100 milyon yıllık fosil, Erken Kretase dönemindeki besin zincirinin üç aşamasını gözler önüne serdi. Bir teruzoru mideye indirdikten sonra dev bir deniz sürüngeni tarafından avlanan ihtiyozor fosili, tarih öncesinin beslenme alışkanlıklarına dair nadir bir resim sunuyor.

Avustralya'nın Queensland eyaletindeki bir fosil sahasında çalışma yürüten araştırmacılar, soyu tükenmiş bir deniz sürüngeni olan ihtiyozora ait kalıntıları keşfetti.

Yaklaşık 145 milyon ila 100 milyon yıl öncesini kapsayan Erken Kretase döneminde bu bölge sular altındaydı. Avustralya'nın yaklaşık üçte birini kaplayan Eromanga Denizi, çeşit çeşit deniz canlısının yaşadığı zengin bir ortam yaratmıştı. 

New England Üniversitesi'nden Matt White ve ekibi, burada bulunan yaklaşık 100 milyon yıllık ihtiyozor fosilini inceleyerek Platypterygius australis türüne ait olduğunu saptadı.

6-7 metre uzunluğundaki dev sürüngenin daha detaylı analizi, omurlarındaki kırıkları ve kemiklerindeki büyük ısırık izlerini ortaya çıkardı.

Bilim insanları P. australis üzerinde böyle bir hasar yaratabilecek tek canlının, timsah benzeri deniz sürüngenlerinin oluşturduğu pliyozor ailesinden bir yırtıcı olduğunu düşünüyor. Bu hayvanın, boyu 14 metreye kadar ulaşabilen ve 100'den fazla keskin dişi bulunan Kronosaurus queenslandicus türü bir pliyozor olduğunu tahmin ediyorlar.

Bulguları hakemli dergi Gondwana Research'te yayımlanan çalışmanın yazarlarından White, K. queenslandicus hakkında "Bu son derece korkutucu bir hayvan; esasen okyanusun T-rex'i" diyor.

Araştırmacılar ihtiyozorun kafatasının yakınında tuhaf kütleler de tespit etti. Üç boyutlu görüntülemeyle bunları inceleyen ekip, kütlelerin içinde balık parçaları, kafadanbacaklılar ve teruzor kemiklerine rastladı.

Büyük bir uçan sürüngen olan teruzorlar 228 milyon yıl ila 66 milyon önce gökyüzüne hükmediyordu. 

Bilim insanları teruzor ve diğer hayvan kalıntılarının, ihtiyozorun midesinden çıktığını ve belki de onun son yemeği olduğunu tahmin ediyor. Bulgular, bir ihtiyozorun teruzor yediğine dair ilk kanıtı sunuyor. 

İhtiyozorun mide kalıntılarında çok çeşitli hayvanların saptanması, bu sürüngenlerin pek yemek ayırt etmediğini de gösteriyor.

Ekip, pliyozor-ihtiyozor-teruzor üçlüsü arasında tam olarak ne yaşandığını bilmese de bazı tahminleri var. Örneğin ihtiyozor, balık yakalamak için suya dalan teruzoru havada kaptıktan sonra pliyozor tarafından parçalanmış olabilir. İhtiyozorun, çoktan ölmüş bir teruzoru yemiş olması da muhtemel.

White, "olağanüstü" dediği bulguları şöyle değerlendiriyor:

Bu keşif, bu eski deniz sürüngenleri hakkındaki anlayışımızı zenginleştiriyor ve tarih öncesi su ortamlarını şekillendiren karmaşık etkileşimleri gözler önüne seriyor.

Independent Türkçe, IFLScience, Smithsonian Magazine, ABC, Gondwana Research

Derleyen: Büşra Ağaç