Somali Meclis Başkanı Abdulkadir Mohamed Nur'un birkaç satırlık teşekkür mesajı, birkaç gün içinde Mogadişu'nun dış politika dosyasına dönüştü.
Türkiye'de eğitim görmüş, Ankara'da diplomatik görev yapmış ve yıllarca Türkiye-Somali savunma ilişkilerinin içinde yer almış Nur, KKTC Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler'in tebrikine cevap verirken makamını "Turkish Republic of Northern Cyprus" ifadesiyle yazdı.
Paylaşım daha sonra silindi. Ardından Somali Dışişleri, ülkenin Kıbrıs politikasının değişmediğini ve BM kararları doğrultusunda hareket ettiğini açıkladı.
Türk kamuoyunda en fazla dikkat çeken bölüm, açıklamadaki "separate entity" ifadesinin bazı haberlerde "ayrılıkçı yapı" olarak çevrilmesiydi. Oysa İngilizce metinde kullanılan kelime "separate". Suçlayıcı tonu daha yüksek olan "separatist" sıfatı metinde yer almıyor.
Aradaki fark küçük görünse de siyasi ton bakımından önemli. Mogadişu sert bir suçlama dili kurmaktan çok, Nur'un mesajının resmî tanıma anlamı taşımadığını kayda geçti. Açıklama ayrıca BM Güvenlik Konseyi'nin 541 ve 550 sayılı kararlarına da atıfta bulundu.
Peki Türkiye ile Somali ilişkileri son yılların en güçlü dönemlerinden birini yaşarken böyle bir açıklamaya neden ihtiyaç duyuldu?
Sorunun cevabı Kıbrıs'tan çok Somaliland'a bakınca belirginleşiyor.
Birkaç kelime neden diplomatik mesele oldu?
Somali için toprak bütünlüğü bugün sıradan bir dış politika başlığı sayılmaz. İsrail'in 26 Aralık 2025'te Somaliland'ı tanıması, Mogadişu'nun uzun yıllardır savunduğu egemenlik tezini yeni bir baskıyla karşı karşıya bıraktı. Türkiye ise bu karara açıkça karşı çıktı ve Somali'nin birlik ve toprak bütünlüğüne verdiği desteği yeniden vurguladı.
Mogadişu'nun hassasiyeti burada daha anlaşılır hâle geliyor. Somali, başka devletlerden Somaliland'ı tanımamalarını isterken, Kıbrıs'taki başka bir tanınma tartışmasında farklı bir resmî görüntü verirse kendi argümanının tutarlılığı sorgulanabilir. Üstelik Güney Kıbrıs, İsrail'in Somaliland kararından sonra Somali'nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü desteklediğini açıklamıştı. Mogadişu açısından bu desteği korumak da diplomatik hesabın parçası.
Somaliland'ın 22 Ağustos'taki çıkışı da bu ihtimalin teorik kalmadığını gösterdi. Hargeisa yönetimi, Nur'un KKTC paylaşımını doğrudan kullanarak Güney Kıbrıs ve Yunanistan'a Somaliland'ı tanımayı yeniden düşünme çağrısı yaptı. Açıklamada Türkiye ile Somali'ye yönelik sert ifadeler de yer aldı. Birkaç gün önce sosyal medyada yazılan teşekkür cümlesi böylece Somaliland'ın tanınma kampanyasında kullanılmaya başladı.
Burada iki dosyayı birbirinin kopyası gibi görmekten kaçınmak gerekiyor. KKTC ile Somaliland'ın tarihleri, çatışma geçmişleri, uluslararası hukuk içindeki konumları ve tanınma süreçleri birbirlerinden oldukça farklı.
Hargeisa açısından kullanışlı olan nokta hukuki özdeşlikten çok siyasi benzetme. "Mogadişu kendi toprak bütünlüğünü savunurken başka bir tartışmalı yapının devlet unvanını kullanıyor" söylemi, tanınma arayan Somaliland için kolayca dolaşıma sokulabilecek bir propaganda malzemesi sunuyor.
Somali Dışişleri'nin hızlı biçimde devreye girmesi de bu nedenle anlaşılır. Çünkü Mogadişu'nun kaygısı Kıbrıs sorununu çözmekten çok, Somaliland konusunda yıllardır kurduğu diplomatik dili kendi eliyle zayıflatmamak.
Bu yüzden Somali Dışişleri'nin tavrını Ankara'ya mesafe koyma hamlesi gibi okumak ikna edici değil. Daha güçlü ihtimal, Mogadişu'nun Hargeisa'ya "sizden beklediğim ilkeyi başka yerde uygulamıyorum" deme fırsatı bırakmak istememesi. Dışişleri açıklamasının zamanı da bu ihtimalle uyumlu.
Somali diplomasisinde Kıbrıs Türkleriyle temasın geçmişi de var. 2014'te dönemin KKTC Dışişleri Bakanı Özdil Nami, New York'ta Somali Dışişleri Bakanı Abdirrahman Dualeh Beileh ile görüşmüştü.
Beileh, Kıbrıs Türkleriyle daha yakın ilişki kurmaktan memnuniyet duyacaklarını, KKTC'de Somalili öğrencilere sağlanan eğitim imkânlarını takdir ettiklerini ve Kıbrıs Türklerinin barış tezlerini çeşitli platformlarda dile getirebileceklerini söylemişti.
Somali buna rağmen KKTC'yi resmen tanımadı. Temas ile tanıma uzun süredir ayrı kategorilerde tutuluyor.
Somali'de dış aktörler nasıl ayrışıyor?
Bu olayın arkasındaki ikinci katman Somali'nin farklı dış aktörlerle kurduğu ilişkiler. Haritaya uzaktan bakınca Türkiye, Katar, Suudi Arabistan, BAE, ABD ve İsrail aynı ülkenin etrafında rekabet ediyor gibi görünebilir. Sahaya yaklaşınca ilişkilerin birbirinden epey farklı olduğu ortaya çıkıyor.
Türkiye federal devlet kurumlarıyla çalışan en kapsamlı ortaklardan biri konumunda. TÜRKSOM üzerinden askerî eğitim veriliyor, Somali ordusunun kapasitesi destekleniyor, sağlık ve eğitim kurumları yıllardır faaliyet yürütüyor.
Temmuzda TBMM, Somali hükümetinin talebi üzerine Türk askerinin görev süresini iki yıl daha uzattı. Nisan ayında Çağrı Bey sondaj gemisi Curad-1 kuyusunda Türkiye'nin yurt dışındaki ilk derin deniz sondajına başladı ve operasyona Türk donanma unsurları eşlik etti. Bu ilişki artık tek bir hükümet dönemine veya yardım politikasına bağlı sayılmaz.
Öte yandan Katar'ın Mogadişu ile siyasi ve askerî bağları güçlü. Ocak ayında iki ülke savunma iş birliği anlaşması imzaladı. Suudi Arabistan ise 2026'da daha görünür hâle geldi. Şubat ayındaki askerî mutabakatın ardından Riyad tarafından finanse edilen program kapsamında yaklaşık 3 bin Somali askeri ağustosta eğitimini tamamladı. Federal hükümet böylece güvenlik ortaklarını artırırken, tek bir dış merkeze yaslanmayan daha geniş bir ilişki ağı kuruyor. (SONNA)
BAE'nin ise Somali'deki modeli farklı işliyor. Abu Dabi geçmişte federal kurumlara da askerî destek verdi, fakat Berbera ve Bosaso limanları üzerinden Somaliland ve Puntland'la kurduğu bağlar daha görünür hâle geldi. Mogadişu ocak ayında egemenlik kaygılarını gerekçe göstererek BAE ile anlaşmalarını iptal etti.
Somaliland, Puntland ve Jubaland ise bu kararı kabul etmeyerek Emirliklerle ilişkilerini sürdürdü. İsrail'in ağırlık merkezi açık biçimde Somaliland. ABD ise federal hükümetle terörle mücadelede yakın çalışırken Somali'nin toprak bütünlüğünü destekleyen resmî çizgisini koruyor.
Burada Suudi Arabistan-BAE rekabeti de arka planda hissediliyor. Riyad, 2026'da Mogadişu ile askerî bağlarını artırırken Abu Dabi'nin bölgesel yönetimlerle yıllara yayılan ilişkileri de devam ediyor. Yine de Somali siyasetini "Türkiye-Katar-Suudi Arabistan" ve "BAE-İsrail" diye iki kapalı kampa bölmek hatalı olur. Her aktörün kendi hesabı, Somali içindeki her siyasi grubun da kendi yerel gündemi var.
Somali iç siyasetinin parçalı yapısı da dış bağlantıları büyütüyor. Puntland ve Jubaland, federal yetki paylaşımı ve seçim düzeni konusunda Mogadişu'yla uzun süredir anlaşmazlık yaşıyor. Somaliland ise fiilen ayrı bir yönetim kurmuş durumda ve artık İsrail'in resmî tanımasına sahip. Bu nedenle bir yabancı aktörün Hargeisa, Garowe veya Mogadişu'yla kurduğu ilişki aynı siyasi sonucu doğurmayabilir.
Türkiye'nin federal kurumların kapasitesine ağırlık veren yaklaşımı burada belirgin biçimde ortaya çıkıyor. Ankara'nın çıkarı, Somali devletinin işleyebilmesi ve ülkenin güvenlik kurumlarının kendi ayakları üzerinde durabilmesi üzerinden şekilleniyor.
Medya tarafında da benzer bir çoğulluk görülüyor. Federal ajans SONNA hükümetin resmî pozisyonunu taşırken, Puntland merkezli Garowe Online Mogadişu'ya daha eleştirel bakıyor. Somaliland merkezli yayınlar tanınma gündemini öne çıkarıyor. Mesela Somali Guardian bu olayı doğrudan Somaliland emsali üzerinden okudu. Bu editoryal farklılıklar, her yayının arkasında belirli bir yabancı devletin bulunduğunu kanıtlamıyor.
Somali'de bölgesel aidiyet, siyasi yakınlık ve medya sahipliği zaten haber dilini güçlü biçimde etkiliyor. Garowe Online'ın meseleyi "Türk etkisi" tartışmasıyla sunması, HornDiplomat'ın ise 19 Ağustos'ta Kıbrıs-Somaliland benzetmesini işlemesi bu ayrışmayı açık biçimde gösteriyor.
Türkiye ile ilişki gerçekten etkilenir mi?
Tam burada son günlerin zamanlaması önemli. Somali Dışişleri Kıbrıs açıklamasını yayımlarken Mogadişu'da Türkiye-Somali ilişkilerinin 15. yılı kutlanıyordu. Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Türkiye ile ortaklığın güvenlikten sağlığa, eğitimden altyapıya kadar uzandığını anlattı. Nur da ilişkinin "kardeşlik, karşılıklı saygı ve ortak çıkarlar" üzerine kurulduğunu söyledi.
Bu sözler tek başına belirleyici olmayabilir. Ancak askerî eğitim, deniz güvenliği, enerji araması ve kurumsal temasların aynı günlerde devam etmesi, Kıbrıs açıklamasını Türkiye'den uzaklaşma işareti olarak okumayı daha da zorlaştırıyor.
Üstelik Nur'un Türkiye geçmişi açık. Ankara Üniversitesi mezunu, Somali'nin Ankara Büyükelçiliğinde görev yaptı; Adalet, Savunma ve Limanlar Bakanlıklarında bulundu. Mayısta Yaşar Güler, SAHA 2026 sırasında hem Nur hem de KKTC Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu ile ayrı ayrı görüştü.
Burada daha sade ve önemli bir gerçek var. Güçlü ortaklık, iki ülkenin üçüncü taraflarla ilgili her konuda birebir aynı resmî pozisyonu taşıması anlamına gelmiyor. Ankara'nın Somali'nin toprak bütünlüğüne desteği son derece açık. Mogadişu da Somaliland tezini savunurken uluslararası hukuk dilinde tutarlı görünmeye çalışıyor. Bu iki tutumun zorunlu bir çatışma üretmesi gerekmiyor.
Hatta ilişkinin bugünkü kurumsal derinliği, böyle bir farklılığın kriz üretmeden yönetilebilmesini mümkün kılıyor olabilir. Türkiye Somali'nin devlet kapasitesini güçlendiren, güvenliğine yatırım yapan ve Somaliland konusunda federal hükümetin egemenlik tezini destekleyen aktörlerden biri. Somali'nin Kıbrıs dosyasında BM çizgisini tekrar etmesi bu ortaklığın yönünü tek başına değiştirmez.
Somaliland'ın son çıkışı ise Mogadişu'nun neden acele ettiğini daha iyi açıklıyor. Hargeisa, Nur'un birkaç kelimesini birkaç gün içinde kendi tanınma kampanyasına dönüştürdü ve Güney Kıbrıs ile Yunanistan'a yeni bir siyasi kapı açmaya çalıştı. Somali Dışişleri'nin kapatmak istediği boşluk tam da buydu.
Bu nedenle Kıbrıs açıklamasını Ankara-Mogadişu hattındaki bir soğuma üzerinden okumak yerine, Somali'nin Somaliland konusunda kendi diplomasisini koruma çabası olarak görmek daha açıklayıcı.
Birkaç kelimeyle başlayan tartışmanın merkezi Kıbrıs gibi görünse de hesabın ağırlığı Somaliland üzerine.
Kaynaklar:
[https://www.reuters.com/world/middle-east/somali-regions-reject-mogadishus-move-cut-ties-with-uae-2026 01-13/](https://www.reuters.com/world/middle-east/somali-regions-reject-mogadishus-move-cut-ties-with-uae-2026-01-13/)
[https://www.reuters.com/world/middle-east/african-union-summit-clouded-by-saudi-uae-rivalry-horn-africa-2026-02-14/](https://www.reuters.com/world/middle-east/african-union-summit-clouded-by-saudi-uae-rivalry-horn-africa-2026-02-14/)
[https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-distances-itself-from-ex-speaker-s-northern-cyprus-post-reviving-questions-over-turkish-influence](https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-distances-itself-from-ex-speaker-s-northern-cyprus-post-reviving-questions-over-turkish-influence)
[https://www.aa.com.tr/en/africa/turkish-educated-lawmaker-elected-speaker-of-somali-parliament/4023288](https://www.aa.com.tr/en/africa/turkish-educated-lawmaker-elected-speaker-of-somali-parliament/4023288)
[https://somaliatoday.com/politics/somalia-reaffirms-cyprus-unity-after-northern-cyprus-post-2026-08-21/](https://somaliatoday.com/politics/somalia-reaffirms-cyprus-unity-after-northern-cyprus-post-2026-08-21/)
[https://www.ftlsomalia.com/somalia-reaffirms-unchanged-position-on-cyprus-after-speakers-controversial-post/](https://www.ftlsomalia.com/somalia-reaffirms-unchanged-position-on-cyprus-after-speakers-controversial-post/)
[https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-recognises-somaliland-somalias-breakway-region-independent-state-2025-12-26/](https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-recognises-somaliland-somalias-breakway-region-independent-state-2025-12-26/)
[https://mfa.gov.ct.tr/tr/362/bakan-nami-somali-disisleri-bakani-beileh-ile-gorustu](https://mfa.gov.ct.tr/tr/362/bakan-nami-somali-disisleri-bakani-beileh-ile-gorustu)
[https://www.ftlsomalia.com/president-hassan-sheikh-attends-15th-anniversary-of-somalia-turkiye-diplomatic-ties/](https://www.ftlsomalia.com/president-hassan-sheikh-attends-15th-anniversary-of-somalia-turkiye-diplomatic-ties/)
[https://sonna.so/en/article/somalia-qatar-sign-defence-cooperation-agreement-in-doha](https://sonna.so/en/article/somalia-qatar-sign-defence-cooperation-agreement-in-doha)
[https://enerji.gov.tr/haber-detay?id=31804](https://enerji.gov.tr/haber-detay?id=31804)
[https://www.tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=924d41ec-d616-46b4-aa59-019f865a0f42](https://www.tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=924d41ec-d616-46b4-aa59-019f865a0f42)
[https://cyprus-mail.com/2026/08/22/unrecognised-somaliland-calls-on-cyprus-greece-to-recognise-it](https://cyprus-mail.com/2026/08/22/unrecognised-somaliland-calls-on-cyprus-greece-to-recognise-it)
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
