Bilim insanları Kambriyen Patlaması'nın temel nedenlerinden birinin, gezegendeki dışkı miktarındaki artış olabileceğini tespit etti.

Dünya'da yaşam, gezegenin oluşumundan nispeten kısa süre sonra ortaya çıktı ancak karmaşık ve çeşitli canlıların gelişmesi çok daha uzun zaman aldı.

Yaklaşık 540 milyon yıl önce gerçekleşen Kambriyen Patlaması ise, kısa bir zaman diliminde deniz ekosistemlerinin gelişmesini ve başlıca hayvan gruplarının ortaya çıkmasını sağladı. 

Bilim insanları Kambriyen Patlaması'nın büyük ölçüde atmosfer ve sudaki oksijen artışından kaynaklandığını düşünüyor.

Ancak Avustralya'daki Flinders Üniversitesi'nin liderliğinde yürütülen yeni araştırmaya göre önemli bir faktör bugüne kadar göz ardı edilmiş olabilir: dışkı devrimi.

Kambriyen'den önceki Ediyakaran Dönemi'nde karmaşık yapıya sahip ilk hayvanlar, anüsleri olmadığı için yedikleri gıdaları sindirdikten sonra yine ağızlarından çıkarıyordu.

Yeni besin alabilmek için önce sindirim sürecini tamamlamaları gerektiğinden, bu tek açıklıklı sistem beslenme hızlarını sınırlıyordu.

Daha sonra bir dizi genetik mutasyon sonucu bağırsakları uzadı ve anüs oluştu. Bu gelişme, canlıların daha fazla besin tüketmesine ve daha çok dışkı üretmesine olanak sağladı.

Günümüz okyanusunda dışkı; karbon, demir, azot ve fosfor gibi besin maddelerinin yüzeye yakın sulardan en derinlere kadar ulaşmasında önemli bir rol oynuyor. Ayrıca bu besin maddelerini diğer organizmalar için daha erişilebilir hale getiriyor.

Bulguları hakemli dergi Trends in Ecology & Evolution'da dün (4 Ağustos) yayımlanan çalışmaya göre, böyle bir besin döngüsü Kambriyen Patlaması'nda önemli bir rol oynadı.

Makalenin yazarlarından Dr. Russell Bicknell, "Bu eski beslenme alışkanlıklarını, giderek daha sofistike hale gelen sindirim sistemlerini ve beslenme etkileşimlerini, daha büyük bir resmin parçası olarak ele aldık" diyerek ekliyor: 

Bu sayede Ediyakaran Dönemi'nin sonu ve Kambriyen Dönemi'nin başlarında ekosistem gelişimini hızlandırmak için eski okyanuslara nasıl daha fazla organik madde ve besin maddesinin aktığını açıklamaya çalıştık.

Araştırmacılar Kambriyen Dönemi'nden kalma, dünya genelinden topladıkları 35 koproliti, yani fosilleşmiş dışkı örneğini analiz etti.

İnceledikleri en eski örnekler 540 milyon yıl önceye uzanırken, fosil kayıtlarıyla birlikte dışkı biçimlerinin de çeşitlendiğini gözlemlediler.

Erken döneme ait koprolitlerin çoğu mikroskobik boyutlardayken sonraki dönemlerde santimetrelerce uzunluğa ulaşan örnekler ortaya çıktı. Daha geç dönemlere ait bazı koprolitlerde kabuklara ve diğer hayvanlardan kalan parçalara da rastlandı.

Bicknell, "Bu değişimle birlikte, giderek daha karmaşık sindirim sistemleri görüyoruz. Bu durum özellikle, daha geniş bir besin yelpazesini işleyebilen özel ön bağırsaklar ve sindirim bezleri geliştiren erken dönem eklembacaklılarda sözkonusu" ifadelerini kullanıyor:

Fosil kayıtları, beslenme stratejilerinin evrimiyle organik karbon ve besinlerin üretilip dağıtılması arasında yakın bir ilişki bulunduğunu gösteriyor. Bu süreç, önce günümüz okyanuslarındakine, daha sonra da karasal ekosistemlerdekine benzer koşulların oluşmasına katkı sağladı. Bugün tarımda kullandığımız gübrenin besin üretimini desteklemesi de aynı temel döngünün bir örneği.

Independent Türkçe, Phys.org, IFLScience, Science Alert, Trends in Ecology & Evolution

Derleyen: Büşra Ağaç