Malç kelimesi Almanca "çürümesi kolay" anlamına gelen molsch “mulch” kelimesinden türetilmiştir.
Malçlama, bitkilerin etrafındaki toprak yüzeyinin organik malzemelerle kaplanması işlemidir.
Malçlama, anızın (hasat bakiyesinin) tarlada entegre edilerek toprağın organik karbon bakımından zenginleştirme işleme metodudur.
Malçlama;
- Topraktan su buharlaşmasını azaltarak bitkilerin daha tutarlı nem seviyesine erişmesini sağlar ve toprağın nemini korur. Ve toprağın su tutma kapasitesi artırılır.
- Malç tabakası güneş ışığını engelleyerek yabani otların çimlenmesini ve büyümesini önler. Bu, ürünler ve yabani otlar arasındaki besin, su ve ışık rekabetini azaltır.
- Yabani ot büyümesini doğal olarak bastırdığı için kimyasal herbisit ihtiyacını azaltabilir.
- Malç toprağı yalıtarak hem sıcak hem de soğuk havalarda daha dengeli sıcaklıkların korunmasına yardımcı olur. Bu, bitki büyümesine ve genel sağlığa fayda sağlayabilir.
- Buharlaşmayı azaltarak ve su infiltrasyonunu teşvik ederek malç, su kaynaklarının korunmasına yardımcı olur, bitkiler için daha fazla su sağlar ve genel su kullanımını azaltır.
- Toprak sıcaklığını kontrol eder.
- Toprağın sağlığını iyileştirir.
- Toprak yüzeyini yağmur ve rüzgardan koruyarak toprak erozyonunu önler ve değerli üst toprağı yerinde tutar.
- Besin döngüsüne ve toprak yapısının iyileştirilmesine katkıda bulunan solucanlar ve mantarlar gibi faydalı organizmalar için habitat ve gıda kaynakları sağlayarak gelişen bir toprak ekosistemini destekler ve mikrobiyal faaliyetleri iyileştirir.
- Organik malçlar zamanla ayrıştıkça, toprağa besin maddeleri salarak toprak verimliliğini artırabilir ve bitki büyümesini geliştirebilir.
- Organik malçlar, ayrıştıkça toprakta karbon depolayarak karbon birikimine katkıda bulunur ve atmosferik sera gazı seviyelerini azaltır ve karbon yutak alanı haline dönüşür.
Malçlamanın ayrıca toprak ve bitki köklerinin sıcaklık regülasyonu, minimum besin kaybı, toprak erozyonunu ve kompaktlığını azaltma ve toprağın fiziksel koşullarını iyileştirme gibi diğer olumlu çevresel etkileri de vardır.
Malçlama tarım sürecinde gerçekten önemlidir, bu nedenle her çiftçi tarımını çevre dostu bir proje haline getirmek için bunu benimsemelidir. Toprak sağlığının korunmasında, kaynakların korunmasında ve genel tarımsal verimliliğin artırılmasında hayati bir rol oynar. Özellikle kurak iklim bölgelerinde malçlama uygulaması yapılmalı.
Topraktaki yabani otları, evapotranspirasyon nedeniyle %25'e varan oranda su kaybına neden olabileceği tahmin edilmektedir.
Samanla yapılan malçlama, toprakta buharlaşma oranını %35 oranında azaltabilmektedir.
10 santimetreden kalın bir malç tabakası;
- Aşırı ıslak bir ortam yaratarak kökleri boğar ve kök çürümesine neden olur.
- Suyun toprağa nüfuz etmesini engelleyerek sığ ve zayıf köklere yol açar.
- Mantar gelişimini ve çürümeyi teşvik eder.
Bu yüzden malçlama kalınlığına dikkat edilmelidir. Malç, toprağa doğru su akışını sağlayacak kalınlıkta olmalı. 5-7,6 santimetre kalınlıkta malç yapılması tavsiye edilir.
Biçerdöverle hasat yapılması ile anızın daha fazla miktarda tarlada kalmasına neden olmaktadır. Uygulamalarda tarlada kalan anız miktarının yaklaşık 3716 kg/ha olduğu tespit edilmiştir.
Anız (buğday, arpa, mısır, pirinç, yulaf, karpuz, kavun, domates, biber, patlıcan, kavun ve benzerleri gibi hasat bakiyesi) her yıl uydu görüntüleri ile uzaktan algılama ile tahmin edilebilir.
Hasat bakiyesini (anızı) temizleme (kaldırma) kombinasyonu toprak verimliliğini ve toprağın yağmur suyunun tutma kapasitesini azaltır ve özellikle eğimli arazilerde toprak erozyonunu artırır.
Hasat bakiyesi (anız), karbon (C), azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K) açısından zengin olması nedeniyle yenilenebilir bir kaynak olmasının yanı sıra temel bir tarımsal besin maddesidir.
Çok sayıda çalışmada, toprakta anızın kırpılarak tutulması sistemlerinin, anızla tutulan sistemlere kıyasla daha fazla toprağın biyolojik aktiviteye sahip olduğunu göstermiştir. Mikroorganizmalar besin döngüsünü geliştirir ve daha yüksek seviyede agrega (toprak pıhtısı) stabilitesini teşvik eder, bu da daha fazla suyun toprağa sızmasına ve daha esnek bir toprak sistemine neden olur.
Malçlama uygulamasından önce toprağa anızlı veya organik atıklı sıvı digestat uygulaması yapılabilir. Sıvı digestat uygulaması yağışsız havalarda yapılmalıdır ve sürme işlemi 2 gün sonra yapılmalıdır. Veya toprak işlemeye elverişli hale geldiğinde sürme işlemi yapılması tavsiye edilir.
Anızlar yerinde kesilirken, bıçaklı pulluksuz veya bıçaklı sapansız işleme ile toprak ortalama 15 cm derinlikte sürülür, en üst toprağın anızla karışması sağlanır ve yerinde malçlama yapılır.
Malçlama uygulamasından sonra yine toprağa sıvı digestate uygulaması yapılarak toprağın ilave olarak C/N/P/K besin maddeleri bakımından zengin hale getirilmesi sağlanabilir. Malç uygulaması sonrası yağmur yağmamasına dikkat edilmeli. Minimum kimyasal gübre kullanılır.
Malç uygulamasında anızlar, stabilize hayvan gübresi, hayvan gübresinden elde edilmiş katı kompost, ağaç kabukları, odun yongaları ve yapraklar, saman (buğday, arpa, yulaf ve çeltik samanları), çim kırpıntıları, talaş ve benzerleri yaygın olarak kullanılmaktadır.
Kompost kullanımı, toprak özelliklerini iyileştirir, stabil bir organik formda besinler sağlar, bitki büyümesini ve sağlığını arttırır ve suyu korur.
Kompost, toprak için stabilize bir karbon kaynağı sağlayacağı ve mahsul kalıntılarını daha etkili bir şekilde sindirebilen çok sayıda toprak mikropunu yeniden üreteceği ev sebze bahçelerinin ve ekin alanlarının topraklarına eklenebilir.
Anızların (hasat bakiyelerinin) bulunduğu toprakta malç olarak kullanılmasıyla yağmur suyunun yüzeyden akışını yüzde 43 oranında azalır.
Anızlar, malçlanarak toprakta bırakıldığı zaman 0-30 cm üst toprak tabakasında organik karbon oranının arttığı tespit edilmiştir.
Türkiye’deki, toprakların yüzde 90 organik karbon bakımından fakirdir.
Anızlar toprakla malç olarak işlendikçe toprağın karbon yutak alan özelliği ve humus oranı artar ve sera gazı emisyonları (metan, diazot monoksit, karbon dioksit) azalır.
Anız (hasat bakiyesi) malç olarak uygulandığında toprak verimliliğinin korunmasına ve iyileştirilmesine yardımcı olur.
Anızlar yerinde malçlanır ve malç olarak kullanılırsa;
- Toprağın su tutma kapasitesi artar ve akışını azalır.
- Toprağın nemli kalması sağlanır.
- Topraktaki nemin buharlaşması azalır.
- Sulama ihtiyacı azalır.
- Toprakta karbon ve humus oranı artar.
- Otlanmış olan toprak üzerine serilir.
- Yeni yabani otların çıkmasını engellemek için yeterince kalın bir tabaka (5-7,6 cm’lik tabaka) döşenmesi tavsiye edilir.
- Yabani ot tohumları ve mahsul zararlıları içermeyen temiz malçlar kullanılmalı.
Karbon Çiftliği ve Malç uygulaması ile;
- Toprak karbon yutak alanına dönüştürür.
- Toprakta besi maddeleri C, E, Zn, B1, B2 ve flavonoid içeriği artar.
- Organik malçlar uzun vadede toprağa doğal olarak besin maddeleri sağlar.
- Uzun süreli bitki sağlığı için toprak besin seviyelerini artırır.
- Toprağın pH’ı iyileşir.
- Toprağın biyolojisini sağlıklı hale getirir.
- Rüzgârla ve yağmur suyu ile toprağın erozyona uğraması önlenir.
- Gübre kullanımını azaltır.
- Yaban otu ile mücadele azalır.
- Yaban otu biokütlesi ~%60 oranında azalır.
- Tarımsal ekosistemlerin sürdürülebilirliği artırılır.
- Tarımsal üretim verimi (%9 ila %11 oranında) artar (soya fasulyesi verimini %20 oranında artırabilir).
- Yağmur suyunun toprağa sızması sağlanır.
- Taşkın bariyeri görevi görmesine yardımcı olur.
- Toprağın sıcaklık dalgalanmaları tamponlanır ve dengelenir.
- Bahçe aşırı ısıtmaz.
- Toprağın gözenekliliği artar ve havalanması iyileşir.
- Bitki köklenme derinliğini artırır.
- Bitki büyümesini ve sağlığını iyileştirir.
- Yabani otların çimlenmesini azaltır.
- Toprağın ekimini iyileştirir.
- Toprakta humik madde miktarı artar.
- Toprak sağlığını iyileştirmek için faydalı mikroorganizmalar sağlar.
- Hastalık vektörlerinin hareketlerini engelleyerek mahsul hastalıklarının yayılmasını kontrol eder.
- Pestisit ve herbisit kullanımını azalttığı için bitkisel üretim maliyetini düşürür.
- Bir domates bahçesindeki saman malçlar meyvelerin yere değmesini önler ve böylece meyve çürümesini azalır.
- Aşırı toprak sıkışmasından korur.
İklim değişikliği, organik madde sağlayan, toprak mikrobiyal aktivitesini (bitki beslenmesi) iyileştiren, toprağın ısınmasını önleyen ve buharlaşma yoluyla sulama suyu kaybını azaltan tarımsal uygulamaları teşvik etmeyecektir. Kökene geri dönelim.
Malçlar, toprakta toprak organik karbon (SOC) oranını artırır, iklime dayanıklı tarımsal üretimi geliştirir.
Ve toprakta kompost ve malçın düzenli olarak kullanımı çiftçiye birçok fayda sağlar. Faydalar, uygulanan kompostun sıklığına ve miktarına, toprak tipine, ürün rotasyonlarına ve diğer faktörlere bağlı olarak çiftçiler için değişiklik gösterecektir.
Malç ile toprak yüzeyi kaplanmalı. 1,63 cm’lik ince bir malç tabakası oluşturmak toprak erozyonunu yaklaşık %86 oranında azaltabilir.
Anız biyolojik olarak yavaş ayrışır. Yüksek miktarda hasat bakiyesi toprak işlemeyi veya tohumlamayı engelleyebilir. Çalışmalar dikkatli yapılmalıdır.
Meralara kompost uygulamak, çitler, rüzgâr siperleri veya silvomeralar oluşturmak, çok çeşitli örtü mahsulü dikmek veya öngörülen otlatma gibi uygulamalar lif, biyoyakıt ve gıda üreten arazilere dahil edilebilir. Fibershed, ekosistem sağlığını biyo-bölgesel olarak iyileştiren karbon çiftçiliği uygulamalarının yere dayalı olarak benimsenmesini savunur ve öngörür. Bu uygulamaların çoğu, yenileyici tarım olarak kabul edilir ve kökleri, araziye bakma ve ekme ile yerli ilişkilerine dayanır.
Toprağı malçlama sürdürülebilir tarımsal uygulamadır.
Kaynaklar
1. https://bnrc.springeropen.com/articles/10.1186/s42269-020-00290-3
2. https://www.mdpi.com/2077-0472/10/12/602/htm
3. https://x.com/tayebwa_cohen/status/1741080678366687491?s=20
4. https://x.com/AgTech_360/status/1741737170342207490?s=20
5. https://x.com/GuardianofWine/status/1739269203431972928?s=20
6. https://x.com/sarah4evernow/status/1738617938922319957?s=20
7. https://oliveknowledge.com/mulching-olive-trees/
8. https://journal.hep.com.cn/fase/EN/10.15302/J-FASE-2024563
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
