Ben Profesör Doktor Uğur Batı. Karar Bilimi uzmanıyım ve burada sanat, kültür, ikna, idealar ve düşünce patlamaları kaleme alıyorum.
O zaman, daha sorulurken cevaplanamayan soruların köşesine hoş geldiniz.
Bugün de burada Türk resminin önemli isimlerinden Yasemen Latife Ayvaz'ın sanatsal profilini çıkaracağım.
Bakalım nasıl olacak?
Başlayalım.
Bir ressamı anlamak, onun tablolarının önünde uzun süre durmakla başlar.
Ama bazen kelimeler de o uzun duruşu kısaltır; bazen bir cümle, 1 saatin yerini tutar.
Yasemen Latife Ayvaz'la ilk kez karşılaştığınızda ne hissedersiniz?
Bir renk sizi içine çeker. Sonra başka bir renk.
Sonra fark edersiniz ki o 2 renk aslında birbirine bir şeyler söylüyor; sessizce ama ısrarla.
Tuvale bakmaya devam edersiniz çünkü oradan gözünüzü çekemezsiniz; çekemezsiniz çünkü Yasemen sizi henüz bırakmamıştır.
Bu his tesadüf değildir. Arkasında 13 yıllık disiplinli bir atölye pratiği, Bilkent'in edebî koridorlarından geçmiş bir zihin, İstanbul sokaklarını birer renk arşivi gibi okuyan bir göz ve Boşnak köklerin o derin, çok katmanlı kültürel belleği yatar.
Yasemen Latife Ayvaz, 1970'te İzmir'de doğmuş; ama kendini İstanbul'un kaosunda ve renklerinde bulmuştur. Onun işlerine bakan bazı insanlar soyutlama görür. Bazıları bir şehir görür.
Bazıları aşkı, bazıları yorgunluğu. Biri orada kalabalığı bulur, biri yalnızlığı. Hepsi haklıdır. Çünkü Yasemen'in tuvalleri kapalı bir anlam sunmaz; açık bir alan açar.
Oraya her seyirci kendi içinden bir şey taşır ve bazen, çok nadir de olsa, oradan hiç taşımadığı bir şeyi alır.
İşte bu yazı, o eşiği biraz daha alçaltmak için yazıldı. Yasemen Latife Ayvaz'ı okumak için 20 anahtar sunuyorum.
Bunlar birer tanım değil, birer penceredir. Hangisinden bakarsanız bakın, içeride aynı ışık sizi karşılar.
Şimdi duruma bir bakalım.
Bir ressamı okumak için 20 anahtar
1. Rengi bir dil gibi öğrenir
Yasemen Latife Ayvaz için renk, kullanılan bir araç değil, konuşulan bir dildir. Her tonu bir sözcük gibi seçer; her geçişi bir cümle gibi kurar. Tuvaliyle kurduğu ilişki, bir hesap değil, bir diyalogdur.
2. İzmir'de doğar, İstanbul'da büyür
1970'te İzmir'de dünyaya gelen sanatçı, zamanla İstanbul'u hem yaşam alanı hem de ilham kaynağı olarak benimser. 2 şehrin ruhu onun eserlerinde birbirine karışır; İzmir'in açıklığı, İstanbul'un katmanlı karmaşasıyla buluşur.
3. Edebiyattan resme geçer
Bilkent Üniversitesi'nde Amerikan Kültürü ve Edebiyatı okuyan Yasemen, sözcüklerin dünyasından renklerin dünyasına geçer. Bu geçiş bir kopuş değil, bir dönüşümdür; eserlerindeki anlatı duygusu o edebî geçmişin izlerini taşır.
4. 13 yılda bir dil inşa eder
Ressam-akademisyen Yrd. Doç. Seyit Mehmet Buçukoğlu ile 13 yıldır sürdürdüğü atölye çalışması, Yasemen'in sezgisel renk anlayışını bilinçli bir pratiğe dönüştürür. Bu uzun soluklu ortaklık, sanatçının üslubunu hem özgürleştirmiş hem de derinleştirmiştir.
5. Kenti bir tuval gibi okur
Yasemen için İstanbul'un her köşesi potansiyel bir eserdir. Bir duvardan dökülen boya, bir teknenin kabarmış yüzeyi, ağaçların gövdesindeki lekeler... Bunların hepsi ona renk ve doku önerir. Şehri gözlemlemek, onun için resim yapmakla eşdeğerdir.
6. Soyut ama tanıdık bir dünya kurar
Eserlerinde figür yoktur; ama yalnızlık, kalabalık, aşk ve yorgunluk vardır. Soyut lekesellik içinde bile seyirci bir manzarayı, bir şehri, hatta bir anıyı sezer. Bu tanıdıklık, Yasemen'in en güçlü yanlarından biridir.
7. Katmanlarla düşünür
Bir tuval, Yasemen için hiçbir zaman tek seferlik bir eylem değildir. Boya üstüne boya, renk üstüne renk biner; her tabaka altındakini hem saklar hem de dönüştürür. Bu katmanlılık, esere hem görsel derinlik hem de zamansal bir hafıza kazandırır.
8. Beyazı bir ses gibi kullanır
Tuvalde bıraktığı boşluklar, müzikal bir durak gibi çalışır. O beyazlıklar, renklerin nefes aldığı aralıklardır; onlar olmadan armoni tıkışır kalır. Yasemen'in boşluk anlayışı, bir eksiklik değil, bilinçli bir seçimdir.
9. Rengi armoniyle yönetir
Zıt renkler onun elinde kavga etmez; konuşur. Sıcak ve soğuk tonlar, koyu ve açık geçişler birbiriyle müzakere hâlindedir. Bu armoni duygusu, Yasemen'i salt renkçilikten ayırır ve onu bir kompozisyon ustasına dönüştürür.
10. Boşnak kökleri eserlerine siner
Sanatçının Boşnak mirası, onun kültürel ve duygusal dünyasını besler. Kent, insan ve yaşam üçgenini ele alış biçiminde bu çok katmanlı kimlik kendini belli eder; eserler yalnızca İstanbul'u değil, belleğin coğrafyasını da taşır.
Yasemen'in tuvalleri, seyirciye ne hissedeceğini söylemez; hissetmesi için alan açar.
11. Deneysellikten çekinmez
Yasemen için sabit bir yöntem yoktur. Farklı yüzeyler, farklı malzemeler, alışılmamış teknikler... Bunlar onu rahatsız etmez; aksine coşturur. Deneysellik, onun pratiğinin özüdür. Her eser, bir öncekinin biraz ötesine geçmeye çalışır.
12. Kelebekler onun renk felsefesini özetler
Kelebekler serisi, Yasemen'in renk anlayışının belki de en yalın dışavurumudur. O ince kanat titreşimi, büyük duyguları taşır; küçük renk kararları, derin izler bırakır. Kelebek etkisi burada görseldir.
13. Gölgeyi de sever, ışığı da
Birçok ressam ışığı arar; Yasemen gölgeyi de eşit bir saygıyla karşılar. Gölge, onun eserlerinde kayıp değil, varlıktır. İkisinin yüzünü de göstererek derinliği ve gerçeği yakalamaya çalışır.
14. Uluslararası ilgi onu şaşırtmaz
Londra'dan Selanik'e, İstanbul'dan Bodrum'a uzanan sergi coğrafyası, Yasemen'in dilinin evrenselliğini kanıtlar. Renk sınır tanımaz; o da tanımaz. Dünyanın farklı köşelerindeki koleksiyonerlerin eserlerini seçmesi, bu evrenselliğin sessiz bir teyididir.
15. Her sergi ayrı bir dönemin kaydıdır
Yasemen'in sergi geçmişine bakıldığında, bir üslubun değil, bir yolculuğun izleri görülür. 2015'teki karma sergiden 2021'deki kişisel sergilere uzanan çizgi, sanatçının hem kendine hem de dile getirdiği şeye sürekli sorular sorduğunu gösterir.
16. Atölyesi onun için bir düşünme mekânıdır
Yasemen üretimini kendi atölyesinde sürdürür. Bu mekân yalnızca bir çalışma alanı değil, aynı zamanda bir düşünme, dinlenme ve yeniden başlama yeridir. Sanatçı için atölye, şehrin gürültüsünden sığındığı sessiz bir iç mekândır.
17. Resmi yaparken eserle diyalog kurar
Yasemen, önceden belirlenmiş bir sonuca doğru yürümez. Renklerin birbirine söylediğini dinler, tuvalin ona verdiği yanıtı izler. Bu diyalogda sanatçı hem yönetmen hem de oyuncudur.
18. Aşkı ve kaosu birlikte taşır
Eserlerinde aşk, sevgi, kaos ve karmaşa bir arada var olur; biri diğerini silmez. Yasemen bu ikiliği bir çelişki değil, hayatın gerçekçi bir yansıması olarak kabul eder ve tuvaline tam da bu kabullenişle yaklaşır.
19. İzi silmez, üstüne yazar
Yasemen'in eserlerinde önceki katmanlar tamamen örtülmez; altlarından bir şeyler sızar. Bu, sanatçının geçmişi silme değil, taşıma anlayışının görsel karşılığıdır. Her eser, aynı zamanda o eserin kendi tarihidir.
20. Seyirciye alan açar
Yasemen'in tuvalleri, seyirciye ne hissedeceğini söylemez; hissetmesi için alan açar. Bu açıklık, işlerinin farklı insanlara farklı şeyler söyleyebilmesini mümkün kılar. Sanat burada bir monolog değil, bir davettir.
20 anahtar, 20 pencere... Yasemen Latife Ayvaz'ın evreni bu pencerelerin hiçbirine tam olarak sığmaz; ama her birinden bakıldığında büyük bir bütünün parçası görünür. Asıl okuma, tuvallerin önünde ve sessizlikte gerçekleşir.
Neyse. Bitiriyorum. Bitiyorum!
Başlarken demiştim. Ben Profesör Doktor Uğur Batı.
Karar Bilimi uzmanıyım, bir sanat düşüncesi üreticisiyim.
Ve hepinize şöyle sesleniyorum:
Biz size düşünmeyin demiyoruz; hobi olarak yine düşünün.
Ve büyük düşünün ki seneye de düşünürsünüz!
Ayrıca daima söylerim:
Bir yapıt yalan söylemez… Ona bakın, ne varsa onda vardır.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
