Peyzaj mimarlığı mesleğinin öncüsü olan Frederick Law Olmsted, nisan ayında doğduğundan dolayı, her yıl nisan ayı, "Dünya Peyzaj Mimarlığı Ayı" olarak kutlanıyor.

Her yıl belirlenen bir tema ile, peyzaj mimarlığı mesleğinin önemi ve mesleğin çalışma alanları hakkında, toplumda farkındalık oluşturuluyor. 

Peyzaj mimarlığı mesleğinin kritik rolü

Günümüzde yaşanan, iklim değişikliği gibi, küresel çevre sorunları ile mücadelede, peyzaj mimarlığı mesleği, önemli role sahip.

Peyzaj mimarlığı mesleğinin, sadece, "bahçe sanatı" olduğu ve sadece, bitkilerle ilişkili bir meslek olduğu ile görüşler bulunuyor.

Oysaki peyzaj mimarlığı mesleği, doğal, tarihi ve kültürel kaynaklarımızın korunmasına, kentlerde, insanların yaşam kalitesinin artmasına, açık yeşil alanların düzenlenmesine katkı sağlayan bir meslek.

Peyzaj mimarlığı, mimarlık, bilim, sanat, mühendislik ve teknolojiyi harmanlayan bir disiplindir.  

Dünya Peyzaj Mimarlığı Ayı vesilesi ile, TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, peyzaj mimarlığı mesleğinin önemi ve çevre sorunları ile mücadelede, mesleğin rollerine karşı dikkat çekmeyi hedefliyor.

Her yıl nisan ayında, küresel çapta kutlanan Dünya Peyzaj Mimarlığı Ayı, bu yıl Uluslararası Peyzaj Mimarları Federasyonu (IFLA) ve Amerikan Peyzaj Mimarları Derneği (ASLA) öncülüğünde, "Eylemde Peyzaj Mimarlığı" (Landscape Architecture in Action) teması ile, toplumda farkındalık oluşturmayı hedefliyor. 
 

2026 Nisan ayı gündemimiz "Ölçekler arası iklim eylemi: Yerelden küresele"  

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, merkezi idareyi, yerel yönetimleri, akademisyenleri, yerel halkı, Nisan ayı boyunca, çevre sorunları ile ilgili sürdürecekleri farkındalık ve eylem kampanyalarına destek vermeye davet ediyor.

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, daha yaşanabilir, çevre felaketlerine karşı daha dirençli ve sağlıklı kentler kurabilmek için, mücadele etmeyi sürdürüyor. 

Küresel çevre sorunları Bütün Dünyayı Tehdit Ediyor

Bazı çevre sorunları, bölgesel nitelik taşırken, tüm dünyamızı ilgilendiren, önemli çevre sorunlarının, küresel boyutta olduğunu görüyoruz.

Küresel ısınma, iklim değişikliği, ozon tabakasının incelmesi, ormansızlaşma ve çölleşme, tehlikeli ve zararların atıkların, ülkeden ülkeye taşınması ile, biyolojik çeşitliliğin azalması, tüm insanlığı ve gezegenimizi tehdit eden çevre sorunları.

Küresel nitelikte olan çevre sorunlarının varlığı, son yıllarda, "çevresel güvenlik" gibi yeni bir kavramın ortaya çıkmasına neden oldu.

Çevresel güvenliğin sağlanabilmesi için, uluslararası kuruluşlar, yerel yönetimler, farklı meslek disiplinleri, sivil toplum örgütleri ve vatandaşlar çözüm arayışı içine girdiler.

Peyzaj mimarlığı mesleği de, bu kapsamda, çevre sorunları ile mücadele eden önemli disiplinler arasında yer alıyor. 

Küresel iklim değişikliği

Sanayi Devrimi'nden günümüze kadar, yeryüzünün ortalama sıcaklığı, değişmeye başladı.

Yapılan araştırmalara göre, son 50 yıl içindeki ısınmanın, son yüzyıllık ısınmanın 2 katından da büyük olduğu ortaya çıktı.

Son yıllardaki ısınma, görülmemiş ölçüde hızlandı. İklim değişikliği, farklı bölgeleri farklı şekilde etkiliyor.

Bu etkiler, sıcaklık dalgalarının ortaya çıkması, yağış miktarlarının değişmesi, deniz suyu seviyelerinin yükselmesi gibi etkiler. 

İklim değişikliğinin arkasında yatan temel neden, atmosferin ısınmasına neden olan çeşitli gazların salınımındaki artışlardır.

Bazı gazların, belli ölçülerin üzerinde atmosfere salınması, ek ısınmaya, "sera etkisine" neden oluyor.  

"Sera etkisi " adı verilen ısınmaya, fosil yakıtların kullanılması, sanayi kuruluşu çalışmaları gibi insan etkileri neden oluyor.

İklim değişikliğinin neden olduğu sorunlara, Birleşmiş Milletler Örgütü kayıtsız kalmamış ve 1980’li yıllardan itibaren, bu konu ile ilgili uluslararası sözleşme hazırlama çalışmalarına başladı. 
 

Çevre sorunları ve peyzaj mimarlığı disiplinin rolü

Peyzaj mimarlığı disiplini, küresel ısınma, ormansızlaşma ve çölleşme, doğal afetler ve biyolojik çeşitlilik kaybı gibi, günümüzün önemli çevre sorunları ile mücadele etme konusunda, kritik bir role sahip.

Bu disiplin, peyzaj planlama ve tasarım yolu ile, çevre sorunlarını azaltma ve çevre sorunlarına karşı uyum sağlama işlevlerine sahip. 

Peyzaj mimarları, kentlerde, parklar gibi açık yeşil alanlar tasarlayarak, kentsel ısı ada etkisinin azalmasına, kentlerde, hava kalitesinin artmasına ve aşırı hava olaylarına karşı, kentlerin, dirençli hale gelmesine katkı sağlar.

Peyzaj Mimarları, sadece görsel olarak estetik alanlar oluşturmaz.

Aynı zamanda peyzaj mimarları, yaşayan, kendini yenileyebilen, ekolojik temellere dayalı, doğa ve insan yaşamı arasında uyumlu olan alanlar yaratmakla yükümlüdür.

Ayrıca, kentleşmenin getirdiği ekolojik tahribatı onarmak, kentsel alanlarda biyolojik çeşitliliği koruyan alanlar tasarlamak da, bu disiplinin görevleri arasındadır.  

Yerel iklim koşullarına uygun bitki türlerinin kullanılması 

Günümüzde yaşadığımız önemli çevre sorunlarından biri de, su kaynakları gibi doğal kaynaklarımızın tükenmesi.

Su kaynaklarının korunup, etkin kullanılması, hepimizin sorumluluğu. Peyzaj Mimarlığı disiplini de, çevre sorunları ile mücadelede önemli role sahip.

Su kaynaklarımızın etkin kullanılabilmesi için, Peyzaj Mimarları da, yaptıkları tasarımlar ve seçtikleri bitki türleri ile, çevre üzerinde önemli etkilere neden oluyor. 

Peyzaj mimarları, projelerinde, yerel iklim koşullarına uyumlu, az su gereksinimi olan, düşük bakım gerektiren doğal (yerel) bitki türlerini kullanmalı.

Ayrıca peyzaj mimarları, projelerinde, biyolojik çeşitliliği artıracak bitki türleri seçerek, ekosistemin korunmasına da katkı sağlar.

Geleneksel peyzaj uygulamalarında, en yüksek su tüketimine neden olan alanlar, çim alanlardır.

Peyzaj mimarları, su tüketiminin azaltılması için, projelerde, çim kullanımının tamamen ortadan kaldırılması yerine, çim alanların kullanıldığı yerleri sınırlandırmalı.  

Peyzaj mimarları, çevre sorunları ile mücadele edilmesi ve doğal kaynakların verimli kullanılmasında önemli bir görev üstlenir.

Peyzaj mimarları, çevre felaketlerine karşı dirençli olan, daha yaşanabilir ve sağlıklı bir çevre yaratılması için mücadele etmeye devam ediyor.  

^Kaynaklar:

^{Keleş, Ruşen, (2019); "100 Soruda Çevre, Çevre Sorunları ve Çevre Politikası," Yakın Kitabevi: İzmir. (1.Baskı 2013, 3.Baskı 2019).
TMMOB Peyzaj Mimarları Odası (www.peyzajmimoda.org.tr).}

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.