Değerli Independent Türkçe okuyucuları,

Çinli elektrikli araç devi BYD’nin Türkiye’de planladığı 1 milyar dolarlık Manisa fabrika yatırımını askıya alması, yalnızca tek bir şirketin yatırım takvimiyle ilgili teknik bir mesele değildir. Bu gelişme, Türkiye’nin küresel üretim zincirlerindeki konumu, Avrupa Birliği ile ilişkileri, yatırım ortamı ve Doğu-Batı dengesi açısından önemli dersler içermektedir. BYD yani Build Your Dreams (Hayallerinizi İnşa Edin) kararı, maalesef isminin aksine tam bir ‘Hayal Kırıklığı’ olmuştur.

Reuters’a konuşan BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, şirketin şu anda önceliğinin Macaristan’daki ilk Avrupa fabrikasında üretime başlamak olduğunu söyledi. BYD’nin Macaristan’daki Szeged fabrikasında üretimin 2026’nın son çeyreğinde başlaması bekleniyor. Aynı açıklamalara göre BYD’nin Türkiye’deki fabrika inşaatı henüz başlamış değil ve projenin ne zaman yeniden başlayacağına dair belirlenmiş bir takvim bulunmuyor.

Bu durum, 2024’te büyük beklentilerle duyurulan Manisa yatırımının geleceği hakkında soru işaretleri doğuruyor. Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, BYD ile imzalanan yatırım anlaşmasının, yükümlülüklerin ve devlete sunulan garantilerin geçerliliğini koruduğunu belirtti. Bakanlık kaynakları ayrıca, yatırımda öngörülen ilerleme sağlanamadığı için şirketin teşviklere erişiminin 2026 başında askıya alındığını, yatırım tamamlanmazsa alınan teşviklerin ve verilen taahhütlerin ilgili mevzuat çerçevesinde geri ödenmesi gerekeceğini ifade etti.

Dolayısıyla mesele “BYD Türkiye’den tamamen vazgeçti mi?” sorusundan daha karmaşıktır. Resmî açıdan anlaşma hâlâ geçerlidir. Ancak şirketin fiilî önceliği artık Avrupa içi üretimdir. Bu da Türkiye açısından soğukkanlı okunması gereken bir işarettir.

Avrupa pazarı neden öncelik kazandı?

BYD’nin kararının temel nedeni, Avrupa pazarına doğrudan erişim arayışıdır. Çinli elektrikli araç üreticileri, Avrupa Birliği’nin Çin menşeli elektrikli araçlara yönelik gümrük vergileri ve yerel üretim beklentileri nedeniyle üretimlerini Avrupa içinde konumlandırmak istiyor. Reuters’a göre BYD, Macaristan’dan sonra ikinci Avrupa üretim tesisi için güney Avrupa’da mevcut bir fabrikayı devralma seçeneğini değerlendiriyor; İspanya bu seçenekler arasında öne çıkıyor.

Burada önemli nokta şudur: BYD gibi küresel şirketler için artık sadece ucuz işgücü, teşvik veya coğrafi yakınlık yeterli değildir. Pazar erişimi, regülasyon uyumu, yerel içerik kuralları, siyasi öngörülebilirlik ve kurumsal istikrar birlikte değerlendirilmektedir. Avrupa Birliği, yüksek maliyetlerine ve bürokratik zorluklarına rağmen, yatırımcıya büyük bir ortak pazar, kurallara dayalı bir sistem ve uzun vadeli öngörülebilirlik sunmaktadır.

Macaristan’daki BYD fabrikasının kendisi de sorunsuz bir örnek değildir. Independent Türkçe’nin aktardığı haberlerde, Szeged’deki fabrika inşaatında Çin’den getirilen işçilerle ilgili kötü muamele, haftanın yedi günü çalışma, aşırı mesai, borçlandırma ve taşeron çalışma düzeni gibi ciddi iddialar gündeme geldi. Avrupa Komisyonu’nun bu suçlamalardan haberdar olduğu ve Macaristan makamlarının soruşturmasının sürdüğü de belirtiliyor.

Buna rağmen BYD’nin önceliği Macaristan ve ardından ikinci bir Avrupa tesisi arayışı ise, bu bize çok net bir gerçeği gösteriyor: Avrupa Birliği pazarı, bütün iç tartışmalarına rağmen küresel üreticiler için hâlâ vazgeçilmez bir çekim merkezidir.

Türkiye için birinci ders: AB alternatifsiz değildir ama kısa vadede ikamesi zordur

Bu gelişmenin Türkiye’ye hatırlattığı ilk gerçek, Avrupa Birliği’nin hâlâ Türkiye’nin en önemli ekonomik ortağı olduğudur. Türkiye son yıllarda Çin, Körfez ülkeleri, Orta Asya, Afrika ve farklı Asya ekonomileriyle ilişkilerini çeşitlendirmeye çalışmaktadır. Bu doğru ve gerekli bir stratejidir. Ancak ekonomik çeşitlenme, Avrupa’nın yerini kısa sürede alabilecek bir alternatifin oluştuğu anlamına gelmez.

Türkiye’nin ihracat yapısı, sanayi üretimi, otomotiv sektörü, beyaz eşya, makine, tekstil, savunma sanayi tedarik zincirleri ve doğrudan yabancı yatırım geçmişi Avrupa ile derinden bağlantılıdır. Türkiye’nin en büyük ihracat pazarlarından biri Avrupa Birliği’dir. Türkiye’ye gelen doğrudan yabancı yatırımlar açısından da Avrupa ülkeleri tarihsel olarak çok önemli bir yer tutmaktadır.

AB ile Türkiye arasındaki Gümrük Birliği’nin güncellenmesi meselesinin yeniden gündeme gelmesi de bu nedenle önemlidir. Gümrük Birliği yalnızca ticaret hacmini artıran bir düzenleme değildir. Aynı zamanda Türkiye’nin üretim standartlarını, sanayi kalitesini, tedarik zincirlerini ve yatırımcı algısını da etkileyen stratejik bir çerçevedir.

BYD örneği bize şunu gösteriyor: Türkiye, Avrupa pazarına yakınlığı sayesinde avantajlıdır; fakat Avrupa pazarının içinde olmamak, özellikle elektrikli araçlar, batarya teknolojileri, yapay zekâ altyapısı ve yeşil dönüşüm sanayileri gibi alanlarda dezavantaj yaratabilir.

İkinci ders: Yatırımcı için teşvik kadar öngörülebilirlik de önemlidir

Türkiye’nin sunduğu teşvikler, genç nüfus, üretim kapasitesi, lojistik avantajlar ve sanayi deneyimi önemlidir. Manisa gibi sanayi altyapısı güçlü bölgeler, küresel üreticiler için gerçekten cazip olabilir. Ancak yatırımcı kararlarında yalnızca bu unsurlar belirleyici değildir.

Küresel şirketler uzun vadeli yatırım yaparken enflasyon görünümüne, kur istikrarına, hukuk devleti algısına, yargı bağımsızlığına, düzenleyici kurumların öngörülebilirliğine ve ekonomik politika sürekliliğine de bakar. Bir ülkenin jeopolitik önemi veya savunma sanayi kapasitesi güçlü olabilir. Fakat otomotiv, batarya, yapay zekâ, veri merkezleri ve yüksek teknoloji üretimi gibi piyasa odaklı sektörlerde genel ekonomik atmosfer belirleyicidir.

Bu noktada Avrupa Birliği üyesi ülkelerin avantajı ortaya çıkmaktadır. Almanya veya Macaristan kendi iç sorunlarına rağmen AB’nin kurumsal çerçevesi içinde yer almaktadır. İngiltere ise Brexit sonrası daha esnek bir ekonomi olarak görülse de AB iç pazarının dışında kalması nedeniyle bazı yatırımlar açısından daha az cazip hâle gelebilmektedir. BYD’nin ikinci Avrupa tesisi için mevcut bir fabrikayı devralma arayışında İspanya gibi AB üyesi ülkelerin öne çıkması da bu bağlamda okunmalıdır.

Bu durum yalnızca yabancı şirketler için geçerli değildir. Türk şirketleri de son dönemde Avrupa Birliği içindeki üretim ve yatırım ağlarını güçlendirmektedir. Ford Otosan’ın Romanya’daki Craiova fabrikası, Türk otomotiv sanayisinin Avrupa üretim zincirlerine entegrasyonunun güçlü bir örneğidir. Benzer şekilde Otokar da Romanya’da Automecanica şirketi ve Mediaș’taki üretim tesisi üzerinden uzun vadeli bir sanayi ortaklığı kurmaktadır.

Bu örnekler bize şunu söylüyor: Türk şirketleri de AB pazarının kurumsal, sanayi ve güvenlik mimarisi içinde yer almayı stratejik görüyor. Dolayısıyla Türkiye’nin AB ile ilişkilerini yalnızca dış politika başlığı olarak değil, sanayi politikası, teknoloji politikası ve yatırım stratejisi olarak da ele almak gerekir.

Üçüncü ders: Doğu ile Batı arasında denge, savrulmadan kurulmalıdır

Türkiye’nin jeopolitik konumu, Doğu ile Batı arasında köprü olma iddiasını her zaman canlı tutmuştur. Bu iddia doğrudur; fakat köprü olmak ile savrulmak aynı şey değildir. Türkiye, Çin’le, Körfez ülkeleriyle, Türk dünyasıyla, Afrika’yla ve Asya ekonomileriyle ilişkilerini geliştirmelidir. Ancak bunu yaparken mevcut üyesi olduğu kurumlarla bağlarını zayıflatmamalıdır.

Türkiye NATO üyesidir. Avrupa Konseyi üyesidir. AB’ye aday ülkedir. Gümrük Birliği üzerinden Avrupa ekonomisiyle derinden entegredir. Bu kurumsal bağlar Türkiye’nin dış politikasında bir yük değil, yatırımcı nezdinde güven üreten stratejik varlıklardır.

BYD’nin Manisa yatırımını askıya alması, Türkiye’nin Çin’le ekonomik ilişkilerini geliştirmesine karşı bir argüman değildir. Tam tersine, Türkiye’nin Çin yatırımlarını çekebilmesi için de Avrupa ile ilişkilerini daha güçlü, daha öngörülebilir ve daha kurumsal hâle getirmesi gerektiğini göstermektedir. Çünkü Çinli şirketler de Avrupa pazarına erişmek istiyor. Türkiye bu erişim için cazip bir üretim üssü olmak istiyorsa, Avrupa standartlarıyla daha uyumlu, hukuk devleti ilkelerini daha güçlü uygulayan, ekonomik politikalarında daha öngörülebilir bir ülke olmak zorundadır.

Türkiye’nin güçlü yanları vardır. Savunma sanayisi, otomotiv tecrübesi, genç işgücü, coğrafi konum, lojistik ağlar, enerji koridorları ve NATO içindeki stratejik konumu bunların başında gelir. Ancak yüksek teknoloji yatırımlarında bunların yanına kurumsal kalite, makroekonomik istikrar ve güvenilir hukuk sistemi eklenmediği sürece avantajlar tam olarak yatırıma dönüşmeyebilir.

Küresel krizler var; fakat yatırımcı yine de istikrar arıyor

Elbette Türkiye’nin karşı karşıya olduğu ekonomik zorlukları yalnızca iç dinamiklerle açıklamak doğru olmaz. Küresel ölçekte ciddi jeopolitik riskler, savaşlar, enerji piyasalarındaki dalgalanmalar, tedarik zinciri kırılmaları ve korumacılık eğilimleri bulunmaktadır. Rusya-Ukrayna Savaşı, Orta Doğu’daki istikrarsızlıklar, Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı çevresindeki riskler, ABD-Çin rekabeti ve Avrupa’nın kendi ekonomik durgunluk sorunları, bütün ülkeler için belirsizlik üretmektedir.

Ancak bu küresel krizler her ülkeyi aynı ölçüde etkilememektedir. Yatırımcılar, dış şoklarla karşılaşan ülkelerin bu şoklara nasıl tepki verdiğine de bakmaktadır. Enflasyonun ne ölçüde kontrol altına alınabildiği, para politikasının ne kadar öngörülebilir olduğu, mali disiplinin ne kadar korunabildiği ve ekonomik kurumların ne kadar güven verdiği, yatırım kararlarında belirleyici hâle gelmektedir.

Bu nedenle Türkiye’nin ekonomik olarak bu krizlerden dolayı enflasyonu yeterince hızlı kontrol altına alamamış olması, yatırımcıların daha ihtiyatlı davranmasına neden olabilmektedir. Yatırımcılar yalnızca bugünkü teşvik paketine değil, beş yıl sonra maliyetlerin, kurun, ücretlerin, finansmana erişimin ve regülasyonların nasıl şekilleneceğine de bakar. Özellikle elektrikli araç, batarya, yapay zekâ altyapısı ve yüksek teknoloji üretimi gibi uzun vadeli sektörlerde bu öngörülebilirlik daha da önemlidir.

Türkiye’nin jeopolitik önemi, NATO içindeki konumu ve bölgesel üretim kabiliyeti önemli avantajlardır. Fakat bu avantajların yatırıma dönüşebilmesi için makroekonomik göstergelerin de yatırım çeken ülkelerle rekabet edebilir seviyede olması gerekir. Enflasyon, kur oynaklığı, finansman maliyetleri ve hukuk devleti algısı, yatırımcı gözünde birbirinden ayrı başlıklar değildir. Hepsi birlikte ülkenin genel risk profilini oluşturur.

Bu yüzden Türkiye açısından mesele yalnızca “küresel krizler var” demekle sınırlı kalmamalıdır. Önemli olan, bu krizler karşısında Türkiye’nin daha dayanıklı, daha öngörülebilir ve daha kurallara dayalı bir ekonomik mimari kurabilmesidir. Böyle bir atmosfer sağlandığında Türkiye’nin coğrafi, sanayi ve insan kaynağı avantajları çok daha güçlü biçimde yatırıma dönüşebilir.
 

Fotoğraflarla dünyadan haberler

Hepsini göster 30

Fotoğraflarla dünyadan haberler

• 1/30

  28 Ocak 2026 - Fransız Alpleri'ndeki lüks kayak merkezi Courchevel'deki 5 yıldızlı Grandes Alpes otelinde dün akşam çıkan yangına itfaiyeciler müdahale ediyor. Ünlü kayak merkezindeki otelden dün gece 90'dan fazla kişi tahliye edildi. Ayrıca yetkililer, yaklaşık 200 konuğu bulunan yakındaki Hotel Le Lana'nın da risk nedeniyle tahliye edildiğini söyledi. Kimsenin yaralanmadığı ve yangının diğer binalara sıçramasının engellendiği bildirildi. Jandarma yangının nedenini araştırıyor. İsviçre'nin Crans-Montana kasabasındaki bir barda yılbaşı gecesi çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybetmesi ve 100'den fazla kişinin yaralanmasının ardından bölgedeki güvenlik önlemleri mercek altında. (Alex Martin / AFP)

• 2/30

  27 Ocak 2026 - Bir protestocu, Seul'deki ABD Büyükelçiliği önünde Trump'ın Güney Kore'ye yönelik gümrük vergilerini artırma planlarını kınayan bir miting sırasında ABD Başkanı Donald Trump'ın maskesini takıyor. ABD Başkanı Donald Trump 26 Ocak'ta yaptığı açıklamada, aralarında otomobil, kereste ve ilaçların da bulunduğu Güney Kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini artıracağını belirterek, ülkeyi Washington'la daha önce imzalanan ticaret anlaşmasına uymamakla suçladı. Ticaret anlaşmalarının ABD için çok önemli olduğunu vurgulayan Trump, bu anlaşmaların her birinde üzerinde mutabık kalınan işlem doğrultusunda gümrük vergilerini düşürmek için hızlı bir şekilde harekete geçtiklerini belirtti. Güney Kore Devlet Başkanlığı Ofisi’nden yapılan açıklamada, ABD’nin konuyla ilgili resmi bir bildirimde bulunmadığı belirtilerek, "Şu ana kadar, ABD yönetiminden tarafımıza konuyla ilgili resmi bir bildirim veya detaylarla ilgili bir açıklama yapılmamıştır" dendi. (Jung Yeon-je/AFP)

• 3/30

  26 Ocak 2026 - Ukrayna Silahlı Kuvvetleri 65. Mekanize Tugayı basın servisi tarafından yayımlanan bu fotoğraf, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında Zaporijya bölgesinde açıklanmayan bir yerde insansız bir kara aracına yerleştirilmiş M2 Browning 50 kalibrelik makineli tüfeği test eden askerleri gösteriyor. 4. yılını doldurmak üzere olan savaşta barış görüşmeleri ABD Başkanı Donald Trump'ın baskısıyla hızlanmış gibi görünüyor. Ukrayna lideri Volodimir Zelenski, Trump'la görüşmelerinde "onurlu barış" vurgusu yapsa da ABD’nin askeri yardımları kesme tehdidi Kiev üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. Zelenski, toprak tavizi verilerek sağlanan bir barışın Putin’e zaman kazandıracağını ve bunun bir "barış değil, teslimiyet" olacağını savunuyor. Putin tarafıysa müzakerelere açık olduğunu belirtse de, Ukrayna'nın NATO üyeliğinden tamamen vazgeçmesini ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. (Andriy Andriyenko/Ukrayna Silahlı Kuvvetleri 65. Mekanize Tugayı/AFP)

• 4/30

  25 Ocak 2026 - ABD'nin Missouri eyaletinin Columbia kentindeki bir yerleşim bölgesi, karın altında böyle göründü. Büyük bir kış fırtınası 24 Ocak'ta New Mexico'dan Kuzey Carolina'ya kadar kar ve yağmur yağdırarak ilerledi. Onlarca milyon Amerikalıyı elektrik kesintileri, ulaşım kaosu ve kemik dondurucu soğukla karşı karşıya bıraktı. Kimi yerlerde 30 santimetreye yakın kar beklenirken 10 binden fazla uçuş iptal edildi. New York'ta farklı adreslerde evsiz olduğu düşünülen 3 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. ABD Başkanı Trump ise "Küresel ısınmaya ne oldu?" diye paylaşım yaptı. 350 milyon nüfuslu ABD'de 200 milyon kişinin bu soğuk hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor. Yetkililer yoğun kar yağışlarına karşı önlem almaya çalışırken 16 eyalet ve başkent Washington D.C acil durum ilan etti. (Austin Johnson/AFP)

• 5/30

  24 Ocak 2026 - Avustralya Açık'ta yarışan İtalyan Lorenzo Musetti, üçüncü tur maçında Çek Tomas Machac'a karşı oynuyor. İtalyan tenisçi rakibini 5-7, 6-4, 6-2, 5-7 ve 6-2'lik setlerle 3-2 yenerek 4. tura yükseldi. Musetti'nin yanı sıra Jannik Sinner ve Luciano Darderi'nin de 4. tur biletini kazanmasıyla turnuva tarihinde ilk kez üç İtalyan erkek tenisçi bu aşamaya ulaşmış oldu. Tek erkeklerde son iki yılın şampiyonu Sinner, pazartesi günü 4. turda Darderi'yle karşı karşıya gelecek. Avustralya'nın Melbourne kentinde düzenlenen ve 18 Ocak'ta başlayan turnuva, 1 Şubat'ta sona erecek. (Edgar Su / Reuters)

• 6/30

  23 Ocak 2026 - Grönland'ın başkenti Nuuk'taki havalimanına inen Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen (ortada), Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen'la (solda) kucaklaşıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'ı ele geçirme tehditlerinden geri adım atmasının ardından Frederiksen ve Nielsen görüşmeler yapacak. İsviçre'nin Davos kentinde düzenlenen 2026 Dünya Ekonomik Forumu'nda Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'yle görüşmeleri sonucu Grönland ve Arktika'yı kapsayan bir anlaşmanın çerçevesinin oluşturulduğunu söylemişti. (Jonathan Nackstrand / AFP)

• 7/30

  21 Ocak 2026 - ABD Başkanı Donald Trump, Davos'ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nda merakla beklenen konuşmasını yaptı. Özellikle son zamanlarda gündeme oturan Grönland'ı satın alma konusunda söylenecekleri beklenen Trump, konuşmasında Avrupa'nın son 10 yıldır doğru yolda olmadığını öne sürdü. Avrupa'ya "Biz olmasaydık Almanca ve Japonca konuşurdunuz" diye seslenen ABD Başkanı, Grönland'ı sadece kendilerinin koruyabileceklerini söyleyip satın alma görüşmelerinin derhal başlamasını talep etti. (Markus Schreiber/AP)

• 8/30

  20 Ocak 2026 - Fransa Devlet Başkanı Emmanuel Macron, Davos'ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nda. Bu yıl "Diyalog Ruhu" temasıyla gerçekleştirilen zirveye, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda akademisyenin yanı sıra küresel iş dünyasının önde gelen temsilcileri de katılıyor. Jeopolitik ve jeoekonomik risklerin arttığı bu dönemde, katılımcılar küresel ekonomi, teknolojik dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilirlik gibi zorlu konuları tartışacak. ABD Başkanı Trump'ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 Ocak'ta öğleden sonra yapması planlanırken Trump'a Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer'ın eşlik etmesi bekleniyor. (Fabrice Coffrini/AFP)

• 9/30

  19 Ocak 2026 - İspanya'nın güneyindeki Endülüs bölgesinin Kurtuba kenti yakınlarında iki hızlı trenin karıştığı kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 39'a yükseldiği bildirildi. İspanya demir yolu ulaşım şirketi Renfe, kaza sebebiyle Endülüs istikametindeki 200'den fazla seferin iptal edildiğini duyurdu. Ulaştırma Bakanı Oscar Puente, Malaga-Madrid seferini yapan hızlı trenin raydan çıktığı kazayla ilgili, "Son derece tuhaf bir kaza" değerlendirmesinde bulundu. Puente, trenin yeni olduğunu, rayların yenilendiğini ve kazanın düz hat üzerinde meydana geldiğini söyledi. Başbakan Pedro Sanchez, kaza nedeniyle bugünkü tüm programlarını iptal etti. Sanchez'in gün içinde kaza bölgesine giderek yetkililerle görüşeceği bildirildi (AFP)

• 10/30

  18 Ocak 2026 - Danimarkalı askerler Grönland'ın Nuuk kentindeki limanda karaya çıkıyor. Danimarka Savunma Bakanlığı, 2026'da Grönland ve çevresinde bir dizi NATO müttefikiyle birlikte tatbikat faaliyetleriyle varlığını arttırmaya devam edeceğini açıkladı. Yapılan açıklamaya göre bu faaliyetler Grönland makamları ve Grönland hükümeti Naalakkersuisut'la işbirliği içinde gerçekleştirilecek. ABD Başkanı Donald Trump'ın, ülkesinin "ulusal güvenlik amacıyla Grönland'a ihtiyacının olduğu" söylemini sürdürmesi, Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bölge Grönland'ı gündemde tutmaya devam ediyor. ABD'nin Grönland konusunda Danimarka'ya destek veren 8 Avrupa ülkesi için ek gümrük vergisi uygulama kararı almasının Arktik'teki güvenlik durumunu daha da endişeli hale getirdiği belirtiliyor. (Mads Claus Rasmussen/AFP)

• 11/30

  17 Ocak 2026 - İspanya'nın başkenti Madrid'de düzenlenen "OFF February" etkinliğinde zombi kılığına girmiş bir kişi telefonunu kullanıyor. Fransa, İspanya, Birleşik Krallık ve ABD'de başlatılan OFF Hareketi, zaman ve dikkati geri kazanmak için şubatın 28 günü boyunca sosyal medya uygulamalarını telefondan silmeyi öneriyor. İlk etkinliğini bugün düzenleyen hareket, sosyal medya platformlarıyla daha sağlıkl, bağımlılık içermeyen bir ilişki kurulmasını amaçlıyor. Hareketin kurucusu olan sosyolog Diego Hidalgo "Bu dijital zombiler, toplum olarak hepimizi temsil ediyor" diyor. (Oscar del Pozo / AFP)

• 12/30

  16 Ocak 2026 - Güney Kore'nin başkenti Seul'ün gecekondu mahallesi Guryong'da çıkan yangın sonucu dumanlar yükseliyor. Gangnam semtindeki mahallede erken saatlerde çıkan büyük yangın 8 saat süren çalışmaların ardından söndürüldü. Yangında hayatını kaybeden olmadığı ancak bölgede yaşayan 258 kişinin tahliye edildiği bildirildi. Yetkililer, yangının nedenini ve yol açtığı hasarın boyutunun araştırılacağını duyurdu. Genellikle Seul'ün son büyük gecekondu mahallesi diye tanımlanan Guryong'da birçok kişi yeniden yapılanma nedeniyle bölgeden taşındı ancak Gangnam Şehir Planlama Departmanı'na göre hâlâ yaklaşık 336 hane var. (YONHAP / AFP)

• 13/30

  15 Ocak 2026 - İran'ın başkenti Tahran'ın Sadeghieh Meydanı'nda bir adam, yanına fotoğrafta görünmeyen, üzerinde, "Bu, Tahran'ın yeni otobüslerinden biriydi ve parası halkın vergileriyle ödendi" yazan bir tabela yerleştirilen otobüs enkazında. İran'da başlangıçta ekonomik sıkıntıların yol açtığı protesto hareketi, 1979'da iktidara gelmesinden bu yana dini liderliğe yönelik en büyük meydan okumalardan birine dönüştü. İnternetin büyük ölçüde kesildiği ülkede, sınırlı iletişim kanallarından gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle can kaybının hızla arttığını ortaya koyuyor.ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na (HRANA) göre, protestolarda en az 2 bin 571 kişi öldü, 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. BBC’nin ABD’deki yayın ortağı CBS ise İran içinden ve dışından kaynaklara atıfta bulunarak, protestolarda öldürülenlerin sayısının yaklaşık 12 bin olduğunu ve rakamın 20 bine ulaşabileceğini açıkladı. (Atta Kenare/AFP)

• 14/30

  14 Ocak 2026 - Kurtarma çalışanları Tayland'ın Nakhon Ratchasima eyaletinde inşaat vincinin çökmesi sonucu raydan çıkan trenin vagonunun kaldırılmasını izliyor. Yetkililer, Tayland'da Çin destekli bir hızlı tren projesindeki bir vincin bir yolcu treninin üzerine çökerek raydan çıkmasına neden olduğunu, 32 kişinin öldüğünü ve 64 kişinin de yaralandığını söyledi. (Lillian Suwanrumpha/AFP)

• 15/30

  13 Ocak 2026 - Eğlence severler, Makedonya'nın güneybatısındaki Vevcani köyünde düzenlenen karnaval alayına katıldı. Yaklaşık 1400 yıllık bir geçmişe sahip olan karnaval, her yıl Jülyen takvimine göre Yeni Yıl'ın başlangıcı olan ve Makedon Ortodoks Kilisesi tarafından da kutlanan Aziz Basil Bayramı arifesinde düzenleniyor. Karnaval kapsamında kullanılan maskeler, 2025 yılında Kuzey Makedonya’da ve dünyada yaşanan politik, sosyal ve kültürel gelişmeleri hiciv yoluyla yansıtıyor. Büyük bir gizlilik içinde hazırlanan bu maskeler, yalnızca bir kez kullanılıyor ve sonraki yıllara aktarılmıyor. Karnavalın son gününde maskelerin yakılmasıysa kötülüklerin geride bırakılması ve toplumsal arınmanın simgesi olarak yorumlanıyor. Bu ritüel, Vevcani Karnavalı’nı yaşayan kültürel miras örneklerinden biri haline getiriyor. (Robert Atanasovski/AFP)

• 16/30

  12 Ocak 2026 - Halk arasında Bobi Wine diye bilinen Uganda muhalefet lideri ve Ulusal Birlik Platformu (NUP) başkan adayı Robert Kyagulanyi Ssentamu'nun bir destekçisi, Kampala'da partinin 2026 genel seçimi öncesindeki son mitingi sırasında yüzünü ABD bayrağıyla kapatırken sıkılı yumruğunu kaldırıyor. Liderliğini yaptığı bir gerilla hareketinin Tanzanya'dan da destek alarak başarılı olmasıyla 1986'dan beri Uganda'yı yöneten 81 yaşındaki Yoweri Museveni, cumhurbaşkanlığına bir dönem daha devam etmek istiyor. Perşembe düzenlenecek seçimlerde Museveni'nin bir kez daha kazanması bekleniyor. Uzun iktidarı boyunca göreceli bir istikrar, ekonomik büyüme, eğitimde gelişme ve HIV oranlarında düşüş görülse de muhalefet onu demokrasi karşıtlığıyla suçluyor. (Luis Tato/AFP)

• 17/30

  11 Ocak 2026 - Fransa'nın başkenti Paris'te, İran İslam Cumhuriyeti'ni kınayan kitlesel gösterileri desteklemek amacıyla eylem düzenlendi. İran'da İslam cumhuriyetine karşı üç yıldan uzun süredir düzenlenen en büyük eylemde en az 192 protestocu öldürülürken, yetkililerin gösterileri bastırmak için "katliam" yaptığına dair uyarılar da artıyor. Başlangıçta hayat pahalılığına duyulan öfkeyle başlayan protestolar, 1979 devriminden bu yana İran'da yürürlükte olan teokratik sisteme karşı bir harekete dönüştü ve iki haftadır sürüyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. Tahran yönetimi aynı zamanda ülke genelinde internet ve telekomünikasyon kesintisi uyguluyor. (Kiran Ridley/AFP)

• 18/30

  10 Ocak 2026 - Suriye hükümeti güvenlik güçleri, Halep'in Şeyh Maksud mahallesindeki bir sokakta nöbet tutuyor. Bölgedeki çatışmalar günlerdir devam ederken Suriye ordusu, mahallede YPG/SDG’ye yönelik yürüttüğü operasyonun tamamlandığını bugün açıkladı. Açıklamada sivil halka evlerinde kalma çağrısı yapılarak "Çünkü SDG ve PKK terör örgütü unsurları (halkın) arasında saklanmaktadır" dendi. Bugün ayrıca SDG tarafından fırlatıldığı düşünülen drone, vali binasını vurdu. Saldırıda hayatını kaybeden veya yaralanan olup olmadığına dair henüz bir açıklama yapılmadı. (Bakr ALkasem / AFP)

• 19/30

  9 Ocak 2026 - İsrail ordusunun yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı çadır kampını bombalamasının ardından Gazze'deki El Şati Mülteci Kampı'ndaki iki Filistinli giysi topluyor. Ekimde Hamas'la ateşkes yapmasına rağmen İsrail, Filistin'e yönelik saldırılarını sürdürüyor. Gazze'deki sivil savunma teşkilatı dünkü hava saldırılarında 5'i çocuk en az 13 kişinin öldürüldüğünü duyurdu. İsrail ise bugünkü açıklamasında "başarısız bir füze" fırlatmasına karşılık olarak "Gazze Şeridi'nin güney ve kuzeyindeki Hamas teröristlerini ve terör altyapısını tam isabetle vurduğunu" savundu. Ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana İsrail'in düzenlenlediği saldırılarda 439 kişinin öldüğü, 1223 kişinin yaralandığı aktarılıyor. (Omar Al-Qattaa/ AFP)

• 20/30

  8 Ocak 2026 - Fransa’da çiftçiler, Avrupa Birliği’nin Güney Amerika ülkeleriyle imzalamayı planladığı kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını protesto etmek için sabaha karşı Paris’e giden yolları ve kentin simge noktalarını trafiğe kapattı. Eylemler, Mercosur anlaşmasının yanı sıra hükümetin tarım politikalarına yönelik tepkileri de içeriyor. Farklı çiftçi sendikalarının çağrısıyla düzenlenen protestolarda, planlanan anlaşmanın Mercosur ülkelerinden AB pazarına ucuz gıda girişini artıracağı ve Avrupalı üreticileri zor durumda bırakacağı savunuldu. Çiftçiler ayrıca hükümetin sığır hastalığıyla mücadelede izlediği politikaya da tepki gösterdi. Koordinasyon Rurale sendikasının üst düzey yöneticilerinden Stephane Pelletier, yaptığı açıklamada, "Öfkeyle umutsuzluk arasındayız. Terk edilmişlik hissi yaşıyoruz; Mercosur bunun en somut örneği" dedi. Çiftçiler, polis kontrol noktalarını aşarak kente girdi. Polis, çatışmadan kaçınarak göstericileri çevreledi. (Gonzalo Fuentes/Reuters)

• 21/30

  7 Ocak 2026 - Arjantin'in Patagonya bölgesindeki şiddetli orman yangınları kontrol altına alınamadı. 700'den fazla yerli ve turist bölgeden tahliye edildi. Arjantin'in Patagonya bölgesinde pazartesi gününden bu yana etkisini artıran yangınlar, özellikle Chubut eyaletine bağlı El Hoyo kasabası ile Puerto Patriada çevresini etkiledi. Alevler çok sayıda evi ve işletmeyi küle çevirdi. Yangının yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle hızla yayıldığı bildirildi. El Hoyo Belediye Başkanı César Salamín, yangının gece boyunca da etkisini sürdürdüğünü belirterek "Bize hiç nefes aldırmadı. Gece boyu sıcaklık düşmedi, rüzgar dinmedi. Ancak sabaha karşı biraz duruldu. Aynı anda pek çok cephede mücadele verdik. Elimizdeki kaynaklar yetersiz kaldı" dedi. (Maxi Jonas/Reuters)

• 22/30

  6 Ocak 2026 - Endonezya Ulusal Arama ve Kurtarma Ajansı (BASARNAS) tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, Endonezya'nın Kuzey Sulawesi eyaletinin Sitaro bölgesini vuran ani sellerin ardından kurtarma ekipleri ve köylüler mağdurları ararken görülüyor. Ani sellerde en az 14 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Yetkililer, kayıp kişilerin aranmasına devam edildiğini açıkladı. Yerel kurtarma ajansının sözcüsü Nuriadin Gumeleng, pazartesi sabahı erken saatlerde yağan şiddetli yağmurun, Siau Tagulandang Biaro bölgesinde bulunan Siau adasında ani sellere neden olduğunu söyledi. Ülke afet hafifletme ajansı sözcüsü Abdul Muhari yaptığı açıklamada, ani sellerin ardından en az 444 kişinin yerel okullara ve kiliselere tahliye edildiğini belirtti. (BASARNAS/AP)

• 23/30

  5 Ocak 2025 - Toyosu balık pazarındaki Yeni Yıl müzayedesinin ardından, Tokyo'daki "Sushizanmai" suşi restoranında bir çalışan, 243 kilogramlık bir mavi yüzgeçli ton balığının başını kaldırıyor. Japon bir suşi girişimcisi, Tokyo'nun ana balık pazarında düzenlenen yıllık prestijli yeni yıl müzayedesinde, dev bir mavi yüzgeçli ton balığı için 3,2 milyon dolar ödeyerek, önceki tüm zamanların en yüksek fiyat rekorunu kırdı. Suşi ve sashimiye olan yoğun talep nedeniyle Pasifik mavi yüzgeçli ton balığı geçmişte iklim değişikliği ve aşırı avlanma yüzünden tehdit altındaki türler arasında yer almıştı. Ancak son yıllarda uygulanan koruma önlemleri sayesinde stokların toparlanma sürecine girdiği belirtiliyor. (Yuichi Yamazaki/AFP)

• 24/30

  4 Ocak 2026 - ABD'li kayakçı Nina O'Brien, FIS Alp Disiplini Dünya Kupası'nın Slovenya'da düzenlenen ayağında Kadınlar Slalom kategorisinde yarışırken. Geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. Alp Disiplini dahil FIS bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları Eurosport kanallarından izlenebiliyor. (Jure Makovec/AFP)

• 25/30

  3 Ocak 2026 - Venezuela'nın başkenti Karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. ABD Başkanı Donald Trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde Venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. Yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede OHAL ilan edildi. Sonraki saatlerde Trump, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. Trump, Güney Amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, Maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (Matias Delacroix/AP)

• 26/30

  2 Ocak 2026 - Angelina Jolie, Mısır'ın Refah Sınır Kapısı'nda Kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. Amerikalı oyuncu ve eski BM Özel Elçisi Jolie, Mısır'a nakledilen yaralı Filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. Ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra El-Ariş Genel Hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. Ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. Jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (Mohamed Arafat/AP)

• 27/30

  1 Ocak 2026 - İsviçre'nin Crans-Montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. Ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde Le Constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. Reuters'a göre İtalya Dışişleri Bakanlığı, İsviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de İsviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. Başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. BFM TV'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (Maxime Schmid / AFP)

• 28/30

  31 Aralık 2025 - Sidney'de yılbaşı kutlamalarında Sidney Liman Köprüsü ve Sydney Opera Binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. Avustralya TSİ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. Dünyada yılbaşı ilk olarak Samoa ile Kiribati'ye bağlı Kiritimati Adası'nda kutlandı. Avustralya'nın ardından sırasıyla Japonya, Tayvan, Çin ve Rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (Saeed Khan/AFP)

• 29/30

  30 Aralık 2025 - Peru'nun Cusco bölgesindeki Pampacahua'da, 30 Aralık 2025 tarihinde, Machu Picchu ile Ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. Yetkililer, Peru'nun güneydoğusundaki Machu Picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. Yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. Yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. Peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (Carolina Paucar/AFP)

• 30/30

  29 Aralık 2025 - Gazze Şeridi'nin merkezindeki Bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir Filistinli kız çocuk. İsrail ordusu, Bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. Refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, Gazze kentinin doğusu da hedef alındı. Gazze Şeridi'nde 10 Ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden İsrail ordusu, Filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. Gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. Gazze Sivil Savunma Müdürlüğü Sözcüsü Mahmud Basal, yaptığı yazılı açıklamada, İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden Filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. Bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle Gazze Şeridi'nde bu ay 25 Filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran Basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (Eyad Bala/AFP)

Avrupa hâlâ Türkiye için stratejik çıpadır

BYD örneği Türkiye açısından moral bozucu bir gelişme olarak değil, uyarıcı bir işaret olarak okunmalıdır. Türkiye’nin Manisa gibi sanayi merkezleri, elektrikli araç ve batarya yatırımları için hâlâ ciddi potansiyele sahiptir. Ancak bu potansiyelin gerçekleşmesi için yatırım ortamının güçlendirilmesi gerekir.

Bunun yolu, yalnızca daha fazla teşvik vermekten geçmez. Teşvik önemlidir ama yeterli değildir. Hukuk devleti, öngörülebilir ekonomi politikaları, enflasyonla mücadele, kur istikrarı, düzenleyici kurumların güvenilirliği, nitelikli işgücü, yeşil dönüşüm altyapısı ve AB standartlarıyla uyumlu üretim rejimi birlikte düşünülmelidir.

Türkiye’nin Avrupa Birliği üyelik sürecinin yeniden canlandırılması bu nedenle hâlâ önemlidir. Bu yalnızca diplomatik bir hedef değildir. Aynı zamanda ekonomik modernleşme, yatırım çekme, teknoloji transferi ve sanayi dönüşümü hedefidir.

BYD’nin kararı bize şunu hatırlatıyor: Küresel yatırımcılar sadece bugünkü teşviklere değil, yarının kurallarına bakıyor. Türkiye, Doğu ile Batı arasında köprü olmak istiyorsa, bu köprünün zemini sağlam olmalıdır. Sağlam zemin ise hukuk devleti, öngörülebilirlik, kurumsal güven ve Avrupa ile güçlü ilişkiler üzerine kurulabilir.

Türkiye’nin Çin’le, Asya’yla ve diğer yükselen ekonomilerle ilişkilerini geliştirmesi değerlidir. Fakat Türkiye’nin Avrupa’dan kopmadan, Avrupa kurumlarıyla bağlarını güçlendirerek ve kendi iç kurumlarını sağlamlaştırarak bu çeşitlenmeyi yürütmesi daha sağlıklı olacaktır.

BYD’nin Manisa yatırımı bir gün yeniden hız kazanabilir. Ancak bu tartışmanın asıl önemi, tek bir fabrikanın akıbetinden daha büyüktür. Mesele, Türkiye’nin yeni küresel sanayi rekabetinde nerede duracağıdır.

Bu rekabette Türkiye’nin yeri, yalnızca coğrafi konumuyla değil; hukukuyla, ekonomisiyle, kurumlarıyla, makroekonomik istikrarıyla ve Avrupa ile kuracağı daha sağlam gelecek vizyonuyla belirlenecektir.

Son Not: Yazıyı editöre ilettikten birkaç saat sonra, Ekrem Açıkel’in de BYD yatırım iptal kararı ile ilgili eleştirilerde bulunduğu videoyu izledim: https://youtu.be/c1r0RFZYR2I?si=8uSpNj6OEsXMGhea 

^Kaynaklar:

^{Reuters, “BYD Hungary plant to start production in late 2026, executive says”, 9 Haziran 2026.
Reuters, “BYD looking to take over existing factory for second European EV plant, executive says”, 10 Haziran 2026.
Anadolu Ajansı, “Türkiye says BYD investment deal, obligations remain valid”, 10 Haziran 2026.
Independent Türkçe, “Macaristan’daki BYD fabrikasında kötü muamele iddiası: Gözler Manisa projesinde”, 12 Mayıs 2026.
Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi, “FDI in Türkiye”.
Reuters, “Europe, Turkey agree to work toward updating customs union”, 6 Şubat 2026.
Otokar, “Otokar Strengthens Its Commitment to Romania, Signs Acquisition Agreement”, 29 Nisan 2026.
Romania Insider, “Ford Otosan Romania secures EUR 435 mln for Craiova plant production”, 26 Mart 2024.}

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.