11 Kasım 2026’da Antalya’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde COP31 Liderler Zirvesi başladı. Altı kıtadan yaklaşık 95 ülkeden, lider düzeyinde 102 katılım gerçekleşti. Zirve, 9-20 Kasım tarihleri arasında devam eden konferansın siyasi merkez parçası konumunda. Türkiye, “Uygulama COP’u” (Implementation COP) vurgusu yapıyor; slogan ise;
Sürdürülebilir, dirençli ve adil bir geleceğe doğru.
Öne çıkan konuşma başlıkları
Cumhurbaşkanı Erdoğan:
- İnsanlığın “en derin tüketim/varoluş krizlerinden” birini yaşadığını söyledi: “Başka bir gökyüzümüz, başka bir yeryüzümüz yok.”
- İki seçenek sundu: “Ya şikâyet edeceğiz ya eyleme geçeceğiz.” Türkiye’nin “karanlığa yumruk sallamak yerine mum yakmayı” tercih ettiğini belirtti.
- 2053 net sıfır hedefi ve yeşil kalkınma yolculuğunu vurguladı. 10 öncelikli alan arasında temiz enerji, sıfır atık, gıda güvenliği, iklim dirençli şehirler ve okyanus koruma yer alıyor. Önümüzdeki 10 yılda elektrik kullanım oranını yüzde 50 artırma ve atık artışını yarıya indirme hedeflerinden bahsetti.
- Gazze’de “soykırımın yanı sıra çevre kıyımı (ecocide)” yaşandığını söyledi; insani yardımların geçişine izin verilmesi ve tecridin sona ermesi çağrısı yaptı.
- Gelişmiş ülkelerin hem emisyon azaltımında hem iklim finansmanında daha fazla sorumluluk almasını istedi.
BM Genel Sekreteri António Guterres:
- “İklim krizi bizi geride bırakıyor… Bu, karşılıklı olarak garantili yıkıma giden yoldur” dedi. 2025 emisyonlarının rekor kırdığını, son 4 yılın tarihin en sıcak yılları olduğunu vurguladı.
- Fosil yakıtların “dinozorlar gibi tarihe karışması” gerektiğini söyledi.
- Küresel emisyonların her yıl yaklaşık yüzde 6 düşmesi gerektiğini, mevcut planların bunun en iyi ihtimalle 3’te 1’ini sağladığını ve tam uygulanması hâlinde yüzyıl sonunda 2,5°C’nin üzerine çıkılacağını belirtti.
- “Yeni bir iklim adaleti” ve Climate Justice Compact çağrısı yaptı: Fosil yakıtlardan adil geçiş, adaptasyonun güçlendirilmesi, 2035’e kadar yıllık en az 300 milyar dolar finansman ve 1,3 trilyon dolar hedefini gerçeğe dönüştürme.
Diğer öne çıkan isimler:
- Lula da Silva (Brezilya, COP30 Başkanı): Gelişmiş ülkelerin tarihî sorumluluğunu hatırlattı, 1,3 trilyon dolar finansman, fosil yakıtlardan geçiş ve ormansızlaşmanın durdurulması/tersine çevrilmesi yol haritalarını (Belém mirası) öne çıkardı. İklim krizinin aynı zamanda sınıf, cinsiyet ve ırk adaletsizliği olduğunu söyledi.
- Anthony Albanese (Avustralya): Derhâl eylem, 1,5°C hedefini koruma, temiz, güvenilir ve uygun fiyatlı enerji ile elektrifikasyonun hızlandırılması çağrısı yaptı. Pasifik ada devletlerinin çıkarlarını savunduğunu vurguladı.
- Avustralya-Türkiye ortaklığı çerçevesinde Chris Bowen (Avustralya, Müzakereler Başkanı) ve Murat Kurum (Türkiye, COP Başkanı), “35 by 35” elektrifikasyon hedefini (küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yaklaşık yüzde 23’ten 2035’e kadar yüzde 35’e çıkarma) ana bayrak yaptı.
Ülke/aktör pozisyonları
G7’den birçok lider (Almanya, Fransa, Japonya, Kanada vb.) fiziksel olarak katılmadı; İngiltere (Andy Burnham) ve AB daha görünür oldu.
Bundan sonra ne beklenebilir?
Pozitif yönler
- “Uygulama” vurgusu, yeni iddialı hedefler yerine mevcut taahhütlerin (özellikle finansman, elektrifikasyon, metan, dirençli şehirler) hayata geçirilmesine odaklanabilir.
- 35 by 35 elektrifikasyon hedefine geniş destek çıkarsa enerji dönüşümünde pratik bir hızlanma aracı hâline gelebilir (özellikle ithalat bağımlılığını azaltma ve enerji güvenliği açısından).
- Türkiye’nin Sıfır Atık modeli küresel görünürlük kazanabilir; 11 Kasım’ın Millî Ağaçlandırma Günü ilan edilmesi sembolik bir adım.
- İkili görüşmeler (Erdoğan-Lula, Erdoğan-Guterres vb.) Türkiye’nin diplomasi kapasitesini güçlendirebilir.
- İklim finansmanında (300 milyar/1,3 trilyon) ve adaptasyon alanında somut ilerleme sinyalleri çıkabilir.
Negatif yönler/riskler
- ABD’nin tamamen yokluğu, küresel iddiayı ve pazarlık gücünü zayıflatıyor.
- Büyük liderlerin gelmemesi, zirvenin siyasi ağırlığını düşürdü (sivil toplum, “Fossil of the Day” ödülünü “yok olan zengin ülke liderlerine” verdi).
- 35 by 35 hedefi, “elektrik temiz olmalı” şartı net bağlanmazsa fosil yakıt kilitlemesi riski taşıyor (eleştiriler mevcut).
- Ev sahibi Türkiye ve müzakere lideri Avustralya’nın fosil yakıt ihracatçısı olması, “fosil yakıtlardan uzaklaşma” dilinde temkinli bir metin çıkma ihtimalini artırıyor.
- Jeopolitik gerilimler (Gazze, İran-ABD savaşı sonrası enerji fiyatları, Hürmüz vb.) iklim gündemini gölgeleyebilir.
- 20 Kasım’a kadar çıkacak sonuç metninin zayıf veya belirsiz kalma riski yüksek; geçmiş COP’larda olduğu gibi “ilerleme var ama yetersiz” eleştirisi gelebilir.
Sonuç
Antalya Zirvesi, yeni büyük taahhütlerden ziyade “sözü eyleme dönüştürme” iddiasıyla öne çıkıyor. En somut bayrak 35 by 35 elektrifikasyon ve Sıfır Atık. Başarı, finansman ve uygulama mekanizmalarında somut ilerleme ile ölçülecek. ABD’nin yokluğu ve fosil yakıt gerilimi ise en büyük yapısal zayıflıklar.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
