Başbakan Narendra Modi'nin hükümetinin, tıp fakültesine giriş sınavındaki soru sızıntısı nedeniyle Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan'ın istifasını talep eden Z kuşağı protestocularının taleplerine boyun eğmesinin ardından Hindistanlılar cumartesi günü sokaklarda dans edip şarkılar söyleyerek zafer sloganları attı.
Bu, Modi için nadir görülen bir geri adımdı. Ancak genç destekçileri haftalardır rap şarkıları, pankartlar ve grafitilerle başbakan ve kabine üyeleriyle açıkça alay eden, Ulusal Uygunluk ve Giriş Sınavı'nın (NEET) uygulanmasına ilişkin aksaklıklar hakkında hesap sorulmasını isteyen Hamamböceği Halk Partisi (Cockroach Janta Party-CJP) adlı hiciv hareketi için büyük bir zaferdi.
Mayısta yaşanan ve yaklaşık 2 milyon öğrenciyi etkileyen soru sızıntısı, bazı öğrencilerin intiharıyla da ilişkilendirildi.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Narendra Modi, 10 yıldır hatalarını nadiren kabul eden güçlü ve kararlı bir lider olarak ülkeyi yönetirken, hükümeti de baskı altında bakanları görevden almaya uzun süredir direniyordu. Hintli çiftçiler, 2021'de Modi'nin tartışmalı tarım yasalarını yürürlükten kaldırmasını sağlamak için neredeyse bir yıl boyunca protesto düzenlemek zorunda kalmıştı.
2014'te iktidara geldiğinden beri siyasetin neredeyse tamamen Modi'nin hakimiyeti altında olduğu Hindistan'da, ülke çapındaki gösteriler yalnızca birkaç hafta öncesine kadar hayal bile edilemeyecek bir gelişmeydi.
Petrol ve Doğalgaz Bakanı Hardeep Singh Puri'nin ABD'de bulunduğu dönemde merhum finansçı ve cinsel suçlardan hüküm giymiş Jeffrey Epstein'le temasları nedeniyle görevden alınması için bu yılın başlarında da hükümete yönelik artan bir baskı vardı. Diplomatlıktan siyasete atılan Puri, Norveçli diplomat ve eski kabine bakanı Terje Roed-Larsen'in 2020'ye kadar yönettiği New York merkezli düşünce kuruluşu Uluslararası Barış Enstitüsü'nün bir üyesi olduğunu, orada bulunduğu süre boyunca Epstein'le "üç ya da en fazla dört kez" görüştüğünü söylemişti.
Roed-Larsen, Epstein'le bağlantısı nedeniyle özür dilemişti. Norveçli büyükelçi olan eşi Mona Juul ise ABD'li finansçı ve cinsel suçluyla bağlantıları nedeniyle görevinden istifa etmişti.
Diğer demokrasilerde halkın desteğini yitirmiş hükümetlerin ve bakanların istifa ettiği ya da görevden alındığı bir dönemde, Modi yönetimi halkın baskısına boyun eğmemesiyle tanınır hale geldi.
Pradhan, Modi'nin iktidara gelmesinden bu yana kamuoyu baskısı sonucu istifa eden sadece ikinci bakan. MJ Akbar ise Hindistan'daki #MeToo hareketi sırasında 10'dan fazla kadının yönelttiği cinsel taciz iddialarıyla mücadele etmek üzere Ekim 2018'de dışişleri bakan yardımcılığı görevinden istifa etmişti.
CJP Sözcüsü Saurav Das, öncelikli talepleri olan Pradhan'ın istifasının önemini The Independent'a şöyle açıklıyor:
Bu, daha iyi ve hesap verebilir bir sisteme doğru atılan ilk adımdır. Temel düzeyde hesap verebilirlik bile zorla sağlandı. Kendiliğinden gerçekleşmesi gereken bu sürecin oluşması için yer yerinden oynatıldı.
Das, Modi öncesi hükümetlere atıfta bulunarak "Bundan önce süreç kendiliğinden işliyordu" diyor. Shivraj Patil, 175 kişinin öldüğü Mumbai'deki terör saldırısının siyasi sorumluluğunu üstlenerek 2008'de içişleri bakanlığı görevinden istifa etmişti. 2010'da ise A. Raja, 2G frekans tahsisindeki yolsuzluk iddiaları nedeniyle haberleşme ve bilgi teknolojileri bakanlığı görevinden ayrılmıştı.
Das şöyle devam ediyor:
Ancak 2014'ten sonra hükümet, bakanını görevden almamakla büyük bir kibir sergiledi. Bu yüzden öncelikle Hindistan'ı yeniden rayına oturtacağız, sonra da bu meseleleri ele alacağız. Hemen, kısa vadede, orta vadede ve uzun vadede
nelerin hayata geçirilebileceğini, daha ilerisinde neler yapılabileceğini tartışacağız.
Pralhad Joshi, Modi kabinesinde tüketici bakanlığındaki görevine ek olarak eğitim bakanlığı görevini de pazar günü devraldı. Böylece protestoların sonlanmasıyla başbakanın üçüncü döneminde karşılaştığı en ciddi siyasi kriz de bitmiş oldu.
2004'ten bu yana Karnataka'dan 5 dönem milletvekili seçilen Joshi, eğitim bakanlığı görevine atandığı haberini aldığında Dharwad'daki seçim bölgesindeydi. Hubli'den uçakla Delhi'ye döndü.
Kriz, bu hafta binlerce protestocunun Parlamento'ya yürürken polisin göz yaşartıcı gazla eylemcilere müdahale etmesiyle doruğa ulaştı. Genç seçmenler, Modi'nin Hindistan Halk Partisi'nin (BJP) en önemli destek tabanlarından birini oluşturuyor.
Kendilerini "hamamböceği" diye adlandıran gençler, haziran sonundan bu yana sokaklara çıkarak sınavın tekrar yapılmasını sağlasa da bu durum, Hintli gençlerin gelecek kaygılarına yönelik öfkesini daha da büyüttü. Abhijeet Dipke, Hindistan Yüksek Mahkemesi Başkanı Surya Kant'ın bir konuşmasında işsiz gençleri "hamamböceklerine" benzetmesine alaycı bir tepki olarak CJP'yi kurdu.
Son yıllarda, gençlerin öncülük ettiği benzer protesto hareketleri komşu ülkeler Sri Lanka, Nepal ve Bangladeş'te hükümetleri devirdi.
75 yaşındaki Modi protestoları yatıştırmak amacıyla gençlerin yaşadığı sıkıntılardan büyük üzüntü duyduğunu belirttiği ve düzeltici önlemler alacağına söz verdiği nadir bir özçekim videosu paylaştı. Video, CJP'nin mayısta birkaç gün içinde çoğu Z kuşağından oluşan 22 milyon takipçi topladığı Instagram'da perşembe günü (24 Temmuz) yayımlandı. Ancak Delhi merkezinde toplanan, günler önce yaşanan sert polis müdahalesine göğüs gerip ardından ülke çapında protestolara ilham veren binlerce kişiyi ikna etmeye yetmedi.
Siyasi analist Amitabh Tiwari, Reuters'a açıklamasında "Tetikleyici unsur sınav sorularının sızdırılmasıdır" dedi.
Bu durum, gençler arasında hissedilen endişe, tedirginlik, hoşnutsuzluk, hayal kırıklığı ve öfkenin büyük ölçüde bir yansımasıdır.
18 ila 40 yaşındaki Hintlilerin nüfusun yaklaşık yüzde 40'ını oluşturduğu tahmin ediliyor. Ancak Tiwari'ye göre bu kesim, Parlamento'nun alt kanadındaki koltukların yalnızca yüzde 10'una sahip. 1950'lerde ise bu oran şimdikinin iki katından fazlaydı. Kabinenin yaş ortalamasıysa 60'ın üzerinde. CJP siyasi parti olmasa da tüm muhalefet partileri, öğrencilerin davasını sahiplenerek Modi'ye karşı protestolarda gördükleri bu nadir öğrenci hareketini siyasi fırsata çevirmeye çalıştı.
Gençlerin öfkesi ilk sınavını, en kalabalık eyalet olan Uttar Pradeş'te, Pencap'ta ve Modi'nin memleketi Gucerat'ta gelecek yıl yapılacak seçimlerde verebilir. BJP hem Uttar Pradeş'i hem de Gucerat'ı yönetiyor. CJP'nin bir partiye dönüşmesi halinde Modi için asıl risk 2029'daki genel seçimde ortaya çıkabilir.
Dipke, seçim siyasetine girmeye yönelik henüz herhangi bir karar alınmadığını söyledi. Bazı analistler, genç seçmenlerin şimdiye kadar büyük ölçüde dini veya kast temelli tercihlerle oy kullandığını, bunun da Modi'nin Hindu milliyetçisi BJP'nin işine yaradığını söylüyor. Ancak durum değişiyor olabilir.
Gelgelelim Pradhan'ın kabineden çıkarılması kararı başbakanın destekçileri tarafından hoş karşılanmadı.
Rahul Roushan adlı bir kullanıcı "Bu, herhangi bir neslin ya da mağduriyetin zaferi değil, şiddetin zaferidir" diye yazdı.
It's a victory of violence, not of any generation or grievance.
— Rahul Roushan (@rahulroushan) July 25, 2026
Başka bir kullanıcı da "Hayatımda ilk kez solcu arkadaşlarımın önünde başımı dik tutamıyorum -- Modi Ji sayesinde" ifadelerini kullandı.
For the first time in my life, I can't hold my head high in front of my leftist friends—thanks to Modi Ji.
— Aaruhi Reddy (@CuteAaruhi4) July 25, 2026
CJP sözcüleri Ashutosh Ranka ve Das, bakanlar Jitendra Singh ve JP Nadda'yla düzenlediği ortak basın toplantısında, "iyi niyet göstergesi olarak" protesto eylemlerinin sonlandırıldığını duyurdu.
Nadda, hükümetin protestocuların tüm taleplerini kabul ettiğini söyledi. Bunlar arasında sınav sisteminde reformlar yapılması, polisin protestocular hakkında başlattığı incelemelerin durdurulması, soruların sızdırılmasının ardından intihar eden öğrencilerin ailelerine tazminat ödenmesi yer alıyor.
Ranka şunları söyledi:
Sonuçta kazandık. Mücadeleniz, emekleriniz ve sabrınız karşılığını buldu.
Gösteriler, son yıllarda Modi hükümetine karşı kamuoyundaki hoşnutsuzluğun en göze çarpan örneklerinden biri haline geldi. Bu hafta polisin, Parlamento'ya yürümek isteyen göstericileri cop ve göz yaşartıcı gazla dağıtmaya çalışmasına rağmen binlerce kişi yine sokaklara döküldü.
Protestolar, Hindistan'da işsizlik ve hükümetin hesap verebilirliğine yönelik artan öfkeyi de yansıtıyordu.
Pradhan'ın istifasının ardından eylem alanında Hindistan Anayasası'nın bir kopyasını tutarak yürüyen protestocu Tluanga Ralte, "Genç nesil burada. Bu, Anayasa adına bir zaferdir" diyor.
Biz tembel bir nesil değiliz.
Kendi partisinden aday olup muhalefet partileriyle ittifak kuran bir aktör de, 1997-2012'de doğan Z kuşağı hayran kitlesinin Instagram üzerinden verdiği destekle, güneyde refah düzeyi yüksek Tamil Nadu eyaletinde birkaç ay önce başbakan seçilmişti.
Yazar Anurag Minus Verma, "Bu, Başbakan Modi için bir hesaplaşma anı oldu ve hükümetin, Z kuşağının isteklerinden ne kadar kopuk olduğunu gösterdi" diyor.
Yıllar boyunca BJP'nin dijital siyasi stratejisi, siyasi tartışmaların büyük kısmının gerçekleştiği X gibi platformlara odaklanmıştı. Ancak bu tartışmalar, özellikle genç kullanıcılar arasında artık giderek Instagram'a kaymaya başladı.
BJP, Hindistan'ın büyük bir bölümünü yönetip kendisini dünyanın en büyük siyasi partisi olarak tanımlasa da yıllar boyunca Instagram'da yalnızca 10 milyon takipçiye ulaşabildi. Bu rakam, CJP'nin birkaç gün içinde kazandığı takipçi sayısının yarısından bile az. BJP'nin X'te 23 milyon, Facebook'ta ise 18 milyon takipçisi bulunuyor fakat Modi'nin bu üç sosyal medya platformundaki kişisel takipçi sayısı 60 ile 107 milyon arasında değişen muazzam bir seviyede.
Köşe yazarı Santosh Desai, "Instagram için bir tür özgünlük gerekiyor" diyor.
Önceden hazırlanmış, özenle cilalanmış mesajlar işe yaramaz. Bu platform bu nesil tarafından yaratıldı ve bugünkü haline de bu nesil sayesinde geldi. Bu kuşağın yerleşik otoritelere karşı özel bir saygısı yok.
Tiwari de "Artık talepleri dinleyen bir liderin başarılı olma ihtimali yüksek" ifadelerini kullanıyor.
Independent Türkçe için çeviren: Yasin Sofuoğlu
© The Independent
