Muharebe sahasında cephede tıkanma nasıl aşılacak?

Dr. Osman Gazi Kandemir Independent Türkçe için yazdı

Ukrayna'nın Harkiv bölgesinde, insansız kara araçlarını cephedeki bir operasyon sırasında uzaktan yöneten askerler / Fotoğraf: Reuters

1898'de Varşovalı bir bankacı, demiryolu finansörü ve kendi kendini yetiştirmiş bir savaş araştırmacısı 6 ciltlik bir eser yayımladı. Yahudi kökenli Polonyalı Jan Gotlib Bloch'un "Gelecekteki Savaş" adlı çalışması döneminin genelkurmaylarında ciddiye alınmadı. Eserin İngilizce özeti 1 yıl sonra "Savaş Artık İmkânsız mı?" adıyla çıktı. Oysa Bloch, tüfeğin, makineli tüfeğin ve artık hızlı atış yapabilen topun yarattığı ateş yoğunluğunun cepheden taarruzu intihara dönüştüreceğini hesaplamıştı. Ona göre askerler toprağa gömülecek ve cephe kilitlenecekti. Savaşın sonucunu muharebe meydanı değil, ekonomilerin ve toplumların dayanma gücü belirleyecekti.

16 yıl sonra Batı Cephesi Bloch'u kelimesi kelimesine doğruladı. Manş kıyısından İsviçre sınırına uzanan siper hattında milyonlarca asker birkaç kilometrelik kazanımlar için öldü. Bugün Ukrayna'da benzer bir tablo var. 1.200 kilometrelik cephe 4 yıldır neredeyse yerinden oynamıyor. 100 yıl önce aşılan tıkanma bugün de aşılabilir mi?

Birinci Dünya Savaşı'ndaki kilit tek bir buluşla açılmadı. 1916'da Somme'da sahneye çıkan tank ilk anda hayal kırıklığı yarattı. 1918'e gelindiğinde Alman ordusu siperleri geniş dalgalarla değil, küçük ve bağımsız hareket eden hücum birlikleriyle (Stoßtruppen) aşmayı öğrenmişti. İngilizler ise Yüz Gün Taarruzu'nda tankı, uçağı, kısa ve yoğun topçu atışını ve piyadeyi tek bir planda birleştirdi. Çözüm teknolojinin, taktiğin ve örgütlenmenin aynı anda değişmesinden doğdu. Bu ders bugün için de geçerli.

fazla oku

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Bugünkü tıkanmanın kaynağı makineli tüfek değil, gökyüzünü kaplayan insansız hava araçları. Cephenin iki yanında 20 ila 25 kilometre derinliğe ulaşan bir öldürme bölgesi (kill zone) oluştu. Ukrayna 7. Hava Hücum Kolordusu Komutanı Tuğgeneral Yevhen Lasiichuk bu derinliğin yıl sonunda 30 kilometreye çıkacağını düşünüyor. Bu kuşakta hareket eden her araç, hatta siperden başını çıkaran her asker tespit edilip vuruluyor. Zırhlı birlik toplamak, ihtiyat kaydırmak ve birlik değiştirmek bile başlı başına bir harekâta dönüştü.

Bloch'un 1898'de gördüğü sorun yapısal olarak aynı. Savunma taarruzdan daha ucuz ve daha öldürücü. Değişen tek şey, siperi koruyan unsurun artık dikenli tel ve makineli tüfek yerine birkaç yüz dolarlık FPV dronları olması.

Taraflar bu duvarı nasıl delmeye çalışıyor? Rusya'nın cevabı 1918 Almanya'sını hatırlatıyor. Zırhlı kol taarruzlarından büyük ölçüde vazgeçen Rus ordusu 2-3 kişilik gruplarla sızma taktiğine geçti. Bu yöntem yavaş ve çok kanlı bir ilerleme sağlıyor ama cepheyi açmıyor. Rus komutanlar bu bedeli sayısal üstünlüğe güvenerek ödemeyi göze alıyor. Sızma, kazanımları metrekareyle ölçülen bir yıpratma savaşının aracı olarak kalıyor.

Ukrayna ise insan açığını makineyle kapatmaya çalışıyor. Kara robotlarının (UGV, insansız kara aracı) görev sayısı 2026'nın ilk çeyreğinde 21.500'ü aştı. Asıl dikkat çekici gelişme eylülde Lyman'ın kuzeyinde icra edilen Vivaldi Harekâtı'nda oldu. Kamikaze kara robotları ağır bombardıman dronlarıyla Rus ön hattının yaklaşık 10 kilometre arkasına, düşmanın arka bölgesine bırakıldı. Cephede ise başka bir robot grubu Ukrayna piyadesinin önünde ilerleyip ilk teması üstlendi. Aynı anda topçu ve dronlar komuta yerlerini, ikmal hatlarını ve nehir geçitlerini vurdu. Elektronik harp ise bölgeyi örttü. Ukrayna bu harekâtta 3 yerleşim yerini geri aldığını ve yaklaşık 50 kilometrekare kazandığını açıkladı. Bir insansız sistemin bir başkasını hedefe taşıdığı keseli hayvan taktiği (marsupial tactic) de cephede denenmeye başladı.

Bu tabloyu dikkatli okumak gerekiyor. Vivaldi bir yarma değil. 50 kilometrekare, 1.200 kilometrelik bir cephede operasyonel bir kırılma yaratmaz. Kanımca önemli olan kazanılan alan değil, yöntemin kendisi. Harekât, düşmana yaklaşma ve ilk temas gibi en tehlikeli evreyi robotun üstlenebildiğini gösterdi. 1916'daki ilk tanklar da cepheyi açmamıştı. Değerleri 2 yıl sonra taktik ve örgütle birleştiklerinde ortaya çıktı.

Karşı argümanı da göz ardı etmemek gerekir. Kara robotları karıştırmaya (jamming), FPV dronlarına ve mayınlara karşı savunmasız. Arazi tutamıyor, ele geçirdiği noktayı koruyamıyor. Vivaldi'nin başarısı gizliliğe, elektronik harbe ve topçuyla sıkı eşgüdüme dayandı. Bu koşulları her harekâtta yeniden kurmak kolay değil. Ayrıca her yeni taarruz aracı kısa sürede kendi karşı tedbirini doğuruyor. Dron ile karşı dron arasındaki döngü artık haftalarla ölçülüyor.

Batı bu deneyi dikkatle izliyor. ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, Temmuz 2025'te yayımladığı talimatla her timin 2026 sonuna kadar ucuz ve harcanabilir dronlarla donatılmasını istedi. Kara Kuvvetleri, Dönüşüm Girişimi (Army Transformation Initiative) çerçevesinde doktrinini, eğitimini ve tedarik sistemini Ukrayna derslerine göre yeniden yazıyor. Ancak bu çabaların büyük kısmı mevcut yapıya dron eklemenin ötesine geçmedi. Ukrayna ayrı bir insansız sistemler kuvveti kurarken Vaşington her birime dron dağıtıyor. İkisi arasındaki fark, tankı piyadeye destek aracı sayanlarla onu yeni bir manevra anlayışının merkezine koyanlar arasındaki farka benziyor.

Bana göre tıkanmayı tek bir silah aşmayacak. 1918'de olduğu gibi çözüm 3 unsurun aynı anda olgunlaşmasına bağlı. Birincisi öldürme bölgesini kör edecek elektronik ve dron karşıtı bir kalkan. İkincisi düşmanla ilk teması insansız sistemlere devreden bir taktik. Üçüncüsü bu ikisini tek bir harekât planında birleştiren örgüt. Ukrayna, muharebe personelinin yüzde 30'una kadarını robotik sistemlerle ikame etme planıyla bu yolda ilk adımları atıyor. Yapay zekâ destekli otonom hedefleme, karıştırma sorununu çözdüğü ölçüde dengeyi değiştirecek.

Bloch'un asıl uyarısı ise hâlâ yerinde duruyor. Tıkanan cephede savaşı son yarmayı yapan değil, en uzun dayanan taraf kazanır. Teknolojik yarışı kim kazanırsa kazansın, Ukrayna'da sonucu savaşan toplumların, sanayilerin ve ittifakların dayanıklılığı belirleyecek. 128 yıl önce Varşovalı bir bankacının gördüğü buydu. Genelkurmaylar o gün onu dinlemedi. Bugün dinleyip dinlemedikleri bir sonraki savaşın bedelini belirleyecek.

 

 

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.

© The Independentturkish

DAHA FAZLA HABER OKU