İhtimal: Gerçeğin öteki olasılığı

Vahap Aydoğan Independent Türkçe için yazdı

Resim: Vahap Aydoğan

Gerçekleşmiş olanı hayat, gerçekleşmemiş olanı ihtimal diye adlandırıyoruz. Oysa ikisi arasındaki sınır, sandığımız kadar kesin değildir; bazen bir ihtimal, gerçeğin henüz karşılaşmadığımız biçimidir.

Bir kararın ardından yalnızca bir yol açılmaz; aynı anda, gidilmeyecek başka yollar da belirir. İnsan, seçtiği hayatın içinde ilerlerken, geride bıraktığı seçeneklerin nereye varabileceğini hiçbir zaman tam olarak bilemez.

Bir karşılaşma, bir tesadüf, hatta söylenmemiş tek bir cümle… Bazen küçücük bir ayrıntı, hayatın bütün yönünü değiştirebilecek bir güce sahiptir. Bu yüzden ihtimaller, yalnızca geleceğe ait değildir; geçmişin içinde de kendilerine bir yer bulurlar.

Belki de gerçekleşmemiş olanı zihnimizde bu kadar uzun süre yaşatan şey, onun henüz sınanmamış olmasıdır. Yaşanmamış bir hayatın kusurlarını bilmiyor, kayıplarını tanımıyor, sonunu görmüyoruz. Onu düşüncelerimizde tamamlıyor, bazen gerçeğin önüne koyuyoruz.

Bana göre en güzel örnek Jay Gatsby’nin mücadelesi.

fazla oku

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

F. Scott Fitzgerald'ın Muhteşem Gatsby romanındaki Jay Gatsby, geçmişte gerçekleşmemiş bir geleceğin peşinden gider. Yıllar önce kaybettiği aşkı Daisy'ye yeniden kavuşmak isterken aslında zamanı da geri çevirmeye çalışır… Onun için geçmiş, kapanmış bir defter değil, yeniden yazılabilecek bir hikâyedir. Gatsby'nin bütün hayatını üzerine kurduğu ihtimal, bir zamanlar mümkün olanın yeniden mümkün olabileceğine duyduğu inançtır. Fakat bazen insan, bir ihtimali korumak uğruna gerçeğin değiştiğini görmezden gelir.

Oysa başka türlü yaşanabilecek bir hayatın daha güzel, daha doğru ya da daha anlamlı olacağını kim söyleyebilir?

Belki de ihtimalin çekiciliği, bize sunduğu cevaplarda değil, açık bıraktığı sorulardadır.

İnsan, bir hayatı yaşarken diğerlerinin nasıl olabileceğini merak etmekten bütünüyle vazgeçemiyor, geçse bile geride soru işaretleri zihinde akmaya devam ediyor. Çünkü her seçim, yalnızca bir başlangıç değil, aynı zamanda bilinmeyen başka başlangıçların geride kalmasıdır.

Charles Dickens'ın Büyük Umutlar romanındaki Pip, henüz yaşamadığı bir hayatın çağrısına kapılır. İçinde bulunduğu dünyanın kendisi için çizdiği sınırları aşmak, başka bir kimliğe ve başka bir geleceğe ulaşmak ister. Zihninde kurduğu o uzak hayat, zamanla mevcut gerçekliğinin önüne geçer. Çünkü insan bazen kim olduğunu değil, kim olabileceğini düşünerek yaşar.

Pip'in yolculuğu, bir ihtimalin insanı nasıl dönüştürebileceğini gösterirken başka bir soruyu da beraberinde getirir: Arzuladığımız geleceğe ulaştığımızda, gerçekten aradığımız şeye mi kavuşuruz, yoksa yalnızca bir zamanlar hayalini kurduğumuz kişiye mi dönüşürüz? Gatsby geçmişte gerçekleşmemiş bir geleceği geri çağırırken, Pip henüz var olmayan bir geleceğe doğru yürür. İkisi de gerçeğin sınırlarını aşmak ister; biri zamanı, diğeri kendisini değiştirmeye çalışır. Belki de ihtimal, tam bu noktada insanın hem en büyük umudu hem de kendisine sorduğu en zor sorudur.

Belki de ihtimalin insana bıraktığı en değerli şey umuttur. Çünkü henüz gerçekleşmemiş olan, bütünüyle kaybedilmiş değildir. Hayat, bazen bütün yolların tükendiğini düşündüğümüz bir anda, hiç hesaba katmadığımız bir kapı aralar.

Fakat umut, yalnızca o kapının açılmasını beklemek değildir; henüz görmediğimiz bir dünyanın var olabileceğine inanmaktır.

İnsan, geçmişte seçmediği yolların gölgesinde yaşamak zorunda değildir. Çünkü ihtimaller yalnızca geride bırakılan seçeneklerde değil, henüz verilmemiş kararlarda, kurulmamış cümlelerde ve karşılaşılmamış insanlarda da saklıdır.

Belki de hayatın en şaşırtıcı yanı, geleceğin hiçbir zaman bütünüyle bildiğimiz şeylerden kurulmayacak olmasıdır…

Bu yüzden her şeyin sonuca bağlandığı, bütün ihtimallerin tüketildiği bir hayat düşüncesi bana eksik geliyor. İnsan, bazen tek bir olasılığın bile varlığıyla yeniden düşünebilir, yeniden karar verebilir, yönünü değiştirebilir. Belki umut tam da burada başlar: Gerçeği inkâr etmeden, onun tek mümkün gerçeklik olduğuna da inanmamakta. Çünkü hayat, bize sunduğu kadar, henüz göstermediği şeylerden de oluşur.

Gerçek, mümkün olanların tamamı değil; yalnızca henüz görünür hâle gelmiş olanıdır.

 

 

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.

© The Independentturkish

DAHA FAZLA HABER OKU