Ukrayna savaşı, modern savaşın nasıl yürütüldüğüne ilişkin temel kabulleri değiştiriyor.

bu değişimin son örneklerinden biri, NATO’nun Ukrayna ile birlikte başlattığı ve Rus hava üslerini uzun süre kullanılamaz hale getirecek teknolojilere odaklanan yeni inovasyon programı oldu.

İlk bakışta teknik bir yarışma gibi görünen girişim, aslında hava gücüne ilişkin yaklaşımın yeniden şekillendiğini gösteriyor.

Programın odağında “kalıcı hava üssü engelleme” olarak tanımlanan bir konsept yer alıyor. Amaç, pistlerde geçici hasar oluşturmak yerine onarım çalışmalarını zorlaştıracak, hava operasyonlarını uzun süre aksatacak çözümler geliştirmek.

Bunun için özel sektör, teknoloji şirketleri ve araştırma ekiplerinden öneriler isteniyor. Böylece yıllardır büyük savunma şirketlerinin belirlediği teknoloji geliştirme modeli yerine daha çevik ve hızlı bir inovasyon ağı kurulması hedefleniyor.

Bu yaklaşımın arkasında Ukrayna savaşının ortaya çıkardığı deneyimler bulunuyor. Son 2 yılda Ukrayna, insansız hava araçlarıyla Rusya’nın cephe gerisindeki hava üslerine yönelik çok sayıda saldırı düzenledi.

Bu operasyonlar, sadece uçakları hedef almadı. Pistler, bakım alanları, yakıt depoları ve lojistik altyapının da hava harekâtının ayrılmaz parçaları olduğunu gösterdi. Bir hava üssü fiziksel olarak ayakta kalsa bile pistlerin kullanılamaması, o üssün operasyonel değerini büyük ölçüde ortadan kaldırabiliyor.

Bu durum hava üstünlüğü anlayışında dikkat çekici bir değişime işaret ediyor. Geçmişte hava kuvvetlerini etkisiz bırakmanın temel yolu düşman uçaklarını havada ya da yerde imha etmekti. Bugün ise aynı sonuca, uçakların kalkış yapmasını engelleyerek ulaşmak mümkün görülüyor. Hedef artık platformla birlikte, onları faal tutan altyapı.

Rusya-Ukrayna savaşı bu dönüşümün en görünür laboratuvarı haline geldi. Uzun menzilli insansız hava araçlarının yaygınlaşması, derinlikte bulunan askeri tesislerin eskisi kadar güvenli olmadığını ortaya koydu.

Cephe hattından yüzlerce kilometre uzaktaki hava üsleri bile saldırı riskiyle karşı karşıya kalırken, hava savunma sistemlerinin her tehdidi durdurmasının mümkün olmadığı da görüldü.

Bu nedenle NATO’nun yeni programı gelecekteki çatışmalar için yeni bir harekât anlayışının temellerini oluşturuyor. Özellikle yüksek yoğunluklu savaş senaryolarında hava üslerinin korunması ve rakip hava üslerinin işlevsiz bırakılması, planlamanın merkezine yerleşmeye başlıyor.

Dikkat çeken bir başka unsur ise özel sektörün üstlendiği rol. Ukrayna savaşı boyunca birçok küçük teknoloji şirketi, cepheden gelen geri bildirimlerle kısa süre içinde yeni insansız sistemler, yazılımlar ve elektronik harp çözümleri geliştirdi.

Geleneksel savunma tedarik süreçlerinin yıllar sürebildiği düşünüldüğünde, bu hız önemli bir avantaj sağladı.

NATO’nun benimsediği yeni model de bu deneyimden besleniyor. Büyük savunma projeleri uzun vadeli önemini korurken, daha küçük şirketlerin yenilikçi çözümlerinden yararlanılması hedefleniyor. Böylece savaş alanında ortaya çıkan ihtiyaçlara daha kısa sürede karşılık verilmesi amaçlanıyor.

Bu gelişme, savunma sanayiindeki dönüşümün de bir göstergesi. Geçmişte ileri askeri teknolojiler büyük bütçeli programlarla geliştirilirken, bugün daha düşük maliyetli sistemler stratejik sonuçlar doğurabiliyor.

İnsansız hava araçları, yapay zekâ destekli hedef tespit yazılımları ve gelişmiş sensörler bunun en belirgin örnekleri arasında yer alıyor.

Diğer tarafta Rusya’nın aldığı önlemler de bu değişimin farkında olunduğunu gösteriyor.

Son dönemde stratejik bombardıman uçaklarının bulunduğu bazı hava üslerinde güçlendirilmiş koruganların inşa edilmeye başlanması, hava üslerinin artık yalnızca hava savunma sistemleriyle korunmasının yeterli görülmediğine işaret ediyor.

Fiziksel koruma önlemlerinin artırılması, derinlikteki üslerin de sürekli tehdit altında olduğunun kabul edildiğini ortaya koyuyor.

Bütün bu gelişmeler, hava savaşlarının geleceğinde altyapının öneminin daha da artacağını gösteriyor. Pistler, taksi yolları, bakım hangarları ve yakıt tesisleri artık yalnızca destek unsurları değil, doğrudan stratejik hedefler olarak değerlendiriliyor.

Bir hava kuvvetinin etkinliği, sahip olduğu uçak sayısından çok bu altyapıyı ne ölçüde koruyabildiğiyle de bağlantılı hale geliyor.

NATO’nun başlattığı girişim bu nedenle Ukrayna savaşından çıkarılan derslerin kurumsallaştırılması yönünde atılmış önemli bir adımı temsil ediyor.

Hava üstünlüğü kavramı yeniden tanımlanırken, geleceğin çatışmalarında pistleri kullanılmaz hale getirebilen tarafın, rakibinin hava gücünü önemli ölçüde sınırlayabileceği değerlendiriliyor.

Ukrayna cephesinde edinilen tecrübeler, savaş teknolojilerinin gelişim sürecini hızlandırırken askeri doktrinleri de yeniden şekillendiriyor. NATO’nun yeni programı, uzun vadeli planlamanın parçası haline geldiğini gösteren son örneklerden biri olarak öne çıkıyor.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.