DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, Rudaw Araştırma Merkezi’nin Erbil’deki ofisinde düzenlediği basın toplantısında Türkiye ile Irak ve Irak Kürdistan Bölgesi arasındaki ilişkiler, Kalkınma Yolu Projesi, İran’da yaşanan savaş ve terörsüz Türkiye sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
“Türkiye’de bir Kürt sorunu vardır”
Türkiye’deki çözüm sürecine ilişkin soruyu yanıtlayan Babacan, DEVA Partisi’ni kurdukları dönemde Kürt sorununun yanı sıra şiddet, güvenlik ve terör sorunlarının da bulunduğunu dile getirdiklerini belirtti.
Babacan, bu sorunların çözümünün ayrı hatlarda yürütülmesi gerektiğini vurgulayarak şöyle konuştu:
“DEVA Partisi Genel Başkanı olarak ben ve partimizdeki arkadaşlarımız daha önceki Türkiye’de denenen süreçlerin de bizzat içinde olmuş ve tecrübesini yaşamış insanlarız. Dolayısıyla biz bundan 6 yıl önce partimizi kurduğumuzda ‘Türkiye’de bir Kürt sorunu vardır. Aynı zamanda Türkiye’de bir şiddet sorunu, bir güvenlik sorunu, bir terör sorunu vardır’ dedik ve ‘Her ikisini de çözmek için çalışmamız gerekir’ dedik. ‘Ama bu iki sorunun çözümünün ayrı ayrı hatlarda yürümesi lazım ve iki alandaki konuların birbiriyle pazarlık konusu edilmemesi gerekir’ dedik.”
Bahçeli’nin Ekim 2024’teki açıklamalarının ardından sürece destek verdiklerini ifade eden Babacan, “Dolayısıyla Sayın Bahçeli’nin açıklamalarından hemen sonra ilk destekleyen siyasi parti biz olduk. Dikkatinizi burada çekmek isterim: AK Parti’den, Sayın Erdoğan’dan daha önce biz Bahçeli’nin sözlerine destek verdik” ifadelerini kullandı.
Babacan, sürecin önemine dikkati çekerek, “Tabii on binlerce insanımızı kaybettik. Trilyon dolarlık potansiyeli kaybettik bu süreçte. Çok önem veriyoruz” dedi.
“Sorunun çözümü coğrafyamızda da dönüştürücü bir etki yapabilir”
Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin sürece verdiği desteğin önemli olduğunu belirten Babacan, silah bırakma sürecinin yavaş ilerlediğini ancak devam ettiğini söyledi.
Babacan, “Şu anda baktığımızda bu silah bırakma süreci yavaş da olsa işliyor. Daha hızlı olsa daha memnun oluruz. Ama şu da var ki kolay değil. 40 yılı aşkın süredir devam eden bir sorunun çözümünden bahsediyoruz” diye konuştu.
Sorunun çözülmesinin bölge genelinde etkili olabileceğini ifade eden Babacan, şu değerlendirmede bulundu:
“Ve bu sorunu eğer biz çözersek bütün coğrafyamızda da dönüştürücü bir etki yapabilir. Transformatif bir etki oluşturabilir, bir ilham kaynağı olabilir. Çünkü bölgemizde biliyorsunuz Irak da başta olmak üzere çok farklı gruplar var, silahlı gruplar var. Bunlar farklı etkiler altında sürekli güvenlik sorunu çıkarabiliyorlar.”
“Çerçeve yasa 467 oyla geçti”
Meclis’te kabul edilen çerçeve yasaya da değinen Babacan, yasanın 467 oyla kabul edilmesinin geniş bir mutabakatın göstergesi olduğunu belirtti.
Babacan, “Son çerçeve yasa Meclisimizde 467 oyla geçti. Bu gerçekten son dönemlerde hiçbir konuda ulaşılamayan geniş bir mutabakat zemini demektir. Hem halkımızda hem de Meclisimizde bu çözüm iradesinin ne kadar güçlü olduğunu gösterir” dedi.
Demokrasinin yalnızca seçimlerden ibaret olmadığını vurgulayan Babacan, hukuk ve temel hakların önemine işaret ederek, “Mesele insansa, insan hakkıysa, özgürlüklerse bunlar oylamaya tabi tutulmaz. İnsan olmaktan dolayı zaten onlarındır. Onların hakkıdır, özgürlüğüdür ve olduğu gibi tanınması gerekir” ifadelerini kullandı.
İran savaşına ilişkin değerlendirme
İran’ın Türkiye ve Irak için ortak komşu olduğunu belirten Babacan, bölgede başlayan savaşın sorunları çözmeyeceğini söyledi.
Babacan, “İran’la ilişkilerde zorluklar olabilir, farklı düşünceler, farklı yaklaşımlar olabilir ama böylesine başlatılmış bir savaşın hiçbir sorunu çözmeyeceğine biz inanıyoruz. Ve bu savaşın yeni safhalara taşınmasıyla alakalı da hep beraber dikkatli olmamız ve hep beraber bunu önleyici bir tutumda olmamız gerektiğine de çok çok önem veriyoruz” diye konuştu.
Bölge ülkelerinin birlikte hareket etmesi gerektiğini ifade eden Babacan, şöyle devam etti:
“Artık çatışma değil, yıkım değil, savaş değil, barış ve güvenliğin olduğu bir coğrafya için hep beraber gayret etmemiz gerekiyor. Çünkü eğer herkes hep beraber güvende değilse aslında hiçbirimiz güvende değiliz. Ya barışçıl bir düzen kuracağız hep beraber ya da hep beraber düzensizliğin içerisinde, kaosun içerisinde gelecek nesillere daha kötü bir bölge bırakacağız.”
İsrail'in politikalarına tepki
İsrail hükümetinin bölgedeki politikalarını eleştiren Babacan, bu politikaların bölge güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturduğunu savundu.
Babacan, “Uluslararası hukuku İsrail hükümeti yıllarca çiğnedi, çiğniyor. Gazze’de tespit edilmiş insanlık suçları var. Batı Şeria’da yerleşkeler sürekli Batı Şeria’daki işgali bile derinleştiriyor. Ve Lübnan’a yapılan, Suriye’ye yapılan saldırılar da istikrarı daha güç hale getiriyor” ifadelerini kullandı.
İran’la nükleer müzakerelerde geçmişte yürütülen diplomatik girişimleri de hatırlatan Babacan, savaşın diyalog ve diplomasi yoluyla sona erdirilmesi gerektiğini belirtti.
Kalkınma Yolu Projesi'nde iş birliği vurgusu
Kalkınma Yolu Projesi ve Bağdat-Erbil ilişkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Babacan, iki merkezin birbirinin alternatifi olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.
Babacan, “Şimdi ekonomik ağırlık merkezi olarak düşündüğümüzde Bağdat da önemli bir merkez, Erbil de önemli bir merkez. Dolayısıyla biz bir merkezin diğer merkeze ikame etmesi yerine ‘Niye hep beraber başarılı olmuyoruz? Niye hep beraber yükselmiyoruz? Aramızdaki farklılıkları diyalogla, barışçıl yollarla çözüp niçin hep beraber kazanmıyoruz?’ Biz biraz öyle bakıyoruz” dedi.
Ülkeler arasındaki ticaret, yatırım ve ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesinin ekonomik büyümeye katkı sağlayacağını belirten Babacan, sınırların ticaret ve dolaşım açısından engel oluşturmaması gerektiğini ifade etti.
Erbil ile Bağdat arasındaki ilişkilerin uzlaşı temelinde geliştirilmesini temenni eden Babacan, Kalkınma Yolu Projesi'nin bağlantıların kesintisiz işlemesini esas alan önemli bir proje olduğunu kaydetti.
ANKA
