Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Toplantısı, Rusya, Çin ve Amerika Birleşik Devletleri başkanları arasında önemli bir zirveye sahne oldu.
Çin’in Şenzen kentinde Putin, Şi ve Trump’ın bir araya geldiği zirveye ilişkin önce bir hatırlatma yaparak başlayalım.
Bu zirve, Şubat 1945’te ABD, İngiltere ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin katılımıyla yapılan Yalta Konferansı'yla karıştırılıyor.
Yalta’da “ortak düşman Nazi Almanya’sı” vardı, bu zirvede ise katılımcıların ortak düşmanı yok.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Zirvenin ardından yayımlanan ortak bildiriye bakıldığında, taraflar arasındaki en önemli sorunun nükleer savaş tehlikesi olduğu sanılacaktır.
Oysa bu konu, sadece uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmek için ortaya atılmıştır.
Yine ortak bildiride, “Üç ülkenin, tüm ülkelerin yararı için petrol ürünlerinin üretimini ve tedarikini artırmayı planladığı” belirtiliyor.
Devamında da “Enerji arzındaki istikrarın önemi” teyit ediliyor.
Oysa burada verilmek istenen mesaj, İran ve Rusya petrolünün ABD ambargosundan kurtarılacağı yönünde atılacak adımlara ilişkindir.
Ortak bildiride ayrıca “Üç ülkenin üst düzey devlet görevlilerinin dokunulmazlığına rıza ve saygı ilkesini tanıdığı ve Uluslararası Ceza Mahkemesinin ve diğer organların yetkilerini suistimal etmemesi gerektiğine” vurgu yapılıyor.
Burada ise hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından tutuklama kararı olan Putin’e dokunulmaması gerektiğine işaret ediliyor.
Zirveye, "Kim ne kazandı?" sorusu üzerinden bakmayacağım.
Daha çok "Kim nasıl göründü?" sorusuna yanıtlar vermeye çalışacağım.
Öncelikle Trump’ın durumundan başlayalım.
Üç lider arasında en dezavantajlı olanı Trump’tı.
Trump Çin’e;
1. Kasım seçimlerinde yenilmiş, ABD’de zayıflamış, topal ördek durumuna düşmüş olarak geldi,
2. Yaklaşık 10 aydır sürdürdüğü İran savaşında başarı sağlayamamış, hatta bazı alanlarda kaybetmiş bir lider olarak geldi,
3. Ukrayna savaşını bitirmelerini istediği Zelenski, Avrupa Birliği ve İngiltere’ye söz geçirememiş bir lider olarak geldi.
Putin, Çin’e;
1. Ukrayna savaşı konusundaki şartlarını, taleplerini daha da sertleştirmiş bir lider olarak geldi,
2. Petrolünü ve doğal gazını dünya piyasalarına, ABD yaptırım ve ambargosu olmadan satabilme talebini Trump’a kabul ettirme kararlılığıyla geldi,
3. Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından hakkında çıkarılan tutuklama kararının iki dünya devi ABD ve Çin tarafından da kabul edilmediğini deklare etmeye geldi.
Çin Devlet Başkanı Şi ise;
1. Bu zirvenin en büyük kazananı olmaya geldi,
2. Pekin’in ihtiyaç duyduğu İran ve Rusya petrolünün uluslararası piyasalara rahatça ulaşmasının önünü açma tavizini Trump’tan almaya geldi,
3. Gerginliklere, çatışmalara, savaşlara soğukkanlı yaklaşabilen, huzur veren bir arabulucu rolü oynayabilecek gücün sahibi olduğunu dünya kamuoyuna göstermek için geldi,
4. Hepsinden önemlisi ABD ile birlikte artık dünyanın yeni süper gücü olduğunu ilk kez bu platformda dünyaya ilan etmek için geldi.
Hatırlatmak gerekirse Çin ve ABD, Uluslararası Ceza Mahkemesini kuran antlaşma olan Roma Statüsü'ne imza atmadılar.
İşte bu nedenle üye devletlerin, mahkemenin tutuklama emirlerini yerine getirme zorunluluğuna bağlı değiller ve Putin rahatlıkla Çin ve ABD’ye gidebiliyor.
Trump, “Üç lider tarih yazdı” diyerek zirveye bir gizem katmaya çalışsa da asıl tarih yazanların önce Şi, ardından da Putin olduğunu biliyor.
Bu zirvede Rusya Devlet Başkanı Putin’in, Trump ve Şi ile verdiği fotoğraf, bundan sonra uluslararası platformlarda daha çok görünür olacağının mesajıdır.
Bu nedenle, her ne kadar birçok üye ülke karşı çıkacak olsa da aralık ayında ABD’nin Miami kentinde yapılacak G20 Zirvesi'nde, Putin’i de göreceğimizi söyleyebiliriz.
Putin’in G20 Zirvesi'ne gelmesi hâlinde katılımın düşeceğini dikkate alırsak, Trump’ın bu soruna bir çözüm bulması gerekecek.
Yapay zekâdan, nükleer silahlardan, ticari ilişkilerden bahsedilmesinin, zirveye bir anlam atfetmek için yeterli olmadığını konuyla ilgilenen herkes bilir.
Bunlardan bahsedilmesi, potansiyel riskleri azaltmak için gereklidir ama aynı zamanda liderlerin ele aldığı asıl sorunları da kamufle etmeye yarar.
İran ve Ukrayna savaşları konusunda varılan ya da varılmayan anlaşma olabilir mi?
Bana göre, Çin ve Rusya, İran savaşı konusunda Trump’a onurlu bir çıkış yolu bulmak için harekete geçecekler.
Bunun karşılığında, köşeye sıkıştığını gördükleri Trump’tan bir değil, birçok ödün alabileceklerini söylemek yanlış olmayacaktır.
Ortak bildirideki, Birleşmiş Milletlerin "küresel zorluklara daha etkili bir şekilde yanıt verebilmesi için" bu kuruluşta reform yapılması çağrısını, BM Güvenlik Konseyi’nde değişiklik istiyorlar anlamında algılamak, çok erken bir değerlendirme olacaktır.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish