Dezenformasyonun küresel ölçekte kitlesel algıları şekillendirdiği bir dönemden geçiyoruz.
Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu'nun finansmanıyla CNN TÜRK'te ekrana gelen Doğruluk Elçileri programında sunucu Nezih Orhon, doğrulama platformu Doğrulan'ın kurucusu Yunus Çağlar ile yapay zeka üretimi sahte içeriklerin geldiği tehlikeli boyutu konuştu.
Independent Türkçe okurları için bu çarpıcı mülakatı röportaj formatında sunuyoruz.
Yapay zeka dezenformasyon kavramını geleneksel sınırlarından çıkarıp nereye taşıdı?
Yapay zeka ile süreci üretim ve yayılım olarak iki aşamada incelemek gerekiyor. Geçmişte manipülasyon üretmek ciddi güç gerektirirken, bugün yapay zeka araçları görsel tarafta inanılmaz bir kolaylıkla manipülasyon üretiyor. Yapay zeka artık sadece içerik üretmiyor; var olan içerikleri farklı boyutlara dönüştürerek, bükerek roller üstleniyor.
Bir görüntünün yapay zeka ürünü olup olmadığını anlamak nasıl mümkündür?
Şüphenin mekanik bir inceleme prosedürüne tabi tutulması gerekiyor. İlk adım teknolojik araçlar değil; tamamen editöryel zeka, tecrübe ve göz aşinalığıdır. İçeriğin doğal hayat akışında organik olup olmadığına bakıyoruz. Devamında yapay zeka dedektörlerine sokuyoruz; bunlar %70-%80 oran vererek şüphemizi artırıyor. Sonrasında ise parmak yapıları, arka plan ve yazı alanlarındaki kaymalar gibi detaylara odaklanıyoruz.
|
Analiz: "Kedi Çiçeği" ve "Uçaktaki Kanguru" vakaları Ayder Yaylası'nda bulunduğu iddia edilen "Kedi Çiçeği" görseli yapay zeka dedektörlerine yüklendiğinde yüzde 99,7 oranında yapay zeka üretimi olduğu kanıtlandı. Elinde biletle uçağa binmeye çalışan "Kanguru" görselinde ise mantıksal süzgeç kullanıldıktan sonra "tersine görsel arama" yapılarak kaynak sanatçıya ve bilet üzerindeki yazı bozukluklarına ulaşıldı. |
Burada haber merkezlerine ve editörlere nasıl bir sorumluluk düşüyor?
Haber odalarında sorumluluk hayati düzeyde. Bir patlama/duman görselini üretmek saniyeler alıyor. Tekil kullanıcının paylaşımı tehlikelidir ama asıl risk, bir haber odasında editörün bunu fark etmeyip kurumsallaştırmasıdır. Bir haber odası paylaştığında diğeri hızla reaksiyon gösteriyor; bu durum piyasaları ve politika yapıcıları etkileyebiliyor.
Sosyal medya devlerinin ve algoritmaların bu yayılımdaki payı nedir?
İkinci ve üçüncü sorumluluk algoritma yapıcılar ile Big Tech şirketlerinde. Yapay zeka üretimlerinin içerisine bir kod veya görünür bir banner eklenebilir. Algoritmalar sansasyonel etkiyi, duyguyu desteklediği için yapay zekayla üretilmiş içerikler hızla çığa dönüşebiliyor. Sosyal mecralar aktif önlem almalıdır.
Son olarak dijital vatandaşlara dezenformasyonla mücadele için ne önerirsiniz?
Altın kural: Paylaşmadan önce durun ve kontrollü hareket edin. Bir söylem veya görsel gerçek mi diye arama motorlarından test edebilirsiniz. Aktif kullanıcılar olarak sorumlu ve tedbirli davranmak zorundayız. Hemen doğrulama yapmadan paylaşmıyoruz.
* Bu röportaj, Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu'nun finansmanıyla CNN TÜRK ekranlarında yayınlanan Nezih Orhon ile Doğruluk Elçileri programı yayını temel alınarak Independent Türkçe standartlarında yeniden yapılandırılmıştır.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
