ABD ile İran arasında süregelen “mücadeleyi” tarif etmekte her seferinde güçlük çekiyorum. Çünkü bu, bildiğimiz türden bir savaş değil. Klasik zafer anlayışı burada yok; yerine stratejik durum değişikliği var. İki taraf, kendi yöntemleriyle, kendi kültürleriyle, kendi öğrendikleri veya potansiyeli olan alanlarıyla birbirini sürekli tartıyor.

Diplomasiyi, kinetik vuruşu ve diğer baskı usullerini aynı anda geliştirerek durumu değiştirmeye ve karşı tarafı dar alana sıkıştırmaya çalışıyor. Bu mücadele biçimi henüz yeterince anlaşılmış değil. Ancak yabancı bazı yazarların benzer tespitlerini görünce, doğru bir anlatımla ortaya çıktığımı düşünüyorum.

Özellikle Sean McFate’nin The New Rules of War eserinde vurguladığı gibi, konvansiyonel savaş fiilen ölmüştür; artık “savaş veya barış” değil, sürekli “savaş ve barış birlikte” var olan bir ortam söz konusudur. McFate açıkça belirtir: “Victory is fungible” ve “there will be no USS Missouri moments.” Yani nihai, mutlak bir zafer anı yoktur; zafer akışkan, algıya ve siyasi duruma bağlıdır. Bu tespit, benim “klasik zafer yok, stratejik durum değişikliği var” tezimi doğrudan desteklemektedir.

İşin başından beri söylediğim gibi, Amerika’nın İran’da zapt etmek istediği bir toprak parçası yok. Nihayetinde bir rejim değişikliği hedefi var. Bu rejim değişikliğini de İran’ın kendi içinde halledebileceği bir pozisyonu yaratarak gerçekleştirmek istiyor. Bu zaman alacak bir mesele oluyor. O hâlde küçük dokunuşlara ihtiyaç var.

Ben bununla ilgili bir makale de yazmıştım: Stratejik yöntem içindeki küçük dokunuşlar ve büyük değişimler (1 Temmuz 2025). 28 Şubat 2026’da başlayan bu süreçte ise başlarda İran’da hızlı bir değişim beklentisi oluşmuştu. Bu beklenti karşılık buldu mu? Hayır. Sonuç böyle olmayınca Trump durumu revize etti. Ama zaten ABD iç hukukunun gereği (Kongre ve Beyaz Saray ilişkisi) olarak çözüm gerektiren konu ancak revize edilecek bir plana dayanmak zorundaydı.

Bu noktada uluslararası ağırlığı olan isimlerin ve kurumların yanıldığı, herkesi de yanıltan tezleri hatırlamak gerekir. Trump ve çevresi, savaşın erken döneminde defalarca “4-5 hafta” sürecek kısa bir harekât öngörmüş, hızlı bir rejim değişikliği veya halk ayaklanması beklentisini açıkça dile getirmişti.

Aynı şekilde İsrail tarafında, özellikle Netanyahu’nun sunumlarında İran’ın füze kapasitesinin birkaç haftada yok edilebileceği, misillemenin sınırlı kalacağı ve rejim değişikliğinin gerçekçi bir olasılık olduğu yönünde değerlendirmeler öne çıkmıştı. Kenneth M. Pollack gibi saygın analistler bile Mart 2026’da *Foreign Affairs*’te hava taarruzlarının halk isyanını tetikleme şansını artırmanın yollarını tartışmıştı.

Mark Dubowitz gibi isimler ise çatışmayı net bir Amerikan-İsrail zaferi olarak çerçevelemişti. Bu beklentilerin hiçbiri gerçekleşmedi. Kısa savaş illüzyonu çöktü; rejim ayakta kaldı, inisiyatif daralsa da direnç sürdü ve süreç yıpratma ile pazarlık boyutuna kaydı. Klasik zafer mantığıyla okuyanlar hem kendilerini hem kamuoyunu yanıltmış oldu.

Bana da sorulduğunda bunun örneklerini gösterdim. Dedim ki, seçilen hedeflerdeki değişiklik rejim ile halk arasını açmaya dönük. Demek ki bu yönde planları ve beklentileri var.

Bu revizyonda hukuki çerçeve belirleyici oldu. Beyaz Saray’ın “savaş yok” yaklaşımı ve Kongre onayı bulunmaması nedeniyle 60 günlük müdahale süresi kullanıldı. Belirli bir alan içinde gidip gelmeler yaşandı. En son 3 Temmuz’da Trump ikinci kez “savaşı başlattığını” ısrarla dile getirerek yine bir 60 günlük süre kazandı. Buna savaş demeyeceğiz; mücadele diyeceğiz. Amerika’nın, yani Trump’ın durumu değişmiş bir durumdur. Rejim değişmedi ama başlatılan bir mücadele biçimi vardır. Bu mücadele, diğer bütün durumları da değiştirerek kendi içinde bir ortam yaratmaktadır.

Thomas Schelling’in Arms and Influence ve The Strategy of Conflict eserlerinde geliştirdiği “zorlama” (“coercion”) ve “zorlayıcı diplomasi” (“diplomacy of violence”) anlayışı tam da bu noktayı aydınlatır. Schelling’e göre güç kullanımı yalnızca yok etmek için değil; karşı tarafa seçenek bırakarak, riski manipüle ederek ve pazarlık gücünü artırmak için kullanılır. Şiddet kullanarak zorlama (veya askerî baskı yöntemi), bir iletişim ve pazarlık aracıdır.

Trump’ın 60 günlük döngüleri, sınırlı vuruşlar ve sürekli baskı unsurlarını bir arada kullanması, Schelling’in tarif ettiği “sınırlı savaş” ve “güç kullanarak pazarlık” (“bargaining with force”) mantığının güncel bir uygulamasıdır. Kısa zafer bekleyenlerin aksine, gerçekte işleyen mekanizma budur. Hatırlatayım, Trump’ın ana doktrininde de bu var: Güç kullanarak rehberlik etmek.

Bundan sonra büyük, nihai bir darbe beklemeyelim. Düşük-orta yoğunluklu, çok cepheli - benim “cephesiz savaş” dediğim - bir yıpratma ve pazarlık süreci işliyor. Amerika buradan yüklenecek: Diplomasiyi, ekonomiyi, müttefiklik oluşturmayı, algı yönetimini ve askerî vuruşları bir arada tutarak 5. nesil savaş yöntemleriyle süreci sürdürecek.

Askerî vuruşları yalnızca Amerika’nın eylemleriyle sınırlamamak gerekir. Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerinin reaksiyonlarını da hesaba katmak zorundayız; çünkü müttefiklik yaratma hadisesi söz konusu oldu. Ukrayna’nın Hazar’da Rusya-İran iş birliği hâlindeki deniz vasıtalarına ateş açması başka bir boyut kazandırdı.

Mısır’ın Kızıldeniz hattı sürece dâhil oldu. Netanyahu’nun ABD ziyareti sonrasında fazla öne çıkmak istememesi anlaşılır bir durum yarattı; ancak Lübnan-Hizbullah cephesindeki faaliyetleri de denkleme koymak gerekir. Suudi Arabistan’ın Irak’ta İran yanlısı gruplara taarruz etmesi ise dikkat çeken ayrı bir alan açtı.

Bu tablo, “çok araç” ve “çok aktör” kullanarak yeni bir durum yaratma anlamına geliyor. Frank G. Hoffman’ın “hibrit savaş” (“hybrid warfare”) kavramı tam da bunu tarif eder: Konvansiyonel yetenekler, düzensiz taktikler, terör eylemleri, suç faaliyetleri ve farklı alanların (askerî, ekonomik, enformasyonel) aynı anda ve sinerji içinde kullanılması.

Hoffman’ın tanımı, bugün gördüğümüz (4. nesil savaş yöntemi olan) çok cepheli (veya cephesiz) ve çok aktörlü mücadeleyi anlamamıza yardımcı olur. Benzer şekilde, “gri bölge” (“gray zone”) literatürü de savaş ile barış arasındaki bu muğlak alanda yürütülen, eşiği aşmadan statükoyu değiştirmeyi hedefleyen faaliyetleri tanımlar. İran’ın uzun yıllardır bu alanda ustalaştığı, Michael Eisenstadt gibi analistler tarafından da sıkça vurgulanmıştır.

Trump bundan sonra yeni manevra alanları açıyor, diplomatik çıkışlarla zorluyor, çok araç ve aktör kullanıyor. Bunu Trump’ın yeni durum tarifi olarak koymamız lazım. “Geri adım attı mı, inisiyatifi kaybetti mi?” sorularını da bu bakış açısıyla gözden geçirmek gerekir.
 

Fotoğraflarla dünyadan haberler

Hepsini göster 30

Fotoğraflarla dünyadan haberler

• 1/30

  28 Ocak 2026 - Fransız Alpleri'ndeki lüks kayak merkezi Courchevel'deki 5 yıldızlı Grandes Alpes otelinde dün akşam çıkan yangına itfaiyeciler müdahale ediyor. Ünlü kayak merkezindeki otelden dün gece 90'dan fazla kişi tahliye edildi. Ayrıca yetkililer, yaklaşık 200 konuğu bulunan yakındaki Hotel Le Lana'nın da risk nedeniyle tahliye edildiğini söyledi. Kimsenin yaralanmadığı ve yangının diğer binalara sıçramasının engellendiği bildirildi. Jandarma yangının nedenini araştırıyor. İsviçre'nin Crans-Montana kasabasındaki bir barda yılbaşı gecesi çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybetmesi ve 100'den fazla kişinin yaralanmasının ardından bölgedeki güvenlik önlemleri mercek altında. (Alex Martin / AFP)

• 2/30

  27 Ocak 2026 - Bir protestocu, Seul'deki ABD Büyükelçiliği önünde Trump'ın Güney Kore'ye yönelik gümrük vergilerini artırma planlarını kınayan bir miting sırasında ABD Başkanı Donald Trump'ın maskesini takıyor. ABD Başkanı Donald Trump 26 Ocak'ta yaptığı açıklamada, aralarında otomobil, kereste ve ilaçların da bulunduğu Güney Kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini artıracağını belirterek, ülkeyi Washington'la daha önce imzalanan ticaret anlaşmasına uymamakla suçladı. Ticaret anlaşmalarının ABD için çok önemli olduğunu vurgulayan Trump, bu anlaşmaların her birinde üzerinde mutabık kalınan işlem doğrultusunda gümrük vergilerini düşürmek için hızlı bir şekilde harekete geçtiklerini belirtti. Güney Kore Devlet Başkanlığı Ofisi’nden yapılan açıklamada, ABD’nin konuyla ilgili resmi bir bildirimde bulunmadığı belirtilerek, "Şu ana kadar, ABD yönetiminden tarafımıza konuyla ilgili resmi bir bildirim veya detaylarla ilgili bir açıklama yapılmamıştır" dendi. (Jung Yeon-je/AFP)

• 3/30

  26 Ocak 2026 - Ukrayna Silahlı Kuvvetleri 65. Mekanize Tugayı basın servisi tarafından yayımlanan bu fotoğraf, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında Zaporijya bölgesinde açıklanmayan bir yerde insansız bir kara aracına yerleştirilmiş M2 Browning 50 kalibrelik makineli tüfeği test eden askerleri gösteriyor. 4. yılını doldurmak üzere olan savaşta barış görüşmeleri ABD Başkanı Donald Trump'ın baskısıyla hızlanmış gibi görünüyor. Ukrayna lideri Volodimir Zelenski, Trump'la görüşmelerinde "onurlu barış" vurgusu yapsa da ABD’nin askeri yardımları kesme tehdidi Kiev üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. Zelenski, toprak tavizi verilerek sağlanan bir barışın Putin’e zaman kazandıracağını ve bunun bir "barış değil, teslimiyet" olacağını savunuyor. Putin tarafıysa müzakerelere açık olduğunu belirtse de, Ukrayna'nın NATO üyeliğinden tamamen vazgeçmesini ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. (Andriy Andriyenko/Ukrayna Silahlı Kuvvetleri 65. Mekanize Tugayı/AFP)

• 4/30

  25 Ocak 2026 - ABD'nin Missouri eyaletinin Columbia kentindeki bir yerleşim bölgesi, karın altında böyle göründü. Büyük bir kış fırtınası 24 Ocak'ta New Mexico'dan Kuzey Carolina'ya kadar kar ve yağmur yağdırarak ilerledi. Onlarca milyon Amerikalıyı elektrik kesintileri, ulaşım kaosu ve kemik dondurucu soğukla karşı karşıya bıraktı. Kimi yerlerde 30 santimetreye yakın kar beklenirken 10 binden fazla uçuş iptal edildi. New York'ta farklı adreslerde evsiz olduğu düşünülen 3 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. ABD Başkanı Trump ise "Küresel ısınmaya ne oldu?" diye paylaşım yaptı. 350 milyon nüfuslu ABD'de 200 milyon kişinin bu soğuk hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor. Yetkililer yoğun kar yağışlarına karşı önlem almaya çalışırken 16 eyalet ve başkent Washington D.C acil durum ilan etti. (Austin Johnson/AFP)

• 5/30

  24 Ocak 2026 - Avustralya Açık'ta yarışan İtalyan Lorenzo Musetti, üçüncü tur maçında Çek Tomas Machac'a karşı oynuyor. İtalyan tenisçi rakibini 5-7, 6-4, 6-2, 5-7 ve 6-2'lik setlerle 3-2 yenerek 4. tura yükseldi. Musetti'nin yanı sıra Jannik Sinner ve Luciano Darderi'nin de 4. tur biletini kazanmasıyla turnuva tarihinde ilk kez üç İtalyan erkek tenisçi bu aşamaya ulaşmış oldu. Tek erkeklerde son iki yılın şampiyonu Sinner, pazartesi günü 4. turda Darderi'yle karşı karşıya gelecek. Avustralya'nın Melbourne kentinde düzenlenen ve 18 Ocak'ta başlayan turnuva, 1 Şubat'ta sona erecek. (Edgar Su / Reuters)

• 6/30

  23 Ocak 2026 - Grönland'ın başkenti Nuuk'taki havalimanına inen Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen (ortada), Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen'la (solda) kucaklaşıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'ı ele geçirme tehditlerinden geri adım atmasının ardından Frederiksen ve Nielsen görüşmeler yapacak. İsviçre'nin Davos kentinde düzenlenen 2026 Dünya Ekonomik Forumu'nda Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'yle görüşmeleri sonucu Grönland ve Arktika'yı kapsayan bir anlaşmanın çerçevesinin oluşturulduğunu söylemişti. (Jonathan Nackstrand / AFP)

• 7/30

  21 Ocak 2026 - ABD Başkanı Donald Trump, Davos'ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nda merakla beklenen konuşmasını yaptı. Özellikle son zamanlarda gündeme oturan Grönland'ı satın alma konusunda söylenecekleri beklenen Trump, konuşmasında Avrupa'nın son 10 yıldır doğru yolda olmadığını öne sürdü. Avrupa'ya "Biz olmasaydık Almanca ve Japonca konuşurdunuz" diye seslenen ABD Başkanı, Grönland'ı sadece kendilerinin koruyabileceklerini söyleyip satın alma görüşmelerinin derhal başlamasını talep etti. (Markus Schreiber/AP)

• 8/30

  20 Ocak 2026 - Fransa Devlet Başkanı Emmanuel Macron, Davos'ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nda. Bu yıl "Diyalog Ruhu" temasıyla gerçekleştirilen zirveye, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda akademisyenin yanı sıra küresel iş dünyasının önde gelen temsilcileri de katılıyor. Jeopolitik ve jeoekonomik risklerin arttığı bu dönemde, katılımcılar küresel ekonomi, teknolojik dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilirlik gibi zorlu konuları tartışacak. ABD Başkanı Trump'ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 Ocak'ta öğleden sonra yapması planlanırken Trump'a Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer'ın eşlik etmesi bekleniyor. (Fabrice Coffrini/AFP)

• 9/30

  19 Ocak 2026 - İspanya'nın güneyindeki Endülüs bölgesinin Kurtuba kenti yakınlarında iki hızlı trenin karıştığı kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 39'a yükseldiği bildirildi. İspanya demir yolu ulaşım şirketi Renfe, kaza sebebiyle Endülüs istikametindeki 200'den fazla seferin iptal edildiğini duyurdu. Ulaştırma Bakanı Oscar Puente, Malaga-Madrid seferini yapan hızlı trenin raydan çıktığı kazayla ilgili, "Son derece tuhaf bir kaza" değerlendirmesinde bulundu. Puente, trenin yeni olduğunu, rayların yenilendiğini ve kazanın düz hat üzerinde meydana geldiğini söyledi. Başbakan Pedro Sanchez, kaza nedeniyle bugünkü tüm programlarını iptal etti. Sanchez'in gün içinde kaza bölgesine giderek yetkililerle görüşeceği bildirildi (AFP)

• 10/30

  18 Ocak 2026 - Danimarkalı askerler Grönland'ın Nuuk kentindeki limanda karaya çıkıyor. Danimarka Savunma Bakanlığı, 2026'da Grönland ve çevresinde bir dizi NATO müttefikiyle birlikte tatbikat faaliyetleriyle varlığını arttırmaya devam edeceğini açıkladı. Yapılan açıklamaya göre bu faaliyetler Grönland makamları ve Grönland hükümeti Naalakkersuisut'la işbirliği içinde gerçekleştirilecek. ABD Başkanı Donald Trump'ın, ülkesinin "ulusal güvenlik amacıyla Grönland'a ihtiyacının olduğu" söylemini sürdürmesi, Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bölge Grönland'ı gündemde tutmaya devam ediyor. ABD'nin Grönland konusunda Danimarka'ya destek veren 8 Avrupa ülkesi için ek gümrük vergisi uygulama kararı almasının Arktik'teki güvenlik durumunu daha da endişeli hale getirdiği belirtiliyor. (Mads Claus Rasmussen/AFP)

• 11/30

  17 Ocak 2026 - İspanya'nın başkenti Madrid'de düzenlenen "OFF February" etkinliğinde zombi kılığına girmiş bir kişi telefonunu kullanıyor. Fransa, İspanya, Birleşik Krallık ve ABD'de başlatılan OFF Hareketi, zaman ve dikkati geri kazanmak için şubatın 28 günü boyunca sosyal medya uygulamalarını telefondan silmeyi öneriyor. İlk etkinliğini bugün düzenleyen hareket, sosyal medya platformlarıyla daha sağlıkl, bağımlılık içermeyen bir ilişki kurulmasını amaçlıyor. Hareketin kurucusu olan sosyolog Diego Hidalgo "Bu dijital zombiler, toplum olarak hepimizi temsil ediyor" diyor. (Oscar del Pozo / AFP)

• 12/30

  16 Ocak 2026 - Güney Kore'nin başkenti Seul'ün gecekondu mahallesi Guryong'da çıkan yangın sonucu dumanlar yükseliyor. Gangnam semtindeki mahallede erken saatlerde çıkan büyük yangın 8 saat süren çalışmaların ardından söndürüldü. Yangında hayatını kaybeden olmadığı ancak bölgede yaşayan 258 kişinin tahliye edildiği bildirildi. Yetkililer, yangının nedenini ve yol açtığı hasarın boyutunun araştırılacağını duyurdu. Genellikle Seul'ün son büyük gecekondu mahallesi diye tanımlanan Guryong'da birçok kişi yeniden yapılanma nedeniyle bölgeden taşındı ancak Gangnam Şehir Planlama Departmanı'na göre hâlâ yaklaşık 336 hane var. (YONHAP / AFP)

• 13/30

  15 Ocak 2026 - İran'ın başkenti Tahran'ın Sadeghieh Meydanı'nda bir adam, yanına fotoğrafta görünmeyen, üzerinde, "Bu, Tahran'ın yeni otobüslerinden biriydi ve parası halkın vergileriyle ödendi" yazan bir tabela yerleştirilen otobüs enkazında. İran'da başlangıçta ekonomik sıkıntıların yol açtığı protesto hareketi, 1979'da iktidara gelmesinden bu yana dini liderliğe yönelik en büyük meydan okumalardan birine dönüştü. İnternetin büyük ölçüde kesildiği ülkede, sınırlı iletişim kanallarından gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle can kaybının hızla arttığını ortaya koyuyor.ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na (HRANA) göre, protestolarda en az 2 bin 571 kişi öldü, 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. BBC’nin ABD’deki yayın ortağı CBS ise İran içinden ve dışından kaynaklara atıfta bulunarak, protestolarda öldürülenlerin sayısının yaklaşık 12 bin olduğunu ve rakamın 20 bine ulaşabileceğini açıkladı. (Atta Kenare/AFP)

• 14/30

  14 Ocak 2026 - Kurtarma çalışanları Tayland'ın Nakhon Ratchasima eyaletinde inşaat vincinin çökmesi sonucu raydan çıkan trenin vagonunun kaldırılmasını izliyor. Yetkililer, Tayland'da Çin destekli bir hızlı tren projesindeki bir vincin bir yolcu treninin üzerine çökerek raydan çıkmasına neden olduğunu, 32 kişinin öldüğünü ve 64 kişinin de yaralandığını söyledi. (Lillian Suwanrumpha/AFP)

• 15/30

  13 Ocak 2026 - Eğlence severler, Makedonya'nın güneybatısındaki Vevcani köyünde düzenlenen karnaval alayına katıldı. Yaklaşık 1400 yıllık bir geçmişe sahip olan karnaval, her yıl Jülyen takvimine göre Yeni Yıl'ın başlangıcı olan ve Makedon Ortodoks Kilisesi tarafından da kutlanan Aziz Basil Bayramı arifesinde düzenleniyor. Karnaval kapsamında kullanılan maskeler, 2025 yılında Kuzey Makedonya’da ve dünyada yaşanan politik, sosyal ve kültürel gelişmeleri hiciv yoluyla yansıtıyor. Büyük bir gizlilik içinde hazırlanan bu maskeler, yalnızca bir kez kullanılıyor ve sonraki yıllara aktarılmıyor. Karnavalın son gününde maskelerin yakılmasıysa kötülüklerin geride bırakılması ve toplumsal arınmanın simgesi olarak yorumlanıyor. Bu ritüel, Vevcani Karnavalı’nı yaşayan kültürel miras örneklerinden biri haline getiriyor. (Robert Atanasovski/AFP)

• 16/30

  12 Ocak 2026 - Halk arasında Bobi Wine diye bilinen Uganda muhalefet lideri ve Ulusal Birlik Platformu (NUP) başkan adayı Robert Kyagulanyi Ssentamu'nun bir destekçisi, Kampala'da partinin 2026 genel seçimi öncesindeki son mitingi sırasında yüzünü ABD bayrağıyla kapatırken sıkılı yumruğunu kaldırıyor. Liderliğini yaptığı bir gerilla hareketinin Tanzanya'dan da destek alarak başarılı olmasıyla 1986'dan beri Uganda'yı yöneten 81 yaşındaki Yoweri Museveni, cumhurbaşkanlığına bir dönem daha devam etmek istiyor. Perşembe düzenlenecek seçimlerde Museveni'nin bir kez daha kazanması bekleniyor. Uzun iktidarı boyunca göreceli bir istikrar, ekonomik büyüme, eğitimde gelişme ve HIV oranlarında düşüş görülse de muhalefet onu demokrasi karşıtlığıyla suçluyor. (Luis Tato/AFP)

• 17/30

  11 Ocak 2026 - Fransa'nın başkenti Paris'te, İran İslam Cumhuriyeti'ni kınayan kitlesel gösterileri desteklemek amacıyla eylem düzenlendi. İran'da İslam cumhuriyetine karşı üç yıldan uzun süredir düzenlenen en büyük eylemde en az 192 protestocu öldürülürken, yetkililerin gösterileri bastırmak için "katliam" yaptığına dair uyarılar da artıyor. Başlangıçta hayat pahalılığına duyulan öfkeyle başlayan protestolar, 1979 devriminden bu yana İran'da yürürlükte olan teokratik sisteme karşı bir harekete dönüştü ve iki haftadır sürüyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. Tahran yönetimi aynı zamanda ülke genelinde internet ve telekomünikasyon kesintisi uyguluyor. (Kiran Ridley/AFP)

• 18/30

  10 Ocak 2026 - Suriye hükümeti güvenlik güçleri, Halep'in Şeyh Maksud mahallesindeki bir sokakta nöbet tutuyor. Bölgedeki çatışmalar günlerdir devam ederken Suriye ordusu, mahallede YPG/SDG’ye yönelik yürüttüğü operasyonun tamamlandığını bugün açıkladı. Açıklamada sivil halka evlerinde kalma çağrısı yapılarak "Çünkü SDG ve PKK terör örgütü unsurları (halkın) arasında saklanmaktadır" dendi. Bugün ayrıca SDG tarafından fırlatıldığı düşünülen drone, vali binasını vurdu. Saldırıda hayatını kaybeden veya yaralanan olup olmadığına dair henüz bir açıklama yapılmadı. (Bakr ALkasem / AFP)

• 19/30

  9 Ocak 2026 - İsrail ordusunun yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı çadır kampını bombalamasının ardından Gazze'deki El Şati Mülteci Kampı'ndaki iki Filistinli giysi topluyor. Ekimde Hamas'la ateşkes yapmasına rağmen İsrail, Filistin'e yönelik saldırılarını sürdürüyor. Gazze'deki sivil savunma teşkilatı dünkü hava saldırılarında 5'i çocuk en az 13 kişinin öldürüldüğünü duyurdu. İsrail ise bugünkü açıklamasında "başarısız bir füze" fırlatmasına karşılık olarak "Gazze Şeridi'nin güney ve kuzeyindeki Hamas teröristlerini ve terör altyapısını tam isabetle vurduğunu" savundu. Ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana İsrail'in düzenlenlediği saldırılarda 439 kişinin öldüğü, 1223 kişinin yaralandığı aktarılıyor. (Omar Al-Qattaa/ AFP)

• 20/30

  8 Ocak 2026 - Fransa’da çiftçiler, Avrupa Birliği’nin Güney Amerika ülkeleriyle imzalamayı planladığı kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını protesto etmek için sabaha karşı Paris’e giden yolları ve kentin simge noktalarını trafiğe kapattı. Eylemler, Mercosur anlaşmasının yanı sıra hükümetin tarım politikalarına yönelik tepkileri de içeriyor. Farklı çiftçi sendikalarının çağrısıyla düzenlenen protestolarda, planlanan anlaşmanın Mercosur ülkelerinden AB pazarına ucuz gıda girişini artıracağı ve Avrupalı üreticileri zor durumda bırakacağı savunuldu. Çiftçiler ayrıca hükümetin sığır hastalığıyla mücadelede izlediği politikaya da tepki gösterdi. Koordinasyon Rurale sendikasının üst düzey yöneticilerinden Stephane Pelletier, yaptığı açıklamada, "Öfkeyle umutsuzluk arasındayız. Terk edilmişlik hissi yaşıyoruz; Mercosur bunun en somut örneği" dedi. Çiftçiler, polis kontrol noktalarını aşarak kente girdi. Polis, çatışmadan kaçınarak göstericileri çevreledi. (Gonzalo Fuentes/Reuters)

• 21/30

  7 Ocak 2026 - Arjantin'in Patagonya bölgesindeki şiddetli orman yangınları kontrol altına alınamadı. 700'den fazla yerli ve turist bölgeden tahliye edildi. Arjantin'in Patagonya bölgesinde pazartesi gününden bu yana etkisini artıran yangınlar, özellikle Chubut eyaletine bağlı El Hoyo kasabası ile Puerto Patriada çevresini etkiledi. Alevler çok sayıda evi ve işletmeyi küle çevirdi. Yangının yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle hızla yayıldığı bildirildi. El Hoyo Belediye Başkanı César Salamín, yangının gece boyunca da etkisini sürdürdüğünü belirterek "Bize hiç nefes aldırmadı. Gece boyu sıcaklık düşmedi, rüzgar dinmedi. Ancak sabaha karşı biraz duruldu. Aynı anda pek çok cephede mücadele verdik. Elimizdeki kaynaklar yetersiz kaldı" dedi. (Maxi Jonas/Reuters)

• 22/30

  6 Ocak 2026 - Endonezya Ulusal Arama ve Kurtarma Ajansı (BASARNAS) tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, Endonezya'nın Kuzey Sulawesi eyaletinin Sitaro bölgesini vuran ani sellerin ardından kurtarma ekipleri ve köylüler mağdurları ararken görülüyor. Ani sellerde en az 14 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Yetkililer, kayıp kişilerin aranmasına devam edildiğini açıkladı. Yerel kurtarma ajansının sözcüsü Nuriadin Gumeleng, pazartesi sabahı erken saatlerde yağan şiddetli yağmurun, Siau Tagulandang Biaro bölgesinde bulunan Siau adasında ani sellere neden olduğunu söyledi. Ülke afet hafifletme ajansı sözcüsü Abdul Muhari yaptığı açıklamada, ani sellerin ardından en az 444 kişinin yerel okullara ve kiliselere tahliye edildiğini belirtti. (BASARNAS/AP)

• 23/30

  5 Ocak 2025 - Toyosu balık pazarındaki Yeni Yıl müzayedesinin ardından, Tokyo'daki "Sushizanmai" suşi restoranında bir çalışan, 243 kilogramlık bir mavi yüzgeçli ton balığının başını kaldırıyor. Japon bir suşi girişimcisi, Tokyo'nun ana balık pazarında düzenlenen yıllık prestijli yeni yıl müzayedesinde, dev bir mavi yüzgeçli ton balığı için 3,2 milyon dolar ödeyerek, önceki tüm zamanların en yüksek fiyat rekorunu kırdı. Suşi ve sashimiye olan yoğun talep nedeniyle Pasifik mavi yüzgeçli ton balığı geçmişte iklim değişikliği ve aşırı avlanma yüzünden tehdit altındaki türler arasında yer almıştı. Ancak son yıllarda uygulanan koruma önlemleri sayesinde stokların toparlanma sürecine girdiği belirtiliyor. (Yuichi Yamazaki/AFP)

• 24/30

  4 Ocak 2026 - ABD'li kayakçı Nina O'Brien, FIS Alp Disiplini Dünya Kupası'nın Slovenya'da düzenlenen ayağında Kadınlar Slalom kategorisinde yarışırken. Geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. Alp Disiplini dahil FIS bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları Eurosport kanallarından izlenebiliyor. (Jure Makovec/AFP)

• 25/30

  3 Ocak 2026 - Venezuela'nın başkenti Karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. ABD Başkanı Donald Trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde Venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. Yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede OHAL ilan edildi. Sonraki saatlerde Trump, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. Trump, Güney Amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, Maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (Matias Delacroix/AP)

• 26/30

  2 Ocak 2026 - Angelina Jolie, Mısır'ın Refah Sınır Kapısı'nda Kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. Amerikalı oyuncu ve eski BM Özel Elçisi Jolie, Mısır'a nakledilen yaralı Filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. Ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra El-Ariş Genel Hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. Ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. Jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (Mohamed Arafat/AP)

• 27/30

  1 Ocak 2026 - İsviçre'nin Crans-Montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. Ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde Le Constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. Reuters'a göre İtalya Dışişleri Bakanlığı, İsviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de İsviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. Başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. BFM TV'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (Maxime Schmid / AFP)

• 28/30

  31 Aralık 2025 - Sidney'de yılbaşı kutlamalarında Sidney Liman Köprüsü ve Sydney Opera Binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. Avustralya TSİ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. Dünyada yılbaşı ilk olarak Samoa ile Kiribati'ye bağlı Kiritimati Adası'nda kutlandı. Avustralya'nın ardından sırasıyla Japonya, Tayvan, Çin ve Rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (Saeed Khan/AFP)

• 29/30

  30 Aralık 2025 - Peru'nun Cusco bölgesindeki Pampacahua'da, 30 Aralık 2025 tarihinde, Machu Picchu ile Ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. Yetkililer, Peru'nun güneydoğusundaki Machu Picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. Yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. Yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. Peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (Carolina Paucar/AFP)

• 30/30

  29 Aralık 2025 - Gazze Şeridi'nin merkezindeki Bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir Filistinli kız çocuk. İsrail ordusu, Bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. Refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, Gazze kentinin doğusu da hedef alındı. Gazze Şeridi'nde 10 Ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden İsrail ordusu, Filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. Gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. Gazze Sivil Savunma Müdürlüğü Sözcüsü Mahmud Basal, yaptığı yazılı açıklamada, İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden Filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. Bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle Gazze Şeridi'nde bu ay 25 Filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran Basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (Eyad Bala/AFP)

İran tarafında ise belirgin bir inisiyatif daralması yaşanıyor. Tahran daha çok içe kapanıyor. Karar mekanizması daha dar kadrolara sıkışmış durumda. Risk iştahı azalıyor, hareket alanı daralıyor. İran daha fazla savunma pozisyonunda, kontrol etme refleksiyle hareket ediyor.

Direniş sürse de inisiyatif daralıyor. Harekât alanında şekillendirme ve güç kullanma fonksiyonları zayıflıyor; yapılanlar çoğunlukla tepki verme biçiminde kalıyor. Başlatılmış inisiyatifi kullanıyor, yeni inisiyatif başlatmıyor. Bu, sistemi ayakta tutmanın başka bir göstergesi.

Amerika Birleşik Devletleri ise çok araç-aktör kullanımı, yeni manevra alanı açma ve diplomatik çıkışlara zorlama çizgisinde ilerliyor. Dikkat çekici konu, Trump’ın Kasım seçimleri endişesiyle pozisyonunu daraltacağı veya geri adım atacağı beklentisidir. Hayır. Bunu yeni bakış açısı içinde değerlendirmek gerekir: Trump geri adım atmaz. Kullanmak istediği 60 günlük süreleri her türlü manevrayla değerlendirir.

ABD içindeki muhalefet (genel olarak Demokratlar) elbette Trump’a yüklenecektir. Amaçları, seçimlerde Trump’ı topal ördek yapmaktır. Bu amaçla küresel medyada ve önemli yayın organlarında gün geçmiyor ki İran Savaşı meselesinde Trump’ı yeren bir makale çıkmasın. Sürekli yazılanlar: Strateji yok, karar yine değişti, bu Amerikan halkını utandırıyor…

Bu türden sözler. Başka ülkelerdeki medya da bu makalelere bakarak konuyu yankı odasına koyuyor. Ama şurası açık: Bütün bu yazdıklarım ve aslen ABD’deki medyanın eleştirisi içinde olan konular yine ABD askerî talimnamelerinde yer alan konular. FM 3.0 bunlardan birisidir. Bugün ABD yönetimi veya Trump yeni bir şey icat etmiyor, mevcut talimnamelerin gereği olarak durumu yönetiyor.

Bu bir “süreç yönetimi” meselesidir. Açıkçası ben de farklı bir şey söylemek adına çırpınan biri değilim; olanı yazıyorum. Hatta bütün bunları içeren bir kitap taslağım hazır, basıldığında görülecektir. Burada amaç ABD veya İran galip gelsin demek değil; bugünün savaşlarının klasik olarak bilinenlerden farklı bir mücadele şekli olduğunu anlatmak istiyorum. Onun için sürekli “5. nesil savaş” ve “eğer hibrit savaş varsa, hibrit barışı da beraberinde düşünün” dedim durdum.

Körfez ülkeleri, Mısır, Ukrayna ve Suudi Arabistan’ın pozisyonları artık daha net. Özellikle Suudi Arabistan’ın Amerika ile nükleer anlaşmaya yönelmesi ve Trump’ın “İbrahim Anlaşmaları’na girerse nükleer alır” yaklaşımı, Ortadoğu’da durumun değiştiğini gösteren en büyük emaredir. Güç parametrelerini okurken buradan hareket etmek gerekir.

Ana dinamikler olarak küresel ticaret ve küresel petrol konularını takip etmek de zorunludur. Abluka devam ediyor. Amerika ablukayı sürdürüyor; İran’ın bunu kırdığı yok. İran oraya hapsolmuş durumda gibi düşünmek lazım. Avrupa, Rusya ve Çin’in değerlendirmeleri de Amerika’nın burada ciddi bir sorun yaşamadığını gösteriyor.

Suudi Arabistan, mesafeli destek veren ülke konumundayken artık doğrudan taraf olmuş durumdadır. Bu da ciddi bir durum değişikliği yaratan bir hadisedir.

ABD, Suudi Arabistan ve İsrail’i aynı yerde göstermeden fakat koordineli sonuç çıkaracak şekilde hareket eder.

İran’ın bildiğimiz hâliyle hareket ettiğini görüyoruz: Zaman kazan, uzun oyun oyna, kaybetmeme stratejisini ön planda tut, durumu kurtar, kahramanlık alanlarında esnek faaliyetler sürdür, ideolojik konuları taktiksel kullan, görünür bir durum yarat, ilerleme vaadi göster.

Bütün bunlar aslında stratejik konumunu muhafaza etmek ve zaman kazanmakla ilgilidir. “Beni böyle kabul edin” diyen bir İran vardır. Trump ise artık onu öyle görmediğini açıkça ifade ediyor. Dolayısıyla süre uzamış, alan genişlemiş, uygulama şekilleri ve şartlar değişmiş durumdadır.

Harekâtın başından beri zaman, yer ve şartlar bakımından durumu değiştirmekle ilgili söylediğim bütün hususlara bugün gelmiş bulunuyoruz. McFate’nin “kalıcı düzensizlik” (“durable disorder”) çağında zaferin sonsuz bir oyun hâline geldiği tespiti, Schelling’in “zorlama ve pazarlık” teorisi ile Hoffman’ın “hibrit savaş” çerçevesi bir araya geldiğinde, bu mücadelenin niçin klasik zafer mantığıyla okunamayacağı daha net anlaşılmaktadır.

Bunları başından beri işaret etmekteyim ve okurlarımla “5. nesil savaşı” iyi bilmek gerektiğinden yana fikirleri tartışıyorum. Kısa savaş ve hızlı rejim değişikliği beklentisiyle ortaya çıkan güçlü isimler yanılmış, kamuoyunu da yanıltmıştır. Bu ortada. Gerçekte işleyen ise stratejik durum değişikliğidir. Bundan sonraki adımlar da böyle devam edecektir. Ama savaş bilimindeki (polemolojideki) bu değişimlerin de farkında olmak gerekir. Kimin için? Kendi savunma mekanizmalarımızı güçlendirmek için.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.