Savaş 4 yıldır sürüyor. Vladimir Putin'in birkaç gün içinde biteceğini düşündüğü, Ukrayna'nın bağımsızlığını ortadan kaldırmaya yönelik dört yıldır süren bir Rus saldırısı bu. Bu savaşın bir yılını aşkın dönemde, dönemin Britanya Dışişleri Bakanı’nın özel danışmanı olarak çalıştım, ana görevim de Ukrayna'ydı. Savaşın yalnızca Ukrayna tarihinin değil, Rusya tarihinin seyrini de ne kadar değiştirdiğinin tam olarak anlaşıldığını sanmıyorum.

Hükümetteyken yaptığım son işlerden biri, üst düzey Britanyalı yetkililerin Ukrayna ordusunun 18 ay içinde olumlu yönde ne kadar değiştiğini anlatmaya çalıştığı bir Beyaz Saray ziyaretine katılmaktı. Ukrayna hakkında sanılandan daha nüanslı görüşlere sahip, ABD politikasında merkezi rolü olan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'e tam da bunu açıklama fırsatı bulmuştum.

Bir buçuk yıl önce Ukrayna silahlı kuvvetleri, teçhizat eksikliğini cesaretle telafi etmeye çalışan, kitlesel bağışlarla ve gönüllülerle ayakta duran dağınık bir yapıydı. Bugün öyle değil. Ukrayna ordusu artık dünyanın en ölümcül, en yüksek teknolojiye sahip savaş güçlerinden biri. İyi eğitimli bir Ukraynalı asker artık tek başına bir müfrezeyi yok edebilir. Cephede kullandıkları drone'lar da son teknoloji. Bu noktada Ukrayna'yı eğiten sadece Britanya değil, Ukrayna da bize bir drone savaşının nasıl yürütüleceğini öğretiyor. 

Bu kendiliğinden olmadı. Nihayetinde pek çok şey dönüp dolaşıp Volodimir Zelenski'de bitiyor. Görevim sırasında tanıştığım politikacıların çoğu sıradan kişilerdi. Çoğu zaman gözle görülür biçimde sosyal medyayla meşgullerdi. Yalnızca tarihin değil, on yılın sonuna gelmeden hafızalardan silinecek geçici gölgelerdi. Zelenski ise farklıydı. 

Onunla toplantılara katıldığımda her ayrıntıya, diplomasiye ve halkının dayandığı savaş ekonomisine bütünüyle odaklanmış bir adam gördüm. İhtiyaç duydukları konusunda amansız, daha fazlasını talep eden ve sınırları zorlayan biri olarak, davasına yönelik nadir karşılaştığım seviyede bir konsantrasyon ve kararlığa sahipti. Dolayısıyla onu, karşılaştığım az sayıdaki gerçek kahramandan biri, belki de Avrupa'daki son kahraman olarak görüyorum. 

Zelenski'nin, savaşın başında Amerikalılar onu ülkeyi terk etmeye çağırırken Ukrayna'yı kurtarmakta çok kritik olan, bugün de Donald Trump'la yürüttüğü hassas dengeler açısından öneme sahip tarihi rolü, Ukrayna'ya böyle bir dayanıklılık imkanı sağladı. 
 

Ben Judah, masanın arka kısmında, ABD-Birleşik Krallık tarafında oturuyor (Ukrayna Devlet Başkanlığı Basın Ofisi)​​​​​

Manevra savaşı olarak başlayan çatışmalar, artık insansız hava araçlarının her şeyi değiştirdiği, dronesavar ağlarla örülü gerçeküstü cephe hatları boyunca süren bir yıpratma savaşına dönüştü. Siperleriyle I. Dünya Savaşı'nı andırırken, siberpunk bir atmosfere de sahip. Bu savaşı sürdürmek açısından Ukrayna'nın insan gücü sorunu var. Ancak artık Rusya da çok şoke edici bir ölçekte aynı sorundan muzdarip. 

İnsanların gözden kaçırdığı nokta bu. Ukrayna, 1980'lerde dünyanın üçüncü büyük nüfusuna sahip olan Sovyetler Birliği'ne karşı savaşmıyor. Birleşik Krallık nüfusunun iki katından biraz daha fazlasının yaşadığı, yaşlanan bir Rusya'ya karşı savaşıyor. Bu da sınırsız bir kaynak değil. Rusya’nın 1 milyon 200 bin zayiat vermesinin ardından (Britanya'nın 600 bin kişiyi kaybettiğini hayal edebiliyor musunuz?) bunu cephede de görebiliyorsunuz.

Cephe hattının önemli bölgelerinde, "Rus" savaş esirlerinin yaklaşık üçte birinin Afrika ve Bangladeş'ten gelen askerler olduğu ortaya çıktı. Ukrayna son dönemde dengeleri değiştirdi ve Moskova her ay silah altına alabileceğinden daha fazla adam kaybediyor. Bu da Kremlin'i dünyanın en yoksul ve en çaresiz halkları arasında cepheye gönderecek insan gücü aramak zorunda bırakıyor. İşte bataklığa saplanan, Jukov'un Kızıl Ordusu değil böyle bir ordu. 

Liderlerden askeri eğitmenlerimize kadar pek çok Batılı yetkili gibi ben de hükümetteyken Ukraynalılarla sürekli temas halindeydim. Ukrayna, NATO üyesi değil ancak hiçbir zaman resmen üyeliğe alınmasa bile desteğimiz sayesinde Avrupa ailesine inanılmaz derece derinden bağlı hale geldi. 

Savaş bittiğinde ki bir noktada sonlanacak, Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne entegrasyonunun hızla ilerleyeceğine inanıyorum. İronik şekilde, savaş çıkmasaydı bu kadar hızlandırılmış ve yoğun bir entegrasyon sürecinin olacağından şüpheliyim. Ukrayna'yı kesin biçimde Batı'ya iten kişi Putin oldu.
 

Ben Judah, Kiev'de Zelenski'yle birlikte (Ukrayna Devlet Başkanlığı Basın Ofisi)

Aynı savaş Rusya'yı da kesin şekilde doğuya itti. Mesele Mayfair'den Saint-Tropez'ye uzanan Batı finansmanıyla Rus rublesi arasındaki üst düzey işbirliğinin kopmasıyla sınırlı değil. Çin, Kremlin'in baş hamisi haline geldi. Bunun için Çin'in acımasız şartlarına göre yapılan kapsamlı petrol ve doğalgaz anlaşmalarıyla sadece ekonomik bir bedel ödenmedi. 

Rusya aynı zamanda iç politikasında Çin'in artan etkisiyle siyasi bir bedel de ödedi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Rusya'daki bazı bakanları kayırdığı biliniyor. Çinlilerin bu kişileri doğrudan seçmesine ne kadar kaldı? Bir imparatorluğu canlandırmak için başlatılan savaşın aslında ülkenin başka bir imparatorluğun boyunduruğu altına girmesini hızlandırması Rusya açısından acı bir ironi. Hayatımız boyunca bunun jeopolitik sonuçlarına katlanmak zorunda kalacağız. 

Ben Judah, 2024-2026'da David Lammy'ye hem dışişleri bakanı hem de başbakan yardımcısı olduğu dönemde özel danışmanlık yapmıştır

independent.co.uk/voices

Independent Türkçe için çeviren: Yasin Sofuoğlu