Şikago'daki bir inşaat işçisi, Mart 2023'te bir cuma öğleden sonra sihirli mantar yiyip yapay zeka destekli görüntü oluşturucuyu açtı. 31 yaşındaki Pablo Xavier, birkaç denemenin ardından şu komutu yazdı: "Balenciaga marka kabarık mont giymiş Papa". Ardından oluşturulan Papa Francis görselini Facebook ve Reddit'e paylaştı.
Sonrasında olacaklara hazırlıklı değildi. Görüntü, rüzgarlı Aziz Petrus Meydanı'nda beyaz dumanın yayılmasından daha hızlı şekilde internette yayıldı. İnsanlar 86 yaşındaki Papa'nın fotoğrafının gerçek olduğuna kanaat getirdi. Buna o kadar çok kişi kandı ki görsel, yeni deepfake yanıltıcı bilgilendirmenin çağının bir sembolüne dönüştü. Teknoloji yorumcusu Ryan Broderick, bunu "kitlesel düzeyde ilk gerçek yapay zeka yanlış bilgilendirme vakası" diye niteledi.
Xavier, olayın ardından pazartesi günü BuzzFeed'e, sadece Papa'yı komik bir ceketle görmenin "eğlenceli olacağını düşündüğünü" söylemişti. "İşin bu kadar büyüyeceğini hiç tahmin etmemiştim" demişti.
Bunu denetleyecek yasalar çıkarmaya başlamazlarsa durum kesinlikle ciddileşecek.
Üç yıl sonra Papa Francis’in halefi de yapay zekanın düzenlenmesi için benzer bir çağrı yaptı, üstelik bunu çok daha ayrıntılı bir olarak dile getirdi. "Magnifica humanitas: Yapay zeka çağında insanı korumak" başlıklı ilk genelgesinde Papa Leo, bu teknolojiyi insanlığın şu anda karşı karşıya kaldığı en büyük zorluklardan biri olarak niteledi.
OKAAYYY pic.twitter.com/MliHsksX7L
— leon (@skyferrori) March 25, 2023
Pazartesi günü (25 Mayıs) yayımlanan 43 bin kelimelik belgede Papa Leo, selefinin daha önce kınadığı "teknokratik paradigma" hakkında uyarıda bulunarak, ekonomiden demokrasiye kadar insan varoluşunun neredeyse her alanını ele geçirmesini önlemek amacıyla yapay zekanın "silahsızlandırılması" çağrısı yaptı.
Örneğin savaşta yapay zekanın, "şiddete başvurma eşiğini düşürerek, savunmayı tehdit öngörüsüne dönüştürüp kurbanları birer veriye indirgeyerek" daha fazla çatışmayı tetikleme riski taşıdığını yazdı.
Ayrıca yapay zekanın, üzerinde oynanmış görseller ve videolar aracılığıyla dezenformasyonu yaygınlaştırma kapasitesine de değindi. Ancak montlu Papa görselinden bu yana, deepfake'lerin halkı ciddi şekilde yanıltarak zarara yol açtığı örnekler aslında nispeten azdır; bu kadar geniş bir kitleye ulaşan herhangi bir örnek de muhtemelen yoktur.
Yapay zekanın halihazırda yol açtığı gerçek zararlar arasında istihdam sorunları, çevresel maliyetler, siber saldırılar, savunmasız kullanıcılar üzerinde oluşturduğu psikolojik etkiler ve gücün az sayıda teknoloji şirketinde yoğunlaşmasına yol açması yer alıyor. Papa da genelgesinde tüm bunlara değiniyor.
Gelgelelim bazı araştırmacıların türümüz için varoluşsal bir risk oluşturduğunu savunduğu yapay genel zeka ya da insandan daha akıllı bir yapay süper zekanın ortaya çıkmasından bahsetmiyor. Böyle bir teknolojinin gelişmesi teistik kültürü bile tehdit edebilir zira yapay genel zekayı tanrısal bir varlık olarak gören tekno-dinler ve felsefi akımlar şimdiden ortaya çıkmaya başladı.
Bazı geleneksel dinler de yapay zekayı benimsedi. Örneğin Güney Kore'deki bir Budist tapınağı, geçen ay düzenlenen takdis töreninde yapay zeka destekli bir robotu rahip olarak kabul etti.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
2024'te İsviçre'nin Luzern kentindeki küçük bir şapel de cemaatin, Tanrı'nın Oğlu'nun dijital bir versiyonuyla günah çıkarmasını sağlayan "Yapay Zeka İsa'yı" kurdu. Bunu ilk kullananların üçte ikisi botla manevi bir deneyim yaşadıklarını bildirdi.
Bu yılın başlarında Kaliforniya merkezli Just Like Me adlı bir girişim, yapay zeka avatarı aracılığıyla "İsa'yla şahsi bir ilişki" kurma imkanı sunan bir platformu hayata geçirdi. Kullanıcılar, aslında Kral James Onaylı Kitab-ı Mukaddes'i temel alarak eğitilmiş, ChatGPT benzeri bir yapay zeka modelinden ibaret dijital bir tanrıyla dakikası 1,99 dolara görüntülü görüşebiliyor.
Her dini lider yapay zekanın yaygınlaşmasından endişe duymuyor. Berlin'deki St. Matthias Katolik Kilisesi'nden Rahip Josef Wieneke, bu yılın başlarında The Independent'a verdiği röportajda, cemaatine yönelik fiziksel ve manevi rolünün ya da kiliseye gitmenin gücünün yerini başka hiçbir şeyin alamayacağını savundu. "Tehdit altında olan pek çok meslek var ama benimki bunlardan biri değil" dedi.
Katolik sakramentleri (Tanrı'nın aktif olarak içinde yer aldığına inanılan vaftiz, evlilik gibi 7 kutsal törene verilen ad -çn.) bir bilgisayar tarafından yerine getirilemez. Bunlar ancak yüz yüze gerçekleşebilir.
Anthropic'in kurucu ortağı Chris Olah, Papa'nın genelgesine verdiği yanıtta, kendini ateist olarak tanımlamasına rağmen yapay zeka hakkında son derece hayranlıkla, neredeyse dini ifadeler kullanarak konuştu.
Olah, "Ortaya çıkan şey, bilimkurgunun bizi hazırladığından çok daha incelikli, tuhaf ve güzel" dedi.
[Yapay zeka sistemleri] bize vaat edilen soğuk, hesapçı robotlar değil. Onlar bizden, bizim sözcüklerimizden oluşuyor. Kutsal Baba'nın da belirttiği gibi, onları eğiten bizler için bile önemli açılardan gizemli kalmaya devam ediyorlar.
Genelgenin derinliklerinde Papa Leo, "kalbin gerilemesine izin vermeyen bir teknolojik ilerleme" çağrısında bulundu. Ruhani liderlere ve dini şahsiyetlere atıfta bulunmanın yanı sıra insanlığın sevme ve ibadet etme yeteneğini ortaya koyan "gündelik hayatın şehitlerini" de örnek gösterdi.
"İnsanlık (tüm yücelik ve incinmişlikleriyle) asla ikame edilmemeli veya aşılmamalıdır" diye yazdı.
İnsanlığımızın özünü, yani ilişki kurma ve sevme yeteneğimizi terk etmemek kaydıyla, acıyı hafifleten ve yeni imkânlar sunan teknolojik ilerlemeyi kucaklayabiliriz.
İnsanın tam anlamıyla doyuma ulaşmasının "teknolojinin tanrılaştırılmasından değil, Mesih'te alınan Tanrı'nın lütfu sayesinde" gerçekleştiğini de sözlerine ekledi.
ABD merkezli kâr amacı gütmeyen Future of Life Institute kuruluşunun dini ilişkiler sorumlusu Will Jones'a göre genelge ve özellikle de bu pasaj, yapay zekanın ilahlaştırılmayı hak etmesi bir yana, herhangi bir şekilde bilinç sahibi olarak görülebileceği düşüncesini reddetmeye yönelik bir çağrı.
Jones, The Independent'a "Bu, önde gelen yapay zeka şirketlerinin insanlardan daha akıllı bir süper zeka yaratma hedefine yönelik doğrudan bir eleştiri niteliğindedir" dedi.
Aynı zamanda insanlığın parlak geleceğinin anahtarının otonom genel amaçlı sistemlerde değil yapay zeka araçlarında olduğunun da kabulüdür.
Ne var ki uyarılara rağmen tüm önde gelen yapay zeka şirketleri, nihayetinde her şeyi bilen zeka algısına meydan okuyabilecek, giderek daha güçlü dijital varlıklar yaratma hedeflerini sürdürmeye devam ediyor.
Papa'nın montlu hali yapay zeka kaynaklı yanıltıcı bilgilendirmenin dönüm noktası olsa bile yapay süper zekanın ortaya çıkması, sadece Papa'nın imajının değil, Katolik Kilisesi'nin lideri olarak tüm konumunun da tehdit altında kaldığı anlamına gelebilir.
Independent Türkçe için çeviren: Yasin Sofuoğlu
© The Independent
