Üretim sürecinde ya da ekonomi sisteminde kabuk değiştirme üzerine

Celalettin Can Independent Türkçe için yazdı

Üretim süreçlerinde otomasyon ve yeni teknolojilerin yaygınlaşması, dünya ekonomisindeki yapısal dönüşümün önemli unsurları arasında yer alıyor / Fotoğraf: Unsplash

Üretim sürecinde ya da genel ekonomi sisteminde sektörel kabuk değiştirme işi oldukça büyük ve zor bir iştir.

Öte yandan gidişata bakıldığında bilebildiğim kadarıyla başka bir çare de yoktur.

Diyelim ki Türkiye başardı ve yeni yaşamın kurulduğu, kurulmakta olduğu ülkeler arasına katıldı, yani mucize gerçekleşti. Eğer dünya yeni yaşama geçenler ve geçemeyenler olarak ikiye ayrılacaksa Türkiye'nin birinci gruba katılmasının belirli bir anlam taşıması gerekir. Taşıyacak mıdır?

İşte “sol”un ayırt edici özelliklerinden biri bu soruyu sormasıdır.


Sol gemisini kurtaran kaptan olamaz

Takdir edilir ki “sol” gemisini kurtaran kaptan olamaz, olursa sol, sol olmaz. Altta kalanlar her zaman solun radarında olmalıdır.

Bu noktada şu soruyla başlayabiliriz: Ana çizgilerini çizmeye çalıştığım Türkiye modeli benzer ülkelere ve daha da kötü durumdaki ülkeler için bir örnek olabilir mi? Kanımca olamaz. Çünkü bu model Türkiye'nin koşulları düşünülerek ortaya atıldı.

Kaldı ki dünya ülkeleri giderek farklılaşıyor. Eskiden zengin ülkeler, yoksul ülkeler veya benzeri tasnifler yapılırdı. Artık öyle değil, epey farklılaşma var.

Dolayısıyla her ülke kendi hikâyesini yaşayacak. Hâl böyleyken yeni hayata geçenler ve diğerleri ayrımı ne olacak?


Kapitalist sistem ve yeni sol duruş üzerine

Kaba ayrım gibi bir görüntü veriyor ama bir manası da var.

Eskiden dünya kapitalist sisteminin, kapitalistleşmiş ülkelerin geç kapitalistleşmiş ülkeleri sömürmesine dayandığı söyleniyor ve bunun özellikle solda epey taraftarı var.

Peki, eğer durum buysa bunu ortadan kaldırmanın bir yolu var mı?

Cevap olarak bu sorunun dünya kapitalist sisteminin ortadan kalkmasıyla çözüleceği söyleniyor.

Diyelim ki böyle bir durum var ve sömürü erken kapitalistleşmiş ülkelerin firmalarının geç kapitalistleşmiş ülkelerdeki iş gücünü sömürmesi yoluyla gerçekleşiyor. Bu sistem nasıl yıkılacak?

Bunlar insanlığın büyük soruları. Belki en az bunun kadar önemlisi, bu bağlamda yeni “sol” duruş ne olmalıdır?

Bu konuda da bildiğim kadarıyla somut bir öneri yok.

Pratikte de böyle bir duruşun yaratılmasını besleyecek gelişmeler olmuyor. Kendince bir şeyler söyleyenler var ama bunların hiçbiri tatmin edici olmuyor. Çoğunluğu da tatmin etmiyor olmalı ki hiçbirisi kendi üzerinde genel bir tartışmayı getiremiyor.

Birçok çevrede küresel kapitalizme ancak küresel bir cevap verilebileceği söyleniyor.


Geleneksel/ortodoks sol ve enternasyonalizm

Ne var ki buradan hareketle küresel kapitalizmin yıkıldığını varsaysak bile yerine neyin geleceği de belli değil.

Zaten geleneksel/ortodoks solun en zayıf noktalarından biri hep enternasyonalizm oldu. Hep lafta kaldı.

Somut bir proje olarak enternasyonalizm konusunda hiçbir şey duyulmadı ki hâlen kendine enternasyonal diyen kuruluşlar da üç beş tane zayıf sosyalist partinin bir araya gelmesinden başka bir şey değil.

Dolayısıyla bu açıdan bakıldığında görünen hâliyle pek umut vermiyor.

Bu durumda her ülkenin “sol”unun yeni yaşama geçme konusunda elinden geleni yapması gerekiyor. Dünya kapitalist sistemi bağlamında sömürüye karşı yapılabilecek başka bir şey benim aklıma gelmiyor.

Galiba “sol” enternasyonalizmini dünyada hükümet etme durumuna geldikçe (iktidara gelme değil, iktidar sol için kanımca sermaye düzeninin sona ermesi ile mümkün olabilir ki bu herhâlde başlı başına büyük bir tartışma konusu...) gösterebilecek.

Örnek olsun, Afrika insanlığın kanayan vicdanıdır. Onların yeni hayat treninde yer bulabilme ihtimalinin de son derece zayıf olduğu çok belli.

Eğer “sol” yeni hayat düzeninde hükümet olabilirse enternasyonalizmini Afrika'yı kucaklayarak göstermelidir.

Muhtemel yeni “sol”un Afrika'yı acil bir sorun olarak özel gündem maddesi yapması hiçbir şey sağlamasa bile insanın insanlık ruhunu canlandırır...

 

 

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.

© The Independentturkish

DAHA FAZLA HABER OKU