Ana dilde eğitim Kürtçe olsun talebini, ‘Terörsüz Türkiye’ sürecinde sıklıkla duyuyoruz.
TBMM’de kurulan ‘Milli Dayanışma Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’na davet edilenlerin bir bölümü de bu talebi dillendirdi.
DEM Parti’nin süreç raporunda da ana dilde eğitimin Kürtçe olması, bir kez daha talep edildi.
Ana dilde eğitime ilişkin olarak 6 Kasım 2024’de, İndependent Türkçe’de
yayınlanan, ‘Batılı ülkelerde anadilde eğitim hakkı ve Türkiye’ başlıklı yazım çok büyük ilgi görmüştü.
Kamuoyunda tanınmış bazı isimlerin de paylaşması, yazının daha geniş okuyucu kitlesine ulaşmasını sağladı.
Okumamış olanlar için söz konusu yazının linki paylaşıyorum.
Türkiye’de, Kürtçe ana dilde eğitim isteyenler, İspanya örneğinin dikkate alınmasında ısrarcıdırlar.
Öyleyse biz de İspanya’daki duruma bakalım.
İspanya’da 17 özerk bölge var.
Bunların arasında, Katalonya ve Bask Özerk bölgeleri öne çıkmaktadır.
İspanya Anayasasının, 3. Maddesi, İspanyolcanın devletin resmi dili olduğunu belirtir.
Sıklıkla Kastilya dili tanımı da kullanılır.
Çünkü İspanyolcanın bir diğer adı da Kastilyacadır.
Anayasa, ‘diğer İspanyolca dilleri’ dediği ve İspanyolcanın lehçeleri ifadesiyle değerlendirilen dillerin de ilgili özerk bölgelerde İspanyolcanın yanında resmi dil olduğunu kaydeder.
Ama vatandaşlar, kendi ana dillerinin yanı sıra İspanyolcayı da bilmek zorundadır.
Katalanca, Katalonya Özerk Bölgesi ve Balear Adaları'nda resmi dildir. Ama buralarda İspanyolca da resmi dildir.
Baskça, Bask Özerk Bölgesinin yanı sıra Navarra bölgesinde de resmi dildir.
Ama İspanyolca da bu bölgelerde resmi dildir.
Ayrıca Valensiya Özerk bölgesinde Valensiyaca ve Galiçya Özerk Bölgesinde Galiçyaca da İspanyolca ile birlikte resmi dildir.
Şimdi bu Özerk Bölgelerdeki eğitim sistemine bakalım.
Katalonya
Katalonya’nın özerklik statüsüne göre, ilkokuldan başlayarak eğitim ana dil Katalanca olarak yapılır.
Sistem, İspanyolcanın da belli oranlarda öğretim ve öğrenim sürecine katılımını içermektedir.
Ancak bunun uygulamaya yansımaması, sorunları da beraberinde getirmiştir.
Bunun üzerine ana dilde eğitim konusunda çok önemli bir değişikliğe gidilmiştir.
Katalonya Yüksek Mahkemesi, 2 Temmuz 2024 tarihinde, Katalancanın Özerk Bölgede tek eğitim dili olması kararını iptal etmiştir.
Hükümetin yayınladığı 91/2024 sayılı kararnameyle Katalonya’da, İspanyolca ve Katalanca birlikte eğitim dili olmuştur.
Öğrenciler, okula başladıklarında dilleri ne olursa olsun, zorunlu eğitimin sonunda Katalanca ve İspanyolcada sözlü ve yazılı yeterliliğe sahip olmak zorundadırlar.
Bask Özerk Bölgesi
Basklıların ‘Bask ülkesi’ dedikleri bölgedeki eğitim sisteminde, 3 ayrı model uygulaması vardır.
İlk okuldan başlayarak veliler, çocukları için bu modeller arasında seçim yaparlar.
--- Birinci modele göre, Bask Dili ve Edebiyatı hariç tüm dersler öncelikli olarak İspanyolca öğretilecektir. Bask dili diğer temel dersler gibi öğretilecektir.
--- İkinci modele göre, derslerin bir kısmı İspanyolca, bir bölüme de Baskça verilecektir.
--- Üçüncü modele göre ise İspanyol Dili ve Edebiyatı hariç tüm dersler öncelikle Baskça dilinde öğretilecektir.
Diğer bölgelerde durum hemen hemen aynıdır.
Ama Galicia Özerk Bölgesindeki eğitim sisteminde ilginç bir ayrıntı vardır.
Bu bölgedeki ilk öğretim eğitiminde Fen Bilimleri ve Sosyal Bilimler Galiçyaca öğretilir.
Ama Matematik İspanyolca verilir.
Diğer dersler için ise Galiçyaca ve İspanyolca eşit kullanılır.
Orta öğretimde, Sosyal Bilimler, Coğrafya ve Tarih, Fen Bilimleri, Biyoloji ve Jeoloji Galiçyaca öğretilir.
Ama Matematik, Teknoloji ve Fizik ve Kimya İspanyolca anlatılır.
Yine geri kalan dersler için ise Galiçyaca ve İspanyolca eşit kullanılır.
Lisede ise tüm dersler Galiçyaca ve İspanyolca yapılır.
Söz konusu seçimleri ve planlamaları okul yönetimleri belirler.
Özetlediğim İspanya örneği, Kürtçe ana dil eğitimi isteyenlerin beklentisini karşılamasa da yine kullanabilecekleri malzemeler sunmaktadır.
Türkiye’deki devlet biçimi İspanya örneğinin hayata geçirilmesi için uygun değildir.
Öyleyse basit sorular soralım:
Talep sadece ana dilde eğitim mi?
Yoksa Türkiye’nin, İspanya gibi Özerk Bölgelerden oluşan bir ülkeye dönüşmesi de mi talep ediliyor?
Üniter devleti ortadan kaldıralım da federasyona mı gidelim?
İspanya, adı konulmamış bir federasyon yapısına sahip.
Türkiye de birçok özerk bölgeye ayrılmış, adı konulmuş ya da konulmamış bir federasyon mu olsun?
‘Türkiye halkları’ ifadesini dillerinden düşürmeyenler bunu mu hedefliyorlar?
Federasyonu, özerkliği ana dilde eğitimin arkasına saklayanlar, Amerika Birleşik Devletleri örneğine ne diyecekler?
ABD eyaletlerden oluşan bir ülke.
Onlarca dil konuşuluyor.
Ama devletin resmi dili ve eğitim dili sadece İngilizce.
Almanya da federal bir devlet, ama resmi dil ve eğitim dili sadece Almanca.
Brezilya da federal bir devlet, ama resmi dil ve eğitim dili sadece Portekizce.
Peki bu örnekleri ve daha nicesini yok mu sayalım?
Yurttaşlardan bir bölümü için ana dilde eğitim Kürtçe olduğunda, bu ülkede yaşayan farklı etnik kökenlerden insanlar ne diyecek?
Laz, Çerkes, Arap, Arnavut, Boşnak, Pomak, Gürcü kökenli vatandaşlarımız da ana dilde eğitim hakkını istediklerinde ne yapacaksınız?
Ana dilde eğitim Kürtçe, Lazca, Arapça, Arnavutça, Pomakça, Boşnakça, Gürcüce yapıldığında, 1 kuşak sonra, aynı ülke içinde birbirini anlamayan, birbirine yabancı bir toplum ortaya çıkmayacak mı?
Böyle bir toplumu nasıl bir arada tutacak, ülkenin birliğini nasıl koruyacaksınız?
Hedef önce ana dilde eğitimle ülke insanlarını birbirini anlamaz hale getirmek, sonra demokratik cumhuriyet gibi kulağa hoş gelen bir modelle üniter devlet yapısını erozyona uğratma, son adım da “hadi biz ayrı eve çıkıyoruz” diyerek bölünme mi?
Samimi ve dürüst olup soruyoruz, ama hep kaypak ve demagoji ağırlıklı yanıtlar alıyoruz.
Türkiye’de birçok ana dil var.
Bunu reddeden yok ki.
Ama hepsinden önemlisi Kürtçe ’ye karşı çıkan yok ki.
Tüm ana dillerin öğretilmesini ve öğrenilmesini sağlamak elbette devletin görevidir.
Buna da karşı çıkan yok ki.
Ana dillerin öğretilmesi konusunda her türlü adım atılmalı, eksikler tamamlanmalıdır.
Ama tekrar etmekte yarar var, ana dilde eğitim ile ana dilin öğretilmesi ve konuşulması ayrı konulardır.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
