Eskiden insanların nasıl bir hayat yaşadığı merak edilirdi; bugün ise çoğu zaman nasıl göründükleri…
Evet, bunda sosyal medyanın payı büyük. Ama zamanın ruhunu da görmezden gelmemek gerek. Bu çağ bizi fark edilmenin, görünmenin ve kendimizi sergilemenin hayatın doğal bir parçası olduğuna ikna etti.
Bazen düşünüyorum da biz insanoğlu tüm bunları zaten heyecanla bekliyormuşuz sanki. Yoksa bu kadar kısa sürede, bu kadar geniş bir kabul görür müydü?
Gönül ister ki buradan insanın doğasına girelim; kendini gösterme, onaylanma ve takdir edilme ihtiyacını uzun uzun konuşalım. Fakat sayfalar sürecek o tartışmanın tozunu şimdilik kaldırmayalım.
Bir fincan kahve içerken bazen tadından önce fincanın fotoğrafta nasıl görüneceğine bakmıyor muyuz?
İtiraf edelim… Ben de yapıyorum. Çoğu zaman içime sinmiyor da “gönder” tuşuna basmıyorum. İçime sindirebilsem ben de o sihirli tuşa basıp geçeceğim.
Tatile giderken bazen dinlenmekten önce hangi kareleri paylaşacağımızı düşünüyoruz. Bir kitabı yalnızca okumak için değil, çalışma masasının üzerinde güzel durduğu için de alabiliyoruz.
Bunların hiçbirinde tek başına yanlış bir taraf yok elbette. Güzel giyinmek de estetik bir mekânda vakit geçirmek de iyi bir restoranda yemek yemek de hayatın keyifli parçalarıdır.
Mesele bunlar değil.
Vitrindeki hayatlar, mutfaktaki hakikat
Hayatı yaşamaktan çok onun vitrinini düzenlemeye başladığımız anda ince ama önemli bir eşik aşılmış oluyor.
Bazı oteller manzaralarından çok Instagram'da kaç kez paylaşıldıklarıyla konuşuluyor. Bir kitabın kapağı, bazen içindeki cümlelerden daha fazla ilgi görüyor. Oysa bir romanın kapağını paylaşmak birkaç saniye; gerçekten okumak ise günler sürüyor.
Eskiden de böyle miydi? Mesela 19. yüzyılda? Elbette insanın gösterişle ilişkisi sosyal medyayla başlamadı. Sarayların, aristokrat salonlarının, davetlerin ve kıyafetlerin de kendi gösteri dili vardı. Değişen belki de gösterme arzusundan çok, bunu yapabileceğimiz sahnenin artık hepimizin cebinde olması.
45'lik plakları bardak altlığı olarak kullanan kafeler gördü bu gözler. Bir caz plağını pikaba koyup iğneyi yavaşça üzerine bırakmak kolaydır. Onu cızırtısıyla birlikte baştan sona dikkatle dinlemek ise zaman ister. İyi bir viskiyi vitrinde sergilemek mümkündür. Onun üretildiği coğrafyayı, damıtımevini, fıçısını ve tarihini merak etmek ise bambaşka bir yolculuktur.
İyi görünmek ile iyi yaşamak arasındaki mesafe tam burada başlıyor.
Bir süredir “old money” ve “new money” üzerine çok konuşuluyor. Oysa mesele bana kalırsa eski para ya da yeni para değil; paraya, eşyaya ve zevke eşlik eden kültür.
Gerçek zarafet
Zarafetin en güzel hâli, kendisini sürekli ispat etmeye ihtiyaç duymadığı zamandır.
Kültürün de bilginin de sesini yükseltmesi gerekmez. İnsan gerçekten bildiği, sevdiği ve içselleştirdiği şeyleri her zaman başkalarına göstermeye ihtiyaç duymaz.
Hayatın en kıymetli taraflarının bir bölümü bu yüzden sessiz yaşanır.
Kimse sabah erkenden çıktığınız yürüyüşü alkışlamaz. Çocuğunuzla 2 saat telefonsuz vakit geçirdiğiniz için size madalya verilmez. Yıllar içinde sabırla oluşturduğunuz kütüphaneyi belki kimse fark etmez. Bir müzik eserini tekrar tekrar dinlediğinizi ya da bir tablonun karşısında uzun süre durduğunuzu da kimse bilmeyebilir.
Ama bütün bunlar insanın içinde, başkalarının göremediği bir dünya kurar.
İyi yaşamak biraz da o dünyayı büyütebilmektir.
Yine de yapar mıydık?
Bazen düşünüyorum…
Bugün sosyal medya tamamen ortadan kalksa alışkanlıklarımızın kaçı aynı şekilde devam ederdi?
Aynı restoranlara gider miydik?
Aynı tatilleri yapar mıydık?
Aynı kıyafetleri alır mıydık?
Aynı saatleri takar mıydık?
Aynı kitapları okur muyduk?
Belki de kendimize sorabileceğimiz en dürüst soru şu:
Kimse bunu görmeyecek olsaydı yine yapar mıydım?
Bu sorunun cevabı, yaptığımız şeyin ne kadarının gerçekten bize ait olduğunu, ne kadarının başkalarının bakışıyla biçimlendiğini anlamamıza yardım edebilir.
Son yıllarda dikkatimi çeken başka bir değişim daha var. Eskiden insanlar güzel yaşamak için eşya satın alırdı demek belki fazla romantik olur. İnsan her dönemde biraz gösterişi sevdi. Fakat bugün yalnızca eşya değil, onunla birlikte bir “yaşam tarzı” da satın alıyoruz.
Klasik araçlar, spor otomobiller, dolma kalemler, iyi saatler, plaklar, viski koleksiyonları…
Bunların hepsi son derece kıymetli ilgi alanları olabilir. Fakat nesneyle kurduğumuz ilişkinin derinliği, ona sahip olmakla başlamıyor.
Bir pikaba sahip olmak müzik kültürüne sahip olmak anlamına gelmez. Bir dolma kalem taşımak iyi yazmayı öğretmez. Onlarca kitabın arasında fotoğraf çektirmek insanı okur yapmaz. En pahalı viskiyi almak da tek başına damak kültürü kazandırmaz.
Kültür satın alınan değil, zaman içinde edinilen bir şeydir.
Tıpkı zarafet gibi.
Mütevazı ayrıntıların toplamı
Bana göre iyi yaşamak biraz da mütevazı ayrıntıların toplamıdır.
Bir dostla uzun bir sohbet edebilmek…
Bir şehrin ara sokaklarında amaçsızca yürüyebilmek…
Bir müzede aynı tabloya 10 dakika bakabilmek…
Bir kitabı altını çize çize okumak, bazen bir cümlede durup istemsizce gülümsemek…
Yağmur yağarken pencereyi açıp kahvenizi acele etmeden içebilmek…
Kimse görmese de kendiniz için özenli giyinmek…
Teşekkür etmek…
Bunlar sosyal medyada büyük etkileşim yaratmayabilir. Zaten yaratmaları da gerekmiyor. İnsan dediğimiz şey biraz da kimsenin görmediği anlarda tekrarladığı küçük alışkanlıklardan oluşuyor.
Modern dünyanın bize fısıldadığı güçlü fikirlerden biri şu: “Görünüyorsan varsın.”
Oysa değer ile görünürlük aynı şey değil.
Görünür olmak bugün hiç olmadığı kadar kolay. Birkaç saniye içinde yüzlerce, hatta binlerce insanın karşısına çıkabiliyoruz. Fakat bir şey öğrenmek, bir zevki geliştirmek, bir konuda derinleşmek, iyi bir dost ya da iyi bir insan olmaya çalışmak hâlâ zaman istiyor.
Bu yüzden zaman zaman kendimize başka sorular sormamız gerekiyor:
“Ne kadar beğeni aldım?” yerine, “Bugün gerçekten ne öğrendim?”
“Ne kadar dikkat çektim?” yerine, “Bugün kimi dikkatle dinledim?”
“Nasıl göründüm?” yerine, “Nasıl yaşadım?”
Bu soruların cevapları çoğu zaman paylaşılmayacak.
Ama iyi yaşamanın güzel taraflarından biri de bu değil midir?
Her şeyin tanığa ihtiyacı yoktur. Bazı mutluluklar yalnızca onları yaşayan kişiye aittir. Bazı zevkler alkış beklemez. Bazı anların fotoğrafa ihtiyacı yoktur.
İnsan, kimsenin bakmadığı anlarda da kendisi olmaya devam edebiliyorsa; bir masada oturup “biri yalnızlığa, biri hayata” 2 çay söyleyebilecek kadar kendiyle barışık ve samimi kalabiliyorsa…
Belki de asıl lüks budur.
Ekranlar kapandığında, alkışlar sustuğunda geriye hayatın kendisi kalır. Ve asıl mesele, başkalarına nasıl göründüğümüzden çok, o hayatın gerçekten içinde olup olmadığımızdır.
Nâzım Hikmet'in Yaşamaya Dair'de söylediği gibi:
Böylesine sevilecek bu dünya
'Yaşadım' diyebilmen için…
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish