Veri merkezleri, dijital dünyanın fiziksel omurgasıdır. Her yapay zeka sohbet robotu yanıtı, yayınlanan film, bulut yedeklemesi ve çevrim içi arama, günün her saati çalışan binlerce sunucuya bağlıdır.
Ancak bu sunucular muazzam miktarda ısı üretir ve çalışmaya devam edebilmek için büyük miktarda elektrik ile soğutmaya ihtiyaç duyar.
Yapay zekâ pazarının önümüzdeki 10 yılda 25 kat büyümesi ve 2023'teki 189 milyar dolardan 2033'te yaklaşık 5 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.
Bulut bilişim ve yapay zekânın yükselişiyle birlikte önemi artan veri merkezleri, küresel dijital dönüşümü destekleyen temel altyapıyı oluşturmaktadır.
Modern veri merkezleri; sunucular, depolama sistemleri ve ağ ekipmanları gibi kritik bilgi işlem donanımlarının raflara yerleştirilmesinin yanı sıra, güç, soğutma ve güvenlik sağlayan özel ikincil altyapıdan oluşmaktadır.
Dünya çapında 179 ülkede 11.000'den fazla aktif veri merkezi bulunmakla birlikte, yalnızca yaklaşık 32 ülke yapay zeka (AI) alanına özel veri merkezlerine ev sahipliği yapmaktadır.
ABD, İngiltere, Almanya ve Çin, küresel yapay zeka kapasitesinin yüzde 90'ından fazlasını elinde bulundurarak bu alanda hâkim konumdadır.
14 Nisan 2026 itibarıyla Amerika Birleşik Devletleri'nde 4.184 veri merkezi olduğu bildirildi.
Bu sayı, dünya genelinde herhangi bir ülkedekinden daha fazlaydı.
Ayrıca İngiltere'de 515, Almanya'da 514 veri merkezi bulunuyordu.
Türkiye'de ise 77 veri merkezi bulunmaktadır.
Birleşmiş Milletler araştırmacılarının yeni bir raporuna göre, yapay zekâya güç veren veri merkezlerinin 2030 yılına kadar bugün tükettiklerinin yaklaşık 2 katı kadar elektrik ve su tüketmesi bekleniyor.
Yapay zeka veri merkezleri, özellikle sıcak bölgelerde, milyonlarca litre su tüketen soğutma sistemlerine bağımlıdır.
Bu durum, özellikle hâlihazırda su kıtlığıyla karşı karşıya olan bölgelerde sürdürülebilirlik konusunda önemli soruları gündeme getirmektedir.
Google'ın toplam elektrik tüketimi 2024'te 31 TWh'den 2025'te 43 TWh'ye yükseldi.
Google'ın enerji tüketimi 2023 ile 2024 yılları arasında 7 TWh arttı. Ancak 2024 ile 2025 yılları arasında tam 12 TWh'lik devasa bir artış yaşandı.
Amazon, 2022'den sonra verilerini açıklamayı durdurdu. Bu nedenle şekilde tahmini değer verilmiştir.
Yapay zeka altyapılarına (AI) olan talebin patlamasıyla birlikte, küresel veri merkezi kurulu güç kapasitesi 122 gigawatt (GW) sınırını aşmıştır.
2025 yılında ABD'deki veri merkezleri yaklaşık 312,6 teravat-saat elektrik tüketmiştir.
Bu miktar, ortalama bir Amerikan hanesinin yıllık elektrik tüketimine eşittir. Bu rakam, dünya çapındaki veri merkezi elektrik talebinin yaklaşık yüzde 39,7'sini oluşturmaktadır.
Çin, 205,7 teravat-saatlik tüketimle, yani küresel toplamın yüzde 26,1'iyle ikinci sırada yer aldı.
Dolayısıyla Amerika Birleşik Devletleri'ndeki veri merkezleri, Çin'dekilerden yaklaşık yüzde 52 daha fazla elektrik tüketti.
Avrupa, 144,6 teravat-saatlik tüketimle, yani yüzde 18,4'lük payla üçüncü sırada yer aldı.
Çin hariç Asya-Pasifik bölgesi 63,2 teravat-saat elektrik tüketti.
Ortadoğu ve Afrika 29,9 teravat-saatlik tüketimle yer alırken, Güney ve Orta Amerika ise 25,6 teravat-saat elektrik tüketti.
Amerika Birleşik Devletleri ve Çin, dünyadaki veri merkezlerinin toplam elektrik tüketiminin neredeyse 3'te 2'sini oluşturmaktadır.
Bu hızlı büyüme, esas olarak yapay zeka altyapısını genişletme çabalarından kaynaklanmaktadır.
2022 ile 2025 yılları arasında büyük teknoloji şirketleri, yapay zeka ile ilgili altyapıya yönelik harcamalarını yüzde 175'ten fazla artırarak 162 milyar dolardan 448 milyar dolara çıkardı.
2025 yılında ABD'deki veri merkezleri, ABD'nin toplam elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 6,6'sını oluşturdu.
2020'den 2025'e kadar veri merkezlerinin tüketimi yüzde 80,9 artarken, genel elektrik üretimi yalnızca yüzde 11,3 artmıştır.
Birleşmiş Milletler Üniversitesi'nin (UNU) raporuna göre, yapay zeka veri merkezlerinin enerji tüketimi, Sahra Altı Afrika'da yaşayan 1,3 milyar insanın yıllık konut elektrik ihtiyacını 2,6 yıl boyunca karşılamaya yetecek düzeydedir.
Ayrıca, 2030 yılında veri merkezlerinin elektrik üretiminin su ayak izinin 9,3 trilyon litreye ulaşacağı, bunun da Sahra Altı Afrika'da yaşayan 1,3 milyar insanın yıllık temel evsel su ihtiyacına eşit olacağı belirtilmektedir.
Elektrik tüketimi ve sera gazı emisyonu
Soğutma, tek başına bir veri merkezinin elektrik tüketiminin yüzde 40'ına kadarını oluşturmaktadır.
Yapay zeka (AI) ve hızlandırılmış hesaplamadaki katlanarak artan büyümenin etkisiyle, küresel elektrik tüketiminin 2 katından fazla artarak 2030 yılına kadar 945 ile 980 TWh arasına ulaşacağı tahmin edilmektedir.
Bu rakam, küresel elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 3'üne ve Fransa'nın 2025 yılındaki tüketiminin yaklaşık 2 katına denk gelmektedir.
Sadece 2024'ten 2025'e kadar elektrik talebi yüzde 37 artmıştır.
2030 yılı için öngörülen veri merkezi elektrik tüketiminden kaynaklanan 399 milyon tonluk karbon ayak izini dengelemek için yaklaşık 10 yıl içinde 6,7 milyar ağacın dikilmesi gerekecek.
Bu da İngiltere'deki tahmini ağaç sayısının yaklaşık 2 katına karşılık gelmektedir.
Yeni veri merkezleri nedeniyle 2024'ten 2025'e sera gazı emisyonları yüzde 18 artmıştır.
2024 Küresel Elektronik Atık İzleme Raporu'na göre, 2022 yılında dünya genelinde 62 milyon metrik ton elektronik atık üretildi ve bu rakam her yıl 2,6 milyon ton artmaktadır.
Bu devasa miktarın önemli bir kısmı, veri merkezlerinin sunucuları, depolama dizilerini ve ağ ekipmanlarını çok yüksek hızla yenileyip geri dönüştürmesinden kaynaklanmaktadır.
Isı adası
Yapay zeka veri merkezleri, kentsel ısı adası etkisi yaratarak zemin yüzey sıcaklığını 2 °C artırmaktadır.
Bu etki, çevresindeki 10 km'ye kadar olan alanda tespit edilebilmekte (Şekil 3) ve aşırı zirve değerleri 9,1 °C'ye kadar ulaşmaktadır.
Bunun, 340 milyondan fazla insanın yaşamını daha sıcak hâle getirdiği vurgulanmaktadır.
Utah'ta önerilen bir yapay zeka veri merkezi tesisinin, yerel gündüz sıcaklıklarını 2,87 °C, gece sıcaklıklarını ise 4,44 ila 6,7 °C artırabileceği konusunda uyarılmaktadır.
Çin, deniz dibinde yapay zeka merkezleri kurmak için çalışmalar başlattı.
Bunun anlamı, denizler ısınmaya başladığında geri dönüşü olmayan felaketlerin başlayabileceğidir.
Birleşmiş Milletler Üniversitesi'nin (UNU) raporuna göre, 2030 yılına kadar yapay zekâya güç veren küresel veri merkezlerinin 945 terawatt-saat elektrik tüketmesi bekleniyor.
Bu miktar, toplamda 650 milyondan fazla insana ev sahipliği yapan Pakistan, Bangladeş ve Nijerya'nın yıllık toplam elektrik tüketiminin neredeyse 3 katıdır.
Utah'ta önerilen bir yapay zeka veri merkezi, 23 atom bombasına eşdeğer termal enerji açığa çıkaracaktır.
Enerji tüketiminin ötesinde, projenin 7 ila 8 gigawatt atık ısı üretmesi ve toplamda 16 gigawatt'lık bir termal yük oluşturması beklenmektedir.
Biyokütleden enerji üretimi
Diğer yandan, kömürden biyokütle enerjisine geçiş, elektriğin karbon ayak izini ortalama yüzde 70 oranında azaltırken; su ayak izini 30 kattan fazla, arazi ayak izini ise 100 kat artırabilmektedir.
Raporda, "düşük karbonlu" olmanın otomatik olarak "düşük su" veya "düşük arazi" anlamına gelmediği sonucuna varılıyor.
Yapay zeka sürdürülebilirliğinin tek bir ölçütle değerlendirilmesinin, ödünleşmeleri gizleyebileceği ve çevresel yükleri hâlihazırda su veya arazi sıkıntısı çeken bölgelere kaydırabileceği konusunda uyarıda bulunuluyor.
Su tüketimi
Birleşmiş Milletler raporu, küresel veri merkezlerinin su tüketiminin 2030 yılına kadar 2 katına çıkarak yıllık 9,3 trilyon litreye ulaşacağı ve bu miktarın Sahra Altı Afrika'da yaşayan 1,3 milyar insanın hayati içme suyu ihtiyacına denk geleceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Amazon, veri merkezlerinde 2025 yılında tüketilen 9,5 milyar litre suyun yüzde 90'ının soğutmada kullanıldığını açıkladı.
Amazon'un Kasım 2025 itibarıyla 50'den fazla ülkede toplam 900'den fazla veri merkezi bulunmaktadır.
Dünyada yapay zeka veri merkezleri
- 2030 yılına kadar yılda 1,3 milyar insana yetecek kadar tatlı su tüketecek ve kapladıkları alan 14.500 km²'yi aşacaktır. Bu alan, 32 milyondan fazla insanın yaşadığı Jakarta metropol alanının neredeyse 2 katı veya 21 milyon nüfuslu Mexico City'nin 10 katı büyüklüğündedir.
- 2025 yılındaki elektrik tüketiminin su ayak izi 4,5 trilyon litre suya denk gelmektedir. Bu da 1,8 milyon olimpik yüzme havuzunu doldurmaya veya Sahra Altı Afrika'da yaşayan 600 milyondan fazla insanın yıllık temel evsel su ihtiyacını karşılamaya yetecek miktarda su tüketildiği anlamına gelmektedir.
- 2030 yılına kadar yapay zekânın elektrik talebinin su ayak izi 3,7 trilyon litre olacaktır. Bu da Sahra Altı Afrika'da yaşayan 500 milyondan fazla insanın 1 yıllık asgari su ihtiyacını karşılayabilecek miktardadır.
- 2030 yılında enerji tüketiminin yaklaşık 650 milyon insanın yıllık tüketiminin 3 katına çıkacağı öngörülmektedir.
- Dünya genelinde veri merkezleri 2025 yılında 448 TWh elektrik tüketmektedir. Bu da dünya genelindeki toplam elektrik talebinin yaklaşık yüzde 1,5'ini temsil etmektedir. Eğer bir ülke olarak değerlendirilselerdi, Fransa'nın ardından ve Suudi Arabistan'ın önünde, dünyanın en büyük 11. elektrik tüketicisi olurlardı.
- Pazar araştırması firması Mordor Intelligence'a göre, ABD'de yapay zeka veri merkezleri 2025 yılında yaklaşık 1 trilyon litre su tüketti.
- Tek bir büyük tesisin günlük su çekimi 18,93 milyon litreye kadar ulaşabilmektedir. Bu miktar, 50.000 kişilik bir şehrin günlük su ihtiyacına eşittir.
- 1 megavatlık bir veri merkezi bile, soğutma yöntemine ve iklime bağlı olarak yılda on milyonlarca litre su tüketmektedir.
- Buharlaşmalı soğutmada çekilen suyun yaklaşık yüzde 80'i buharlaşır ve asla geri dönmez.
- Araştırmacılar, yapay zeka veri merkezlerinin soğutma ihtiyaçları nedeniyle her 100 kelimelik yapay zeka sohbetinin yaklaşık 500 mL (0,5 litre) tatlı su tükettiğini tahmin etmektedir.
- Tipik bir yapay zeka görüntüsü oluşturmak için gereken enerji, 10 watt'lık bir LED ampulü 17 dakika çalıştırmaya yetecek kadardır. Yüksek karmaşıklıkta bir yapay zekâ videosu için gereken enerji ise aynı ampulü 42 saat çalıştırmaya yetecek düzeydedir. Benzer şekilde, elektrikle ilişkili su ayak izi tek bir görüntü için yaklaşık 2 yemek kaşığı (29 mL) iken, karmaşık bir video için 4,1 litreye çıkmaktadır. Bu da bir kişinin 2 günlük içme suyu ihtiyacına neredeyse eşdeğerdir.
- Dolaylı ayak izi: Elektrik üretimi, doğrudan tüketimin üzerine yüzde 60 daha eklemektedir.
- Yaklaşık Mexico City'nin 10 katı büyüklüğünde araziye ihtiyaç duyacaktır.
- ⚠️ Veri merkezleri, dünya genelinde tatlı suyu zaten yenilenme hızından daha hızlı tüketmektedir.
- Yapay zeka altyapısı dünya çapında genişlerken, şirketlerin su kıtlığı çeken bölgelerdeki su tüketimlerini açıklamaları ve bu tüketimi sınırlandırmaları zorunlu hâle getirilmelidir.
Gürültü kirliliği
Yapay zekâ (YZ) veri merkezleri, yakın çevrede yaşayanlar için sürekli olarak merkezi klima sisteminin düşük frekanslı uğultusuna, yüksek irtifada uçan bir uçağın sesine veya yolda rölantide çalışan bir kamyon motorunun sesine benzer bir gürültü üretmektedir.
ABD'nin Dowagiac kasabasında, 30 megavatlık veri merkezi tesisinin yakınında yaşayanlar bu sesi sürekli çalışan bir jet motoruna benzetmektedir.
Veri merkezlerinin soğutma sistemlerinin uğultusu, jeneratörlerin gürültüsü ve fanların vızıltısı, yüzlerce metre, hatta 1 km uzaklıktan bile duyulup hissedilebilmektedir.
Bu gürültünün bir kısmı, insan kulağının algılama eşiğinin altında kalan ultra düşük frekanslı ses dalgaları olan infrasondan oluşmaktadır.
İnfrasona yakın yaşayan bazı sakinlerde kronik uyku bozukluğu ve uykusuzluk, baş ağrısı, iç kulak basıncı ve işitme hasarı gibi şikâyetler görülebilmektedir.
Gürültü, hava kirliliği veya su kirliliği kadar ciddi bir tehlikedir. Gürültü, yaşam kalitesini düşürür.
E-atık
Yapay zekâ altyapısı, 2030 yılına kadar yılda 2,5 milyon metrik tona kadar elektronik atık üretebilir. Bu da her yıl yaklaşık 250 Eyfel Kulesi'nin atılmasına eşdeğerdir.
Bu etkiler, sorumlu yapay zekânın mineral tedarikinden geri dönüşüme ve güvenli bertarafa kadar tüm değer zincirinin yönetimini gerektirdiğini göstermektedir.
Veri merkezleri, perfloroalkil ve polifloroalkil maddeler (PFAS) kaynaklı kalıcı kimyasal kirliliğe de katkıda bulunmaktadır.
Veri merkezlerinin elektrik tüketimi, birkaç büyük teknoloji merkezinde yoğunlaşmaktadır:
Amerika Birleşik Devletleri: Küresel veri merkezi elektrik tüketiminin yüzde 45'ini oluşturarak en büyük paya sahiptir. 2023 itibarıyla veri merkezleri, ABD'nin toplam elektrik tüketiminin yüzde 4,4'ünü kullanmıştır. Elektrik Enerjisi Araştırma Enstitüsü'ne göre veri merkezleri, 2030 yılına kadar ABD'nin toplam elektrik tüketiminin en az yüzde 9'unu oluşturabilir. Bu oran, birkaç yıl öncesine göre paylarının 2 katından fazladır.
Çin: Küresel tüketimin yüzde 25'ini oluşturarak ikinci en büyük pazarı temsil etmektedir.
Avrupa: Yaklaşık yüzde 15'lik bir paya sahiptir. Yerel etkiler oldukça orantısızdır. Örneğin, İrlanda'daki veri merkezlerinin 2028 yılına kadar ülkenin toplam elektriğinin yüzde 30'unu tüketeceği tahmin edilmektedir.
Buharlaştırılan su geri gelmiyor; geri dönüştürülmüyor, yer altı suyuna da geri dönmüyor.
Burada gösterilenler muhtemelen buzdağının sadece görünen kısmıdır. Bu alandaki çalışmaların daha şeffaf olması gerekmektedir. Hizmet sağlayıcıların bu bilgileri paylaşması gerekir.
Teknoloji; enerji sistemlerini optimize etmek, suyu verimli kullanmak, atıkları azaltmak ve endüstriler genelinde verimliliği artırmak için önemli potansiyel faydalar sunmaktadır. Yapay zeka veri merkezlerinden çıkan atık ısı, su arıtma ve karbon yakalama için kullanılabilir.
Atık ısı
Yapay zeka (AI) veri merkezlerinde atık ısı geri kazanımı (Waste Heat Recovery - WHR), yüksek yoğunluklu yapay zeka iş yüklerinin ürettiği devasa termal enerjiyi atmosfere salmak yerine, yakındaki bölgesel ısıtma ağlarına, seralara, endüstriyel tesislere veya elektrik üretimine yönlendiren kritik bir sürdürülebilirlik uygulamasıdır.
Atık ısı, atık su arıtma tesislerinde oluşan çamurları kurutmak için kullanılabilir.
Atık ısı geri kazanılarak meyve ve sebze kurutmada kullanılabilir.
Veri merkezlerinden elde edilen atık ısı, yiyecek ve içeceklerin işlenmesi için suyu önceden ısıtabilir. Bu; temizlik, sterilizasyon ve yerinde temizlik (CIP) sistemlerini de kapsar ve kazanlardan önce giriş suyu sıcaklığını yükselterek gaz veya buhar kullanımını azaltır. Ayrıca büyük üretim salonlarında alan ve havalandırma için düşük sıcaklıkta ısıtma sağlayarak doğrudan ateşlemeli veya buhar bobinli ısıtmayı dengeleyebilir.
Veri merkezi, ısı pompaları tarafından sağlanan hidronik ısıtma bobinleri aracılığıyla temiz odalar için HVAC ve nem alma sistemlerinde istikrarlı sıcaklık kontrolünü destekleyebilir.
Isı pompaları (Heat Pumps):*Havayla soğutulan sistemlerdeki düşük kaliteli (ılık) ısıyı, bölgesel ısıtma şebekelerinin ihtiyaç duyduğu 50 °C-90 °C seviyelerine yükseltmek (temperature lift) için endüstriyel ısı pompaları kullanılır. Sıvı soğutmalı AI veri merkezlerinde ise yüksek çıkış sıcaklığı sayesinde ısı pompalarına olan ihtiyaç azalır veya tamamen ortadan kalkar.
Avrupa Birliği, Enerji Verimliliği Direktifi (EUD 2023/1791) kapsamında, 1 MW ve üzeri toplam güce sahip veri merkezlerinin atık ısı geri kazanımı yapmasını veya bunun teknik ya da ekonomik olarak neden mümkün olmadığını kanıtlamasını zorunlu kılmıştır. Bu yasal zorunluluklar, dünya genelindeki AI veri merkezi tasarımlarında "ısı geri kazanımına hazır" (heat-recovery ready) mimarilerin standart hâle gelmesini tetiklemektedir.
İsveç ve Finlandiya
İsveç'te, Stockholm Veri Parkları adlı bir girişim, şehrin veri merkezlerinin ürettiği atık ısıyı kullanarak insanların evlerini ısıtmak amacıyla siyasi ve endüstri liderleriyle ortaklık içinde çalışmaktadır. Amaç, hiç ısı israfının olmadığı bir veri merkezi endüstrisi oluşturmaktır.
117 yapay zeka veri merkezinin bulunduğu Finlandiya, veri merkezlerinden çıkan atık ısıyı geri kazanarak ve yalıtımlı borularla taşıyarak binlerce evi ısıtmak için kullanan dünyadaki öncü ülkelerden biridir.
Finlandiya, bir sorunu kaynağa dönüştürmektedir. Şehirler, veri merkezlerinden gelen ısıyı bölgesel ısıtma sistemlerine aktararak hem israfı hem de sera gazı emisyonlarını azaltmaktadır.
Son söz; doğal sistemler bozuldukça, geri dönüşü olmayan çevresel çöküşü önlemek için fırsat pencereleri hızla kapanmaktadır. Artık acil ve kararlı küresel müdahale gerekmektedir.
Veri merkezleri; suyu ve yenilenebilir enerji kaynakları bol olan, atık ısısı ısınmada kullanılabilecek, minimum gürültü kirliliği oluşturacak ve maksimum düzeyde atık toplanabilecek alanlara yapılabilir.
Kaynaklar:
1. [https://x.com/ozturk_mustafa/status/2063922281588375990?s=20](https://x.com/ozturk_mustafa/status/2063922281588375990?s=20)
2. [https://time.com/article/2026/06/03/ai-global-water-resources-un-report/](https://time.com/article/2026/06/03/ai-global-water-resources-un-report/)
3. [https://collections.unu.edu/eserv/UNU:10647/UNU-INWEH-Report-The_Env_Cost_of_AI-2026.pdf](https://collections.unu.edu/eserv/UNU:10647/UNU-INWEH-Report-The_Env_Cost_of_AI-2026.pdf)
4. [https://www.statista.com/statistics/1228433/data-centers-worldwide-by-country/?srsltid=ARcRdnrm74uZ2f4gkaVQa8uBQLRZhqa28keA0mTuuazubV_tGTfqBkr7](https://www.statista.com/statistics/1228433/data-centers-worldwide-by-country/?srsltid=ARcRdnrm74uZ2f4gkaVQa8uBQLRZhqa28keA0mTuuazubV_tGTfqBkr7)
5. [https://www.statista.com/chart/32689/estimated-electricity-consumption-of-data-centers-compared-to-selected-countries/?srsltid=AfmBOorNqyT-ro-jsK3r08-jlk8UqiKox7-1KRZDYTQcWQ52F0RPd3pE](https://www.statista.com/chart/32689/estimated-electricity-consumption-of-data-centers-compared-to-selected-countries/?srsltid=AfmBOorNqyT-ro-jsK3r08-jlk8UqiKox7-1KRZDYTQcWQ52F0RPd3pE)
6. [https://www.human-i-t.org/data-center-recycling/?srsltid=AfmBOoq-oIhFdE3coXSQwEl8MBNaNHqEq6SzNqDLZic6CD279pZDORfJ](https://www.human-i-t.org/data-center-recycling/?srsltid=AfmBOoq-oIhFdE3coXSQwEl8MBNaNHqEq6SzNqDLZic6CD279pZDORfJ)
7. [https://www.eesi.org/articles/view/data-centers-are-contributing-to-pfas-forever-chemical-pollution](https://www.eesi.org/articles/view/data-centers-are-contributing-to-pfas-forever-chemical-pollution)
8. [https://unu.edu/inweh/news/environmental-cost-of-AIs-Enrgy-use-carbon-water-and-land-footprints](https://unu.edu/inweh/news/environmental-cost-of-AIs-Enrgy-use-carbon-water-and-land-footprints)
9. [https://environment.ec.europa.eu/news/ai-data-centre-waste-heat-could-be-used-water-purification-and-carbon-capture-2026-03-30_en](https://environment.ec.europa.eu/news/ai-data-centre-waste-heat-could-be-used-water-purification-and-carbon-capture-2026-03-30_en)
10. [https://blog.andymasley.com/p/data-centers-heat-exhaust-is-not](https://blog.andymasley.com/p/data-centers-heat-exhaust-is-not)
11. [https://blogs.nvidia.com/blog/liquid-cooling-ai-factories/](https://blogs.nvidia.com/blog/liquid-cooling-ai-factories/)
12. [https://interestingengineering.com/energy/underground-thermal-batteries-to-cool-data-centers?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_content=1782916125](https://interestingengineering.com/energy/underground-thermal-batteries-to-cool-data-centers?utm_source=twitter&utm_medium=social&utm_content=1782916125)
13. [https://ketanjoshi.co/2026/07/01/googles-exponential-path-to-climate-wrecking-digital-bloat/](https://ketanjoshi.co/2026/07/01/googles-exponential-path-to-climate-wrecking-digital-bloat/)
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
