelişmelerden Türkiye'deki Barış ve Demokratik Toplum Süreci'ne, fon soruşturmasından ekonomik krize ve Irak Kürdistan Bölgesi'ndeki siyasi gerilimlere kadar gündemin öne çıkan başlıklarını Independent Türkçe’ye değerlendirdi. Çerçeve Yasa'nın kabul edilmesine rağmen yargıdaki uygulamaların değişmediğini savunan Bakırhan, 30 yıl cezaevinde kaldıktan sonra tahliye edilenlere yönelik baskı ve takip iddialarını ilk kez dile getirdi. Bazı yargı ve emniyet mensuplarının faaliyetlerini sorgulayan Bakırhan, iktidara "Haberdarsa neden susuyor? Haberdar değilse, devletin içinde kim kimin adına karar veriyor?" diye seslendi.
Fon soruşturmasına ilişkin de sert eleştirilerde bulunan Bakırhan, iktidarın çıkardığı yasanın mağduriyetleri gidermediğini belirterek sorumluların açıklanmasını istedi. Ekonomik krize karşı hazırladıkları Acil Durum Paketi'ni anlatan Bakırhan, KDP ile YNK arasında yaşanan gerilime ilişkin ise Kürt siyasi aktörlerine ayrışma yerine yeni bir demokratik ortaklık çağrısı yaptı. Tuncer Bakırhan'a yönelttiğimiz sorular ve yanıtları şöyle:
Dünyada ve bölgede bir yandan siyasi gerilimler ve çatışmalar artarken diğer yandan seçimler gerçekleşiyor. Dünyada ve bölgedeki gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz?
Değindiğiniz üzere dünyanın birçok yerinde önemli gelişmeler, seçimler ve toplumsal hareketler yaşanıyor. Bana kalırsa büyük altüst oluşların yaşandığı bir ara dönemden geçiyoruz. Fransa’dan Bangladeş’e, İspanya’dan Tunus’a kadar milyonlarca insan hayat pahalılığına, baskılara, savaşlara itiraz ediyor. İnsanlar iş, aş, adalet, özgürlük ve güvenceli bir yaşam istiyor.
Bu değişim isteğini sadece sokaklarda görmüyoruz. Seçim sandıklarında da görüyoruz. Sırbistan’da öğrenciler eşit söz ve katılım anlayışıyla oluşturdukları listelerle seçim kazanıyor. Brezilya’da halk barıştan, refahtan ve gelir adaletinden yana tutum alıyor. İsrail yurttaşı Araplar ülke yönetiminde söz sahibi olmak istediklerini gösteriyor. ABD’de insanlar, savaşlara harcanan milyarlarca doların kendi sofralarından eksiltilmesine itiraz ediyor.
Bütün bu gelişmelerde dikkatimi çeken ortak bir durum var. İnsanlar artık ekonomik hakları, demokratik hakları ve kimlik haklarını birbirinden ayrı düşünmüyor. Geçimlerini de özgürlüklerini de birlikte savunuyorlar. Yukarıdakilerin servetine servet kattığı, aşağıdakilerin geçim derdiyle boğuştuğu düzene itiraz ediyorlar.
Bir de şu var. İnsanlar yalnızca iktidarların değişmesini istemiyor. Kendi hayatları, kentleri ve gelecekleri hakkında söz sahibi olmak istiyorlar. Çünkü merkezi ele geçiren zamanla merkeze benziyor. Partiler, liderler değişiyor ama insanların yönetimden dışlanması devam edebiliyor. Bizim açımızdan değişimin pusulası sadece devletlerin jeopolitik hesapları değil, insanların gündelik ihtiyaçlarıdır. Kimlik, sınıf ve hak mücadelelerinin ortaklaştığı yerden daha eşit, özgür ve demokratik bir gelecek kurulabileceğine inanıyoruz.
“Hedefimiz Demokratik Türkiye Cumhuriyetidir”
Dünyada ve bölgede riskler büyürken Türkiye’de bir süreç yürüyor. Bu süreçte ne aşamadayız? Durum nedir?
Bugün bölgenin barış umudu, bu topraklarda yürüttüğümüz Barış ve Demokratik Toplum Süreci’yle yeniden yeşeriyor diyebilirim. Artık “Kürtler vardır ama hakları yoktur” anlayışının kabul edilemeyeceği bir dönemdeyiz. Zaman, şiddet yerine Kürt meselesinin demokratik çözümünü gerektiriyor. Biz buna demokratik entegrasyon diyoruz. Bunun anlamı ne asimilasyon ne de ayrılıktır. Eşitlik, özgürlük ve demokrasi temelinde yeni bir ortaklığa ihtiyaç var. Bu, devletle toplum arasında ve farklı kimliklerin birlikte yaşamı için yeni bir siyasi ve hukuki mutabakat kurulmasıdır.
Bunu biraz açar mısınız?
Yeni ve kapsayıcı bir ulusal kimlik tanımı, güçlü yerel demokrasi, özgür siyaset ve evrensel hukuk işte çözümün şifreleri bunlardır. Şifre, ulusun demokratikleştirilmesidir. Ulusun demokratikleştirilmesi, kimlikleri iktidarların ve iktidarcı güçlerin aracı olmaktan kurtarır. Demokratik kamusal alanın inşa edilmesini sağlar.
Dolayısıyla silahsızlanmayı da kapsayan ama daha geniş bir çerçeveden mi bahsediyorsunuz?
Evet. Yürüyen süreçte silahsızlanma elbette bir aşamadır. Hukuki güvence bu aşamanın bir parçasıdır. Ama herkes bilmelidir ki, bu sürecin nihai hedefi Kürt meselesinin demokratik çözümü ve demokratik cumhuriyetin inşasıdır. Kürt meselesinin demokratik çözümü 50 yıldır katlanılan insani ve iktisadi maliyetleri bitirir. Mali kaynakları eğitim, sağlık, alt yapıya yönlendirerek refahı arttırır. Uluslararası ve bölgesel güçlerin Türkiye üzerinde oynamak istedikleri oyunları boşa düşürür. Ortadoğu'ya yeni ve demokratik yaşam ufku sunar.
Halkların ve inançların kimliklerini gözeten eşitlikçi, özgürlükçü ve uygulanabilir bir Demokratik Cumhuriyet, 86 milyon insanın geleceği kazanabileceği yegâne modeldir. Hedefimiz Demokratik Türkiye Cumhuriyetidir. Demokratik Cumhuriyet davetimiz herkesedir. Çünkü Demokratik Cumhuriyet, farklı halkların, inançların ve kimliklerin birbirine benzemek zorunda kalmadan, kendi kimlikleri ve haklarıyla eşit yurttaşlar olarak birlikte yaşadığı siyasi ve hukuki düzendir.
Son günlerde süreçle ilgili negatif bir hava var. Buna dair ne dersiniz?
Çatışma çözümleri uzun, zor, zahmetli yollardır. Sabır bu süreçlerde çoğu zaman derman olur. Elbette sabır ve şükrediyoruz. Sabrımız barışa olan inancımızdan, şükrümüz bir gencimizin bile yaşamını yitirmiyor oluşundan geliyor. Bunlar önemli noktalar. Fakat ne yazık ki, süreç ağır ilerledikçe enfekte olma riski yükseliyor. Bu sebeple bazen ritim düşebilir, bazen artabilir ama ritim duygusunu hiç kimsenin yitirmemesi gerekir. Ama zaman konusunu doğru değerlendirmeliyiz. Sürecin nasıl ilerleyeceği, zamanın nasıl kullanıldığına bağlı. Vaktinde atılan her somut adım zamanı barışı lehine çevirir, ertelenen her adım ise güveni zayıflatır. Zamanı iyi değerlendirmek, bu sürece emek veren herkesin ortak sorumluluğudur.
Zaman konusunda meselelere adil bakmak gerekiyor. Doğrudan şunu sorayım. Zaman, Hareket Yönetimi ile yürütme erki için aynı akıyor denilebilir mi? Denilemez. Çünkü zaman herkes için aynı işlemiyor. Burada durum farklı. Silahlara veda edildiği için iktidar cephesinde zamanın kendi lehine işlediği algısı oluşabilir. Dünyadaki barış süreçlerinden biliyoruz. Zamanın kendi lehine işlediğini düşünen taraf genellikle acele etmez, işleri ağırdan alır. Ama bu yanlış bir yaklaşımdır. Süreci enfekte edebilecek yaklaşımlardan uzak durmak gerekir. Hareket Yönetimi de “artık somut adımlar atılsın” derken aslında bunu söylüyor. Kürt tarafının bu uyarısını doğru anlamak gerekiyor. Hareket Yönetimi “adımlar atılsın” derken sürecin sağlıklı ve güçlü ilerlemesinin yoluna işaret eden ikazda bulunuyor. Bu konuda Kürt tarafını doğru anlamak gerektiğini düşünüyorum. Fakat son dönemlerde özellikle gazete haberlerinden tutalım stadyumlara, sosyal medyadan tutalım emniyet ve yargının bazı artan faaliyetlerine kadar kaygılarımız artıyor.
"30 yılını cezaevinde geçiren arkadaşlarımıza özel bir baskı uygulanıyor"
Son dönemde ne gibi gelişmeler kaygılarınızı artırıyor?
Bakın, 22 Ekim ve 27 Şubat’tan bugüne kadar sürece pozitif motivasyon taşımak için elimizden geleni yaptık. Ama daha önce de söyledik ve tekrar söyleyelim. Biz yapılan hesapların, kurulan tuzakların, süreci enfekte etmeye dönük çabaların, Kürtlerle eşit olma fikrini kabullenemeyen kibrin farkındayız. Biz savaştan nemalanan kesimlerin şiddette ısrarının da farkındayız. Buna rağmen diyoruz ki, toplumsal barışı mutlaka kazanacağız.
Bakın Çerçeve Yasa çıktı. Buna rağmen Yargıtay bazı dosyalarda ceza yağdırmaya devam ediyor. Yerel mahkemelerde yeni davalar açılıyor, cezalar birer birer onanıyor. Yasa Meclis'ten geçti ama bazı adliyelerin ve güvenlik aygıtlarının kapısından içeri girmediğini gösteren pratikler görüyoruz.. Barış umudu meclise ve siyasete geldi ama bazı yargı mensuplarına uğramadı.
Ve çok önemli başka bir durum var. Bunu ilk defa dile getireceğim. Otuz yılını cezaevinde geçirip çıkan arkadaşlarımız rahat bırakılmıyor. Özel bir baskı uygulanıyor. Sokakta rahatsız ediliyor, takip ediliyorlar. Resmi olmayan gözaltılar gerçekleştirilmek isteniyor. Sohbet etme talepleri dile getiriliyor. Yine Gençlik Meclisi üyelerimiz de aynı politikalarla karşı karşıya. Kaçırılma, tehdit ve gözaltılar var. Sizin vesilenizle soralım: İktidar, bazı yargı ve emniyet mensuplarının bu süreç bozucu uygulamalarından haberdar mı? Haberdarsa neden susuyor? Haberdar değilse, devletin içinde kim kimin adına karar veriyor? Bu yargı ve emniyet bürokrasisi neye ve kime hizmet ediyor?
İktidar yetkililerini ve ilgili muhatapları bu konuda duyarlı olmaya çağırıyoruz. Çünkü bu sürecin sorumluluğu yalnızca bizim omuzlarımızda değil. Biz bu süreci bugüne kadar gözbebeğimiz gibi koruduk. Bundan sonra da norm dışı güçlere ve karanlık odaklara karşı korumaya ve kollamaya devam edeceğiz. Bu geliştirilmek istenen provokasyonlara geçit vermeyeceğiz. Bu böyle bilinsin.
Türkiye kamuoyu bir süredir fon krizini konuşuyor. Bu konuya dair sizin de çıkışlarınız oldu. Meclis’ten yasa çıktı. Fon meselesine dair eleştirileriniz nelerdir?
Türkiye tarihinin en büyük vurgununun etkilerini yaşamaya devam ediyoruz. Geçen hafta muhalefetin tek bir önerisini dinlemeden iktidar tarafından çıkarılan yasa yaralara derman olamadı. İktidarın derdi vurgunun toplumsal etkileri ve seçmen eğilimlerini yönetmek ise büyük yanılıyorlar. İnsanlar açken, yoksulken, dolandırılmışken oy derdine düşemezler. MESEM kapsamında Antep’te çalıştırılırken yaşamını yitiren Halil İbrahim Yağız gerçeği varken fondaki vurgunu unutturmak veya sonuçlarını yönetmek mümkün değildir. Esnaf siftah yapamıyor ve kredilerinin faizlerini bile ödeyemiyor. Yeniden yapılandırma başvuruları her gün artıyor. Çocuklar okullarda hijyen ve beslenme sorunu yaşıyor. Ama öbür taraftan milyarlarca dolar tutan fon vurgunu var. Tekirdağ'daki sanayi işçisinin, Karadeniz'deki fındık üreticisinin, Akdeniz'deki seracının, Urfa’daki tarım emekçisinin sorunları her gün büyürken iktidar fonu kimseye anlatamaz.
Su içmesi, yemek yemesi, nefes alması izne bağlanan işçi akşam bir nefes evine varıp haberleri izlediğinde fon gerçekliğini görüp gününü düşünüyor. Asgari ücret elde edebilmek için su içmek, yemek yemek gibi en temel insani ihtiyaçları kısıtlanan insana milyarların vurgunla götürülmesini anlatabilirler mi?
Bakın, halk en yalın gerçeği biliyor. Başından beri söylediğimiz gibi ortada organize bir şebeke var. Ortada siyasetçisinden kamu görevlisine kadar örgütlü bir kötülük var. İnsanların talepleri basit: Fon vurgununda ortaya çıkan mağduriyeti giderin. Mağduriyetleri giderirken maliyeti topluma yüklemeyin. Fon vurgununu yapanları adil yargılayın. Sorumlulukları olanlar istifa etsin, kurumsal çürümeye son verin. Bunlar dünyanın en meşru ve en doğal talepleridir. Bakın bir başka en meşru talep, bizim de talebimizdir. Fon vurgununda insanları dolandıranların isimlerini açıklayın. Neden korkuyorsunuz, kimden çekiniyorsunuz, neyi saklıyorsunuz? Toplumun büyük çoğunluğu fon vurgununda adaletin tecelli edeceğine inanmıyor. Bazı kamuoyu araştırmalarına göre kimse iktidardan adalet beklemiyor. Yandaşları korumayı önceleyeceğini düşünüyor. Bu bile iktidar için şapkasını önüne koyup gerçeklerle yüzleşme vesilesidir.
“86 milyona nefes olalım”
Peki çözüm önerileriniz nelerdir?
Parti örgütlerimiz ve seçilmişler olarak Ekmek, Barış ve Adalet Kampanyamız kapsamında sokaklardayız. Şu anda DEM Parti olarak bütçe talepleri için hem mecliste ve kürsülerde hem de sokakta olan tek partiyiz. İnanın ülke ekonomisinin makro göstergelerini bir kenara bırakıp gerçeğe bakarsak, gündelik yaşam felaket durumda. Türkiye ekonomisi bir felaket lokomotifi gibi insanları aç bıraka bıraka, esnafları batıra batıra, emekliyi perişan ede ede kendi sonuna ilerliyor. Bu gidişata son vermek için yarın bile geç olabilir. Bu sebeple DEM Parti olarak Ekonomik Acil Durum Paketi açıklıyoruz ve herkesi destek vermeye çağırıyoruz.
Ekonomik Acil Durum Paketi kapsamında:
- Fon vurgunu mağduriyetlerini gerçekten giderecek yeni bir yasal düzenleme,
- Borç deryasının ve finansal çöküşün önüne geçmek için banka borçlarının faizlerinin silinmesi ve ana borcun uzun vadeli taksitlendirilmesine dair düzenleme,
- Üretime ve istihdama tek bir katkısı olmayan finansal kazançların denetimi ve adil vergilendirilmesine dair düzenleme,
- Siyaseti bir ekonomik kazanç haline getirmekten kurtaracak; dürüst ve temiz siyasetin önünü açacak siyasi etik yasası,
- Haksız zenginleşmenin yolu olan ihale yasasının, evrensel standartlara, hak ve adalete uygun şekilde yeniden düzenlenmesi,
- Emekli, memur, işçi, asgari ücretli maaşların düzeltilmesi ve enflasyona karşı bu kesimlerin korunması için gerekli adımların atılması,
- Kademeli emeklilik hakkının sağlanması düzenlemeleri…
Bu düzenlemeler meclisin bir haftasını almaz. Ama milyonlarca insana nefes alabileceği bir alan açar. DEM Parti olarak meclisteki siyasi partilere sizin aracılığınızla açık çağrımızdır: Gelsinler bir haftada bu düzenlemeleri yapalım. 86 milyona bir nefes olalım. Diyoruz ki, orta ve uzun vadede beş temel sütun inşa edelim. Temiz siyaset, hakça kazanç, demokratik ekonomi, liyakatli iş, bol aş… Eğer bu sütunları inşa edebilirsek yapısal değişimi sağlarız. Fon vurgununu da Vakayı Hayriye’ye dönüştürürüz. Bu nedenle herkesi 86 milyonun geleceğini düşünmeye; Türkiye’yi demokrasiyle, hukukla, adaletle refah ve bolluğa taşımak için yeni bir sayfa açmaya çağırıyoruz.
“Kürt halkı sizden ayrışmayı değil, konuşmanızı bekliyor”
KDP ve YNK arasında yaşananlar sıcak bir gündem olmaya devam ediyor. En son Parti Meclisi açılışı konuşmanızda Irak'taki Federe Kürt Bölgesinde yaşanan bu son gelişmelere dair konuştunuz, YNK ve KDP'ye çağrılarda bulundunuz. Bu konuya dair neler söylemek istersiniz?
Öncelikle şunu söyleyeyim, ben bu gelişmeleri bir siyasetçi olarak takip ediyorum ama bir insan, bir Kürt olarak da gerçekten üzülüyorum. Ailemden, dostlarımdan, tanıdıklarımdan arayanlar oluyor. Kaygılarını, üzüntülerini anlatıyorlar. İnsanların söylediklerinde ortak bir duygu var. Kürtler bunca acıdan, bunca mücadeleden sonra neden yeniden birbirinden uzaklaşıyor? Neden geçmişte yaşananların tekrarlanabileceği bir noktaya geliyoruz?
Bunlar haklı sorular. Çünkü Kürt halkı geçmişte bu ayrılıkların bedelini çok ağır ödedi.Doğal olarak, Federe Kürdistan Parlamentosunda yaşanan gelişmeler ve Hewlêr ile Silêmanî arasında yeniden ortaya çıkan ayrışma ihtimali hepimizi endişelendiriyor. Bunlar yaşanırken Ortadoğu adeta ateşin içinde. İran ile İsrail arasındaki savaş bütün bölgeyi etkiliyor. Kürtlerin geleceğini doğrudan ilgilendiren gelişmeler yaşanıyor. Böylesi bir zamanda Hewlêr'in Silêmanî'den uzaklaşması kime ne kazandıracak? Kürdistan Bölgesi'nin iki ayrı siyasi alana bölünmesi hangi Kürdün hayatını kolaylaştıracak? Hangi sorunumuzu çözecek? Açıkçası ben bunun bir cevabını göremiyorum. Üstelik bu mesele yalnızca KDP ile YNK arasındaki bir anlaşmazlık değil. Orada kazanılmış bir statü var, parlamento var, ortak kurumlar var. Bunlar Kürt halkının yılların mücadelesiyle elde ettiği kazanımlar. Hewlêr'de yaşayan bir çocuğun geleceği de Silêmanî'de yaşayan bir gencin geleceği de bu kazanımlarla ilgili. Ortak kurumlar zayıflarsa Bağdat karşısındaki müzakere gücü de zayıflar. Dışarıdan müdahalelere daha açık hale gelinir.
Bizim KDP'ye de YNK'ye de yaklaşımımız kardeşçedir. İki partinin de Kürt halkının mücadelesinde büyük bir geçmişi var. İki partinin de birikimini, emeğini biliyoruz. Bu nedenle kardeşçe bir temenniyi dile getirdik. Kürt halkı sizden ayrışmayı değil, konuşmanızı bekliyor. Birbirinize kapıları kapatmanızı değil, ortak bir yol bulmanızı bekliyor. 2006 yılında bunu başardılar. Yıllarca ayrı yönetilen iki idareyi birleştirmek için ortak bir irade geliştirdiler. Aradan yirmi yıl geçti. Elbette şartlar değişti. O gün yapılan anlaşma bugün ihtiyaçlara cevap vermiyor olabilir. O halde oturup yeniden konuşsunlar. Gerekirse yeni bir demokratik ortaklık sözleşmesi hazırlasınlar. Kimsenin bir diğerini yok saymadığı, halkın iradesini esas alan, ortak kurumları koruyan yeni bir uzlaşma mümkün diye düşünüyorum. Biz yıllardır Kürtler arasında demokratik ulusal birliği savunuyoruz. Bunu söylerken bütün partilerin aynı düşünmesini, aralarındaki siyasi farklılıkları ortadan kaldırmasını istemiyoruz. Farklılıklar olacak, rekabet de olacak. Demokratik siyasetin doğasında bu var. Ama siyasi rekabetin Kürt halkının ortak geleceğini tehlikeye atmasına izin verilmemeli.
Birlik ve diyalog çağrınız KDP'den olumlu karşılık gördü. KDP teşekkür ederek ortak hükümet çalışmalarının süreceğini açıkladı. Yine Mesut Barzani taraflara diyalog çağrısında bulundu. Bu yanıtları ve çağrıları nasıl değerlendiriyorsunuz?
Sayın Mesud Barzani'nin ve diyalog yönünde ses veren tüm tarafların çağrılarını önemli buluyorum. Bugün ihtiyaç duyulan şey, tarafların sorumlulukla hareket etmesi ve ortak iradeyi büyütmesidir. KDP ve YNK'nin uzlaşması ve diğer partileri de sürece katarak birliği güçlendirmesi yalnızca Kürdistan Bölgesi için değil, bütün Kürt halkı için önem taşıyor. Ortak hükümetin bir an önce kurulması, bu iradenin ilk somut adımı olacaktır. Farklılıklar olabilir ama birliğin önüne geçmemeli. Tercih edilmesi gereken yol, müşterekleri çoğaltarak demokratik ulusal birliği güçlendirmektir. Biz de uzlaşı ve diyalog için üzerimize düşen her türlü sorumluluğu yerine getirmeye hazırız.
© The Independentturkish
