Nisan 2026’da Macaristan sandığa gitti. Ortaya çıkan sonuç bir seçimin sonucundan çok daha fazlasını anlatıyor. Avrupa siyasetinde uzun süredir biriken gerilim ilk kez bu denli görünür hale geldi. Bu tablo yaklaşık on altı yıl boyunca adım adım kurulan bir siyasal düzenin nerede zorlandığını, hangi eşiği geçemediğini ve seçmenin hangi noktada yön değiştirdiğini açık biçimde gösteriyor. Bu yüzden mesele sandık gecesiyle sınırlı bir çerçeveye sığamaz; daha çok zaman içinde biriken kırılmaların görünür hale geldiği bir eşik anını anlatır.

Hatırlayanlar için başlangıç noktası nettir. 2022 seçimlerinde geniş bir muhalefet ittifakı kurulmuş, sağdan sola uzanan bu yapı ilk kez ciddi bir alternatif hissi yaratmıştı. Buna rağmen Viktor Orbán sandıktan güçlü çıkmış ve yaklaşık %54 oy almıştı. Bu sonuç Türkiye’de dikkatle izlenmişti çünkü ortaya çıkan model tanıdık bir çerçeve çiziyordu: uzun süreli iktidar, güçlü liderlik, kurumsal avantaj ve parçalı muhalefet.

O dönemde hem Macaristan’da hem de Türkiye’de yapılan tartışmaların büyük kısmı şu sorunun etrafında şekillendi: Bu tür bir yapı hangi koşullarda ayakta kalır yahut çözülür?

Bu sorunun cevabı, Orbán düzeninin nasıl kurulduğuna bakmadan verilemez. 2010 sonrasında inşa edilen sistem, siyasal rekabetin sınırlarını yeniden tanımlayan bir mimari kurar. 2011 Anayasası ile seçim çevreleri yeniden çizilir, liste sistemi ve çoğunluk dengesi iktidarın lehine olacak biçimde düzenlenir. 2018’de kurulan KESMA aracılığıyla yüzlerce medya kuruluşu tek merkezde toplanır ve kamuoyuna ulaşan bilgi akışı belirli bir çerçeveye oturtulur. Ekonomik alanda ise Avrupa Birliği fonları ve kamu ihaleleri üzerinden büyüyen bir iş çevresi oluşur; Lőrinc Mészáros’un servetindeki sıçrama bu yapının sembolik örneklerinden biri olarak kayda geçer. Bu üçlü yapı, kurumsal düzen, medya kontrolü ve ekonomik ağ, uzun süre birbirini besleyen bir denge üretir. Bu yapı elbette dikkatle kurulmuş bir dengeydi.

Bu dengeyi ayakta tutan asıl unsur ise siyasal anlatıydı. Orbán, egemenlik vurgusunu merkeze alan bir dil kurdu. Avrupa Birliği ile yaşanan gerilimler, göç krizi ve kültürel kimlik tartışmaları bu dilin taşıyıcı unsurları oldu. Bu anlatı, ekonomik sıkıntıların ve kurumsal tartışmaların önüne geçebilen güçlü bir mobilizasyon alanı da yarattı üstelik. Fakat unutulan nokta, siyasal sistemlerin çoğu zaman anlatı ile gerçeklik arasındaki mesafe üzerinden sınandığıydı.

Macaristan’da bu mesafe açılmaya başladığında denge bozuldu. Siyasetin kırıldığı yer çoğu zaman tam burasıydı.
 

Kırılma ilk olarak ekonomi üzerinden geldi. 2022 sonrasında enflasyon %20’nin üzerine çıktı, gıda fiyatları bazı kalemlerde %40’a yaklaştı, enerji maliyetleri hızla yükseldi. Budapeşte’de kira fiyatları kısa sürede keskin bir artış gösterdi ve orta sınıfın alım gücü belirgin biçimde geriledi. Bu gelişmeler gündelik hayatın içine yerleşti ve seçmen davranışını dönüştürdü. Tam bu noktada seçmen, kendisine anlatılan hikâye ile yaşadığı hayat arasındaki farkı fark etmeye başladı. İşte bu fark büyüdüğünde siyasal sadakat de çözülmeye başladı.

İkinci kırılma Avrupa Birliği fonları üzerinden yaşandı. Hukukun üstünlüğü tartışmaları nedeniyle Macaristan’a ayrılan milyarlarca avroluk kaynağın önemli bir kısmı donduruldu. Bu durum beraberinde ekonomik sıkışmayı da derinleştirdi. Macar basınında özellikle Telex, Direkt36 ve Partizán gibi platformlar kamu kaynaklarının dağılımı ve yolsuzluk iddiaları üzerine detaylı dosyalar yayımladı. Bu yayınlar, özellikle genç seçmen ve şehirli orta sınıf tarafından yakından takip edildi ve güçlü bir etki de yarattı.

Burada dikkat çekici olan nokta şudur: Medya kontrolü devam ederken dahi alternatif bilgi kanalları seçmen davranışını etkileyebildi.

Üçüncü kırılma siyasal yorgunluk üzerinden şekillendi. 2010’dan bu yana süren kesintisiz iktidar, yeni bir hikâye üretmekte zorlandı. Aynı söylem farklı tonlarla tekrar edildi. Bu durum özellikle 30 yaş altı seçmen grubunda karşılık bulmadı. Bu kuşak, ideolojik bağlılıktan çok yaşam kalitesine odaklanan bir siyasal refleks geliştirdi. Bu değişim çoğu zaman geç fark edildi ve fark edildiğinde ise zaten çoktan olan olmuştu.

Tam bu kırılma anında sahneye yeni bir isim çıktı: Peter Magyar. Magyar’ın hikâyesi bu dönüşümün anahtarını sunar. 1981 doğumlu bir hukukçudur Magyar. Devlet bürokrasisinde ve diplomatik görevlerde bulunmuştur. Fidesz çevresiyle doğrudan temas hâlindeydi ve eski Adalet Bakanı Judit Varga ile evliliği üzerinden iktidar elitine yakın bir konumdaydı. Bu durum da ona sistemin iç işleyişini yakından görme imkânı verdi. Anlayacağınız “içeriden” biriydi.

İçeriden gelen teşhis

2024 yılında ise Magyar’ın bu yapıdan kopuşu bir dönüm noktası oldu. Yaptığı açıklamalarda yargı süreçlerine müdahale iddialarını, kamu ihalelerindeki ilişkileri ve siyasi baskı mekanizmalarını detaylı biçimde anlattı. Bu çıkış bir muhalefet eleştirisi gibi algılanmadı çünkü içeriden gelen bir teşhis olarak karşılık bulmasının bir zemini vardı. İçeride olan bitene şahit olmuştu. Bu nedenle inandırıcılığı yüksekti. Seçmen ilk kez sistemin içinden gelen ama sorgulayan ve eleştiren bir anlatıyla karşılaştı.

Bu dönemde Magyar’ın kampanyası dikkatle kuruldu. İdeolojik tartışmalar geri planda tutuldu. Göç ve kültürel gerilim başlıkları merkeze alınmadı. Bunun yerine sağlık sistemi, eğitim, kamu hizmetleri ve yolsuzluk üzerinden ilerleyen bir çerçeve oluşturuldu. Bu yaklaşım geniş bir seçmen koalisyonu yarattı. Fidesz’den kopan seçmen ile muhalefet tabanı ortak bir zeminde buluştu. Kampanyanın temel cümlesi basitti: “Sistem işlemiyor.”

Nisan 2026 seçimlerinin sonucu geldiğinde tablo netleşti. Peter Magyar yaklaşık %54 oy aldı ve parlamentoda anayasa değiştirebilecek çoğunluğa ulaştı. Bu oran, seçmenin yön değiştirdiğini ve siyasal dengeyi yeniden kurduğunu gösterdi.

Tam bu noktada asıl belirleyici olan şey Magyar’ın kim olduğu değil de ne yapmak istediğini nasıl tarif ettiğiydi.
 

Yeni dönem

Seçimden hemen sonra Peter Magyar’ın devlet televizyonu M1’de yaptığı açıklamalar, ortaya çıkan sonucun nasıl okunması gerektiğini çok açık biçimde ortaya koydu. Demeçlerinde M1’in haber servisinin askıya alınacağını söylemesi, kamu yayıncılığını düzenleme niyetinin ötesinde bir anlam taşıyor; doğrudan enformasyon alanını baştan kurma isteğini gösteriyordu. Orbán döneminde vakıflara ve iş çevrelerine devredilen varlıkların geri alınacağını açıklaması da benzer bir şekilde ekonomik yapının merkezine dokunan bir hamleye işaret etti.

Mathias Corvinus Collegium üzerinden MOL ve Gedeon Richter hisselerine kadar verilen örnekler, hedefin küçük değişiklikler değil, köklü bir dönüşüm olduğunu açıkça gösterdi. Daha da dikkat çekici olan, Tamás Sulyok hakkında kullandığı ifadelerle kurumsal meşruiyeti tartışmaya açması ve medya karşısında oldukça sert, hatta zaman zaman meydan okuyan bir dil kullanmasıydı.

Tüm bunları yan yana koyduğumuzda ortaya çıkan tablo şu: Magyar seçimi kazanmış bir lider gibi konuşmuyor; var olan düzeni olduğu gibi devralmayı planlayan bir siyasetçi profili de çizmiyor. Daha çok, mevcut yapıyı dağıtıp yerine yeni bir düzen kurmaya hazırlanan bir aktör gibi hareket ediyor. Bu yüzden Macaristan’da yaşanan süreci bir iktidar değişimi olarak görmek eksik kalır; burada devletin, ekonominin ve bilgi akışının birlikte yeniden şekillendiği bir dönem başlıyor. Ne kadar sürdürülebilir olacağı ise bence tartışmalıdır. Macar sistemi ile ne tür bir mücadele vereceğini hep birlikte göreceğiz.

Bilgi akışının doğası değişebilir

Bu çerçevede birkaç güçlü öngörü de kendiliğinden ortaya çıkıyor. Benim gördüğüm şu: Bu süreç hızlı ilerleyecek ve sert olacak. Önümüzdeki dönemde Magyar’ın özellikle medya ve kamu kaynaklarının dağılımı konusunda geri dönüşü zor kararlar alması muhtemel. M1 örneğinde gördüğümüz yaklaşım genişlerse Macaristan’da bilgi akışının doğası tamamen değişebilir. Ekonomik tarafta ise ciddi bir yeniden dağıtım süreci başlayacak gibi görünüyor.

Orbán döneminde oluşan sermaye yapısına müdahale edilmesi hem içeride hem dışarıda güçlü tepkiler doğuracaktır. Kurumsal alanda gerilim ihtimali de oldukça yüksek. Tamás Sulyok üzerinden başlayan tartışmalar devlet içindeki dengeleri zorlayabilir ve görünür bir güç mücadelesine dönüşebilir. Avrupa Birliği ile ilişkilerde kısa vadede daha yumuşak bir ton oluşabilir ancak hızlı değişim adımları Brüksel’de temkinle karşılanacaktır ve süreç muhtemelen inişli çıkışlı ilerleyecektir.

En kritik nokta ise şu: Bu dönüşüm dengeli bir şekilde yönetilemezse Macaristan kendisini eski düzeni tasfiye eden irade ile yeni düzeni kurmakta zorlanan gerçeklik arasında sıkışmış bir noktada bulabilir. Bu nedenle önümüzdeki dönem sakin bir geçiş süreci gibi görünmüyor; daha çok hızlı, yoğun ve yer yer gerilimli bir yeniden kurulum süreci göreceğimizi gösteriyor.
 

Fotoğraflarla dünyadan haberler

Hepsini göster 30

Fotoğraflarla dünyadan haberler

• 1/30

  28 Ocak 2026 - Fransız Alpleri'ndeki lüks kayak merkezi Courchevel'deki 5 yıldızlı Grandes Alpes otelinde dün akşam çıkan yangına itfaiyeciler müdahale ediyor. Ünlü kayak merkezindeki otelden dün gece 90'dan fazla kişi tahliye edildi. Ayrıca yetkililer, yaklaşık 200 konuğu bulunan yakındaki Hotel Le Lana'nın da risk nedeniyle tahliye edildiğini söyledi. Kimsenin yaralanmadığı ve yangının diğer binalara sıçramasının engellendiği bildirildi. Jandarma yangının nedenini araştırıyor. İsviçre'nin Crans-Montana kasabasındaki bir barda yılbaşı gecesi çıkan yangında 40 kişinin hayatını kaybetmesi ve 100'den fazla kişinin yaralanmasının ardından bölgedeki güvenlik önlemleri mercek altında. (Alex Martin / AFP)

• 2/30

  27 Ocak 2026 - Bir protestocu, Seul'deki ABD Büyükelçiliği önünde Trump'ın Güney Kore'ye yönelik gümrük vergilerini artırma planlarını kınayan bir miting sırasında ABD Başkanı Donald Trump'ın maskesini takıyor. ABD Başkanı Donald Trump 26 Ocak'ta yaptığı açıklamada, aralarında otomobil, kereste ve ilaçların da bulunduğu Güney Kore mallarına uygulanan gümrük vergilerini artıracağını belirterek, ülkeyi Washington'la daha önce imzalanan ticaret anlaşmasına uymamakla suçladı. Ticaret anlaşmalarının ABD için çok önemli olduğunu vurgulayan Trump, bu anlaşmaların her birinde üzerinde mutabık kalınan işlem doğrultusunda gümrük vergilerini düşürmek için hızlı bir şekilde harekete geçtiklerini belirtti. Güney Kore Devlet Başkanlığı Ofisi’nden yapılan açıklamada, ABD’nin konuyla ilgili resmi bir bildirimde bulunmadığı belirtilerek, "Şu ana kadar, ABD yönetiminden tarafımıza konuyla ilgili resmi bir bildirim veya detaylarla ilgili bir açıklama yapılmamıştır" dendi. (Jung Yeon-je/AFP)

• 3/30

  26 Ocak 2026 - Ukrayna Silahlı Kuvvetleri 65. Mekanize Tugayı basın servisi tarafından yayımlanan bu fotoğraf, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sırasında Zaporijya bölgesinde açıklanmayan bir yerde insansız bir kara aracına yerleştirilmiş M2 Browning 50 kalibrelik makineli tüfeği test eden askerleri gösteriyor. 4. yılını doldurmak üzere olan savaşta barış görüşmeleri ABD Başkanı Donald Trump'ın baskısıyla hızlanmış gibi görünüyor. Ukrayna lideri Volodimir Zelenski, Trump'la görüşmelerinde "onurlu barış" vurgusu yapsa da ABD’nin askeri yardımları kesme tehdidi Kiev üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor. Zelenski, toprak tavizi verilerek sağlanan bir barışın Putin’e zaman kazandıracağını ve bunun bir "barış değil, teslimiyet" olacağını savunuyor. Putin tarafıysa müzakerelere açık olduğunu belirtse de, Ukrayna'nın NATO üyeliğinden tamamen vazgeçmesini ve yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. (Andriy Andriyenko/Ukrayna Silahlı Kuvvetleri 65. Mekanize Tugayı/AFP)

• 4/30

  25 Ocak 2026 - ABD'nin Missouri eyaletinin Columbia kentindeki bir yerleşim bölgesi, karın altında böyle göründü. Büyük bir kış fırtınası 24 Ocak'ta New Mexico'dan Kuzey Carolina'ya kadar kar ve yağmur yağdırarak ilerledi. Onlarca milyon Amerikalıyı elektrik kesintileri, ulaşım kaosu ve kemik dondurucu soğukla karşı karşıya bıraktı. Kimi yerlerde 30 santimetreye yakın kar beklenirken 10 binden fazla uçuş iptal edildi. New York'ta farklı adreslerde evsiz olduğu düşünülen 3 kişinin cansız bedenine ulaşıldı. ABD Başkanı Trump ise "Küresel ısınmaya ne oldu?" diye paylaşım yaptı. 350 milyon nüfuslu ABD'de 200 milyon kişinin bu soğuk hava dalgasından etkilenmesi bekleniyor. Yetkililer yoğun kar yağışlarına karşı önlem almaya çalışırken 16 eyalet ve başkent Washington D.C acil durum ilan etti. (Austin Johnson/AFP)

• 5/30

  24 Ocak 2026 - Avustralya Açık'ta yarışan İtalyan Lorenzo Musetti, üçüncü tur maçında Çek Tomas Machac'a karşı oynuyor. İtalyan tenisçi rakibini 5-7, 6-4, 6-2, 5-7 ve 6-2'lik setlerle 3-2 yenerek 4. tura yükseldi. Musetti'nin yanı sıra Jannik Sinner ve Luciano Darderi'nin de 4. tur biletini kazanmasıyla turnuva tarihinde ilk kez üç İtalyan erkek tenisçi bu aşamaya ulaşmış oldu. Tek erkeklerde son iki yılın şampiyonu Sinner, pazartesi günü 4. turda Darderi'yle karşı karşıya gelecek. Avustralya'nın Melbourne kentinde düzenlenen ve 18 Ocak'ta başlayan turnuva, 1 Şubat'ta sona erecek. (Edgar Su / Reuters)

• 6/30

  23 Ocak 2026 - Grönland'ın başkenti Nuuk'taki havalimanına inen Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen (ortada), Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen'la (solda) kucaklaşıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'ı ele geçirme tehditlerinden geri adım atmasının ardından Frederiksen ve Nielsen görüşmeler yapacak. İsviçre'nin Davos kentinde düzenlenen 2026 Dünya Ekonomik Forumu'nda Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'yle görüşmeleri sonucu Grönland ve Arktika'yı kapsayan bir anlaşmanın çerçevesinin oluşturulduğunu söylemişti. (Jonathan Nackstrand / AFP)

• 7/30

  21 Ocak 2026 - ABD Başkanı Donald Trump, Davos'ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nda merakla beklenen konuşmasını yaptı. Özellikle son zamanlarda gündeme oturan Grönland'ı satın alma konusunda söylenecekleri beklenen Trump, konuşmasında Avrupa'nın son 10 yıldır doğru yolda olmadığını öne sürdü. Avrupa'ya "Biz olmasaydık Almanca ve Japonca konuşurdunuz" diye seslenen ABD Başkanı, Grönland'ı sadece kendilerinin koruyabileceklerini söyleyip satın alma görüşmelerinin derhal başlamasını talep etti. (Markus Schreiber/AP)

• 8/30

  20 Ocak 2026 - Fransa Devlet Başkanı Emmanuel Macron, Davos'ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu'nda. Bu yıl "Diyalog Ruhu" temasıyla gerçekleştirilen zirveye, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve çok sayıda akademisyenin yanı sıra küresel iş dünyasının önde gelen temsilcileri de katılıyor. Jeopolitik ve jeoekonomik risklerin arttığı bu dönemde, katılımcılar küresel ekonomi, teknolojik dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilirlik gibi zorlu konuları tartışacak. ABD Başkanı Trump'ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 Ocak'ta öğleden sonra yapması planlanırken Trump'a Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hazine Bakanı Scott Bessent ve Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer'ın eşlik etmesi bekleniyor. (Fabrice Coffrini/AFP)

• 9/30

  19 Ocak 2026 - İspanya'nın güneyindeki Endülüs bölgesinin Kurtuba kenti yakınlarında iki hızlı trenin karıştığı kazada hayatını kaybedenlerin sayısının 39'a yükseldiği bildirildi. İspanya demir yolu ulaşım şirketi Renfe, kaza sebebiyle Endülüs istikametindeki 200'den fazla seferin iptal edildiğini duyurdu. Ulaştırma Bakanı Oscar Puente, Malaga-Madrid seferini yapan hızlı trenin raydan çıktığı kazayla ilgili, "Son derece tuhaf bir kaza" değerlendirmesinde bulundu. Puente, trenin yeni olduğunu, rayların yenilendiğini ve kazanın düz hat üzerinde meydana geldiğini söyledi. Başbakan Pedro Sanchez, kaza nedeniyle bugünkü tüm programlarını iptal etti. Sanchez'in gün içinde kaza bölgesine giderek yetkililerle görüşeceği bildirildi (AFP)

• 10/30

  18 Ocak 2026 - Danimarkalı askerler Grönland'ın Nuuk kentindeki limanda karaya çıkıyor. Danimarka Savunma Bakanlığı, 2026'da Grönland ve çevresinde bir dizi NATO müttefikiyle birlikte tatbikat faaliyetleriyle varlığını arttırmaya devam edeceğini açıkladı. Yapılan açıklamaya göre bu faaliyetler Grönland makamları ve Grönland hükümeti Naalakkersuisut'la işbirliği içinde gerçekleştirilecek. ABD Başkanı Donald Trump'ın, ülkesinin "ulusal güvenlik amacıyla Grönland'a ihtiyacının olduğu" söylemini sürdürmesi, Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bölge Grönland'ı gündemde tutmaya devam ediyor. ABD'nin Grönland konusunda Danimarka'ya destek veren 8 Avrupa ülkesi için ek gümrük vergisi uygulama kararı almasının Arktik'teki güvenlik durumunu daha da endişeli hale getirdiği belirtiliyor. (Mads Claus Rasmussen/AFP)

• 11/30

  17 Ocak 2026 - İspanya'nın başkenti Madrid'de düzenlenen "OFF February" etkinliğinde zombi kılığına girmiş bir kişi telefonunu kullanıyor. Fransa, İspanya, Birleşik Krallık ve ABD'de başlatılan OFF Hareketi, zaman ve dikkati geri kazanmak için şubatın 28 günü boyunca sosyal medya uygulamalarını telefondan silmeyi öneriyor. İlk etkinliğini bugün düzenleyen hareket, sosyal medya platformlarıyla daha sağlıkl, bağımlılık içermeyen bir ilişki kurulmasını amaçlıyor. Hareketin kurucusu olan sosyolog Diego Hidalgo "Bu dijital zombiler, toplum olarak hepimizi temsil ediyor" diyor. (Oscar del Pozo / AFP)

• 12/30

  16 Ocak 2026 - Güney Kore'nin başkenti Seul'ün gecekondu mahallesi Guryong'da çıkan yangın sonucu dumanlar yükseliyor. Gangnam semtindeki mahallede erken saatlerde çıkan büyük yangın 8 saat süren çalışmaların ardından söndürüldü. Yangında hayatını kaybeden olmadığı ancak bölgede yaşayan 258 kişinin tahliye edildiği bildirildi. Yetkililer, yangının nedenini ve yol açtığı hasarın boyutunun araştırılacağını duyurdu. Genellikle Seul'ün son büyük gecekondu mahallesi diye tanımlanan Guryong'da birçok kişi yeniden yapılanma nedeniyle bölgeden taşındı ancak Gangnam Şehir Planlama Departmanı'na göre hâlâ yaklaşık 336 hane var. (YONHAP / AFP)

• 13/30

  15 Ocak 2026 - İran'ın başkenti Tahran'ın Sadeghieh Meydanı'nda bir adam, yanına fotoğrafta görünmeyen, üzerinde, "Bu, Tahran'ın yeni otobüslerinden biriydi ve parası halkın vergileriyle ödendi" yazan bir tabela yerleştirilen otobüs enkazında. İran'da başlangıçta ekonomik sıkıntıların yol açtığı protesto hareketi, 1979'da iktidara gelmesinden bu yana dini liderliğe yönelik en büyük meydan okumalardan birine dönüştü. İnternetin büyük ölçüde kesildiği ülkede, sınırlı iletişim kanallarından gelen bilgiler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle can kaybının hızla arttığını ortaya koyuyor.ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na (HRANA) göre, protestolarda en az 2 bin 571 kişi öldü, 18 binden fazla kişi gözaltına alındı. BBC’nin ABD’deki yayın ortağı CBS ise İran içinden ve dışından kaynaklara atıfta bulunarak, protestolarda öldürülenlerin sayısının yaklaşık 12 bin olduğunu ve rakamın 20 bine ulaşabileceğini açıkladı. (Atta Kenare/AFP)

• 14/30

  14 Ocak 2026 - Kurtarma çalışanları Tayland'ın Nakhon Ratchasima eyaletinde inşaat vincinin çökmesi sonucu raydan çıkan trenin vagonunun kaldırılmasını izliyor. Yetkililer, Tayland'da Çin destekli bir hızlı tren projesindeki bir vincin bir yolcu treninin üzerine çökerek raydan çıkmasına neden olduğunu, 32 kişinin öldüğünü ve 64 kişinin de yaralandığını söyledi. (Lillian Suwanrumpha/AFP)

• 15/30

  13 Ocak 2026 - Eğlence severler, Makedonya'nın güneybatısındaki Vevcani köyünde düzenlenen karnaval alayına katıldı. Yaklaşık 1400 yıllık bir geçmişe sahip olan karnaval, her yıl Jülyen takvimine göre Yeni Yıl'ın başlangıcı olan ve Makedon Ortodoks Kilisesi tarafından da kutlanan Aziz Basil Bayramı arifesinde düzenleniyor. Karnaval kapsamında kullanılan maskeler, 2025 yılında Kuzey Makedonya’da ve dünyada yaşanan politik, sosyal ve kültürel gelişmeleri hiciv yoluyla yansıtıyor. Büyük bir gizlilik içinde hazırlanan bu maskeler, yalnızca bir kez kullanılıyor ve sonraki yıllara aktarılmıyor. Karnavalın son gününde maskelerin yakılmasıysa kötülüklerin geride bırakılması ve toplumsal arınmanın simgesi olarak yorumlanıyor. Bu ritüel, Vevcani Karnavalı’nı yaşayan kültürel miras örneklerinden biri haline getiriyor. (Robert Atanasovski/AFP)

• 16/30

  12 Ocak 2026 - Halk arasında Bobi Wine diye bilinen Uganda muhalefet lideri ve Ulusal Birlik Platformu (NUP) başkan adayı Robert Kyagulanyi Ssentamu'nun bir destekçisi, Kampala'da partinin 2026 genel seçimi öncesindeki son mitingi sırasında yüzünü ABD bayrağıyla kapatırken sıkılı yumruğunu kaldırıyor. Liderliğini yaptığı bir gerilla hareketinin Tanzanya'dan da destek alarak başarılı olmasıyla 1986'dan beri Uganda'yı yöneten 81 yaşındaki Yoweri Museveni, cumhurbaşkanlığına bir dönem daha devam etmek istiyor. Perşembe düzenlenecek seçimlerde Museveni'nin bir kez daha kazanması bekleniyor. Uzun iktidarı boyunca göreceli bir istikrar, ekonomik büyüme, eğitimde gelişme ve HIV oranlarında düşüş görülse de muhalefet onu demokrasi karşıtlığıyla suçluyor. (Luis Tato/AFP)

• 17/30

  11 Ocak 2026 - Fransa'nın başkenti Paris'te, İran İslam Cumhuriyeti'ni kınayan kitlesel gösterileri desteklemek amacıyla eylem düzenlendi. İran'da İslam cumhuriyetine karşı üç yıldan uzun süredir düzenlenen en büyük eylemde en az 192 protestocu öldürülürken, yetkililerin gösterileri bastırmak için "katliam" yaptığına dair uyarılar da artıyor. Başlangıçta hayat pahalılığına duyulan öfkeyle başlayan protestolar, 1979 devriminden bu yana İran'da yürürlükte olan teokratik sisteme karşı bir harekete dönüştü ve iki haftadır sürüyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini, sorunları çözmek için çaba gösterdiklerini söyledi. Tahran yönetimi aynı zamanda ülke genelinde internet ve telekomünikasyon kesintisi uyguluyor. (Kiran Ridley/AFP)

• 18/30

  10 Ocak 2026 - Suriye hükümeti güvenlik güçleri, Halep'in Şeyh Maksud mahallesindeki bir sokakta nöbet tutuyor. Bölgedeki çatışmalar günlerdir devam ederken Suriye ordusu, mahallede YPG/SDG’ye yönelik yürüttüğü operasyonun tamamlandığını bugün açıkladı. Açıklamada sivil halka evlerinde kalma çağrısı yapılarak "Çünkü SDG ve PKK terör örgütü unsurları (halkın) arasında saklanmaktadır" dendi. Bugün ayrıca SDG tarafından fırlatıldığı düşünülen drone, vali binasını vurdu. Saldırıda hayatını kaybeden veya yaralanan olup olmadığına dair henüz bir açıklama yapılmadı. (Bakr ALkasem / AFP)

• 19/30

  9 Ocak 2026 - İsrail ordusunun yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı çadır kampını bombalamasının ardından Gazze'deki El Şati Mülteci Kampı'ndaki iki Filistinli giysi topluyor. Ekimde Hamas'la ateşkes yapmasına rağmen İsrail, Filistin'e yönelik saldırılarını sürdürüyor. Gazze'deki sivil savunma teşkilatı dünkü hava saldırılarında 5'i çocuk en az 13 kişinin öldürüldüğünü duyurdu. İsrail ise bugünkü açıklamasında "başarısız bir füze" fırlatmasına karşılık olarak "Gazze Şeridi'nin güney ve kuzeyindeki Hamas teröristlerini ve terör altyapısını tam isabetle vurduğunu" savundu. Ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana İsrail'in düzenlenlediği saldırılarda 439 kişinin öldüğü, 1223 kişinin yaralandığı aktarılıyor. (Omar Al-Qattaa/ AFP)

• 20/30

  8 Ocak 2026 - Fransa’da çiftçiler, Avrupa Birliği’nin Güney Amerika ülkeleriyle imzalamayı planladığı kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını protesto etmek için sabaha karşı Paris’e giden yolları ve kentin simge noktalarını trafiğe kapattı. Eylemler, Mercosur anlaşmasının yanı sıra hükümetin tarım politikalarına yönelik tepkileri de içeriyor. Farklı çiftçi sendikalarının çağrısıyla düzenlenen protestolarda, planlanan anlaşmanın Mercosur ülkelerinden AB pazarına ucuz gıda girişini artıracağı ve Avrupalı üreticileri zor durumda bırakacağı savunuldu. Çiftçiler ayrıca hükümetin sığır hastalığıyla mücadelede izlediği politikaya da tepki gösterdi. Koordinasyon Rurale sendikasının üst düzey yöneticilerinden Stephane Pelletier, yaptığı açıklamada, "Öfkeyle umutsuzluk arasındayız. Terk edilmişlik hissi yaşıyoruz; Mercosur bunun en somut örneği" dedi. Çiftçiler, polis kontrol noktalarını aşarak kente girdi. Polis, çatışmadan kaçınarak göstericileri çevreledi. (Gonzalo Fuentes/Reuters)

• 21/30

  7 Ocak 2026 - Arjantin'in Patagonya bölgesindeki şiddetli orman yangınları kontrol altına alınamadı. 700'den fazla yerli ve turist bölgeden tahliye edildi. Arjantin'in Patagonya bölgesinde pazartesi gününden bu yana etkisini artıran yangınlar, özellikle Chubut eyaletine bağlı El Hoyo kasabası ile Puerto Patriada çevresini etkiledi. Alevler çok sayıda evi ve işletmeyi küle çevirdi. Yangının yüksek sıcaklık, şiddetli rüzgar ve uzun süredir devam eden kuraklık nedeniyle hızla yayıldığı bildirildi. El Hoyo Belediye Başkanı César Salamín, yangının gece boyunca da etkisini sürdürdüğünü belirterek "Bize hiç nefes aldırmadı. Gece boyu sıcaklık düşmedi, rüzgar dinmedi. Ancak sabaha karşı biraz duruldu. Aynı anda pek çok cephede mücadele verdik. Elimizdeki kaynaklar yetersiz kaldı" dedi. (Maxi Jonas/Reuters)

• 22/30

  6 Ocak 2026 - Endonezya Ulusal Arama ve Kurtarma Ajansı (BASARNAS) tarafından yayımlanan bu fotoğrafta, Endonezya'nın Kuzey Sulawesi eyaletinin Sitaro bölgesini vuran ani sellerin ardından kurtarma ekipleri ve köylüler mağdurları ararken görülüyor. Ani sellerde en az 14 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Yetkililer, kayıp kişilerin aranmasına devam edildiğini açıkladı. Yerel kurtarma ajansının sözcüsü Nuriadin Gumeleng, pazartesi sabahı erken saatlerde yağan şiddetli yağmurun, Siau Tagulandang Biaro bölgesinde bulunan Siau adasında ani sellere neden olduğunu söyledi. Ülke afet hafifletme ajansı sözcüsü Abdul Muhari yaptığı açıklamada, ani sellerin ardından en az 444 kişinin yerel okullara ve kiliselere tahliye edildiğini belirtti. (BASARNAS/AP)

• 23/30

  5 Ocak 2025 - Toyosu balık pazarındaki Yeni Yıl müzayedesinin ardından, Tokyo'daki "Sushizanmai" suşi restoranında bir çalışan, 243 kilogramlık bir mavi yüzgeçli ton balığının başını kaldırıyor. Japon bir suşi girişimcisi, Tokyo'nun ana balık pazarında düzenlenen yıllık prestijli yeni yıl müzayedesinde, dev bir mavi yüzgeçli ton balığı için 3,2 milyon dolar ödeyerek, önceki tüm zamanların en yüksek fiyat rekorunu kırdı. Suşi ve sashimiye olan yoğun talep nedeniyle Pasifik mavi yüzgeçli ton balığı geçmişte iklim değişikliği ve aşırı avlanma yüzünden tehdit altındaki türler arasında yer almıştı. Ancak son yıllarda uygulanan koruma önlemleri sayesinde stokların toparlanma sürecine girdiği belirtiliyor. (Yuichi Yamazaki/AFP)

• 24/30

  4 Ocak 2026 - ABD'li kayakçı Nina O'Brien, FIS Alp Disiplini Dünya Kupası'nın Slovenya'da düzenlenen ayağında Kadınlar Slalom kategorisinde yarışırken. Geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. Alp Disiplini dahil FIS bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları Eurosport kanallarından izlenebiliyor. (Jure Makovec/AFP)

• 25/30

  3 Ocak 2026 - Venezuela'nın başkenti Karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. ABD Başkanı Donald Trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde Venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. Yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede OHAL ilan edildi. Sonraki saatlerde Trump, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. Trump, Güney Amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, Maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (Matias Delacroix/AP)

• 26/30

  2 Ocak 2026 - Angelina Jolie, Mısır'ın Refah Sınır Kapısı'nda Kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. Amerikalı oyuncu ve eski BM Özel Elçisi Jolie, Mısır'a nakledilen yaralı Filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. Ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra El-Ariş Genel Hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. Ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. Jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (Mohamed Arafat/AP)

• 27/30

  1 Ocak 2026 - İsviçre'nin Crans-Montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. Ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde Le Constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. Reuters'a göre İtalya Dışişleri Bakanlığı, İsviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de İsviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. Başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. BFM TV'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (Maxime Schmid / AFP)

• 28/30

  31 Aralık 2025 - Sidney'de yılbaşı kutlamalarında Sidney Liman Köprüsü ve Sydney Opera Binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. Avustralya TSİ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. Dünyada yılbaşı ilk olarak Samoa ile Kiribati'ye bağlı Kiritimati Adası'nda kutlandı. Avustralya'nın ardından sırasıyla Japonya, Tayvan, Çin ve Rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (Saeed Khan/AFP)

• 29/30

  30 Aralık 2025 - Peru'nun Cusco bölgesindeki Pampacahua'da, 30 Aralık 2025 tarihinde, Machu Picchu ile Ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. Yetkililer, Peru'nun güneydoğusundaki Machu Picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. Yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. Yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. Peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (Carolina Paucar/AFP)

• 30/30

  29 Aralık 2025 - Gazze Şeridi'nin merkezindeki Bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir Filistinli kız çocuk. İsrail ordusu, Bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. Refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, Gazze kentinin doğusu da hedef alındı. Gazze Şeridi'nde 10 Ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden İsrail ordusu, Filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. Gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. Gazze Sivil Savunma Müdürlüğü Sözcüsü Mahmud Basal, yaptığı yazılı açıklamada, İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden Filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. Bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle Gazze Şeridi'nde bu ay 25 Filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran Basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (Eyad Bala/AFP)

Türkiye ile “benzerlikler”

Buradan ülkemize bakınca mesele daha anlaşılır hale geliyor. Macaristan seçimlerinin Türkiye’de bu kadar dikkatle takip edilmesi boşuna değil. Çünkü iki ülke arasında kurulan benzerlikler daha çok siyaset yapma biçimlerinin birbirine yakın olmasından kaynaklanıyor. Uzun süreli iktidar, lider etrafında şekillenen siyaset, medyanın tartışmalı rolü ve ekonominin gündelik hayat üzerindeki ağırlığı… Bunlar benzer bir siyasal zemine işaret ediyor. Bu yüzden Budapeşte’de olan biten, bu tarafta “Acaba bizde ne olurdu?” sorusunu doğal olarak akla getirdi.

Ayrıca Macaristan’da yaşanan kırılmayı anlamak için şunu açıkça söylemek gerekiyor: Mesele bir anda ortaya çıkan bir tepki değil. Uzun süre biriken, zamanla şekillenen ve en sonunda görünür hale gelen bir değişim. İnsanlar bir sabah kalkıp fikir değiştirmiyor, aksine kademe kademe mesafeleniyor. Önce problemi hissediyor, yaşıyor, sonra sorguluyor ve mesafe koyuyor; en sonunda da bir karar veriyor. Bu süreç de aslında uzun bir birikimin sonucu oluyor. Zamana yayıldığı için de büyük bir problem gibi anlaşılmıyor ancak istikrar ürettiği için sonuçları "beklenmedik" olabiliyor.

Bu noktada en belirleyici şey ekonomi gibi görünüyor ama burada da dikkatli olmak lazım. Sorun tek başına rakamlar değil. İnsanlar enflasyon oranını ezberlemiyor; esasen markette ne ödediğine ya da ödeyemediğine bakıyor. Kira ne kadar artmış, aldığı maaş ne kadar yetiyor, hayatı ne kadar zorlaşmış, çocuğuna istediği oyuncağı alabilmiş mi… gibi sorunlara üretilen çözümlere odaklanıyor. Asıl belirleyici olan bu.

Yani mesele resmî verilerden çok insanların hayatında hissettiği değişim. Macaristan’da da kırılma tam burada başladı. Anlatılanla yaşanan arasındaki mesafe açıldıkça insanlar yavaş yavaş o anlatıya olan inancını kaybetti.

Bir diğer önemli mesele dış politika dili. Donald Trump ile kurulan açık yakınlık Macaristan’da bazı seçmenlerde karşılık bulurken, bazı kesimlerde rahatsızlık yarattı. Bu da şunu gösteriyor: Dış politikada kurulan sert ve net pozisyonlar, iç politikada herkes için aynı anlamı taşımıyor. Toplumun farklı kesimleri bu dili farklı okuyabiliyor. Bu yüzden dış politika üzerinden kurulan siyasi kimlik, içeride beklenen etkiyi her zaman üretmeyebiliyor.

Genç seçmen meselesi de burada ayrı bir yerde duruyor. Yeni kuşak geçmişin siyasal hikâyeleriyle güçlü bir bağ kurmuyor. İdeolojik bağlılıkları zayıf. Daha çok bugüne ve kendi yaşam standartlarına bakıyor. “Benim hayatım nereye gidiyor?” sorusu ve bu soruya verdikleri cevap onlar için daha belirleyici. Bu yüzden değişim talebi daha hızlı ve daha sert ortaya çıkıyor. Bu talep doğru okunmadığında siyaset bir süre sonra kendi kendini tekrar etmeye başlıyor ve bu tekrar seçmenle kurulan bağı zayıflatıyor.

Lider merkezli siyaset de burada önemli bir sınavdan geçiyor. Bu model, pek tabii belirli dönemlerde, bilhassa savaş bölgelerinde güçlü bir güven duygusu yaratır. İnsanlar işleri toparlayacak bir merkez olduğunu, çarenin güçlü bir liderde olduğunu doğal olarak düşünür. Kısmen de doğrudur ancak sorunlar birikmeye başladığında beklenti de büyür. Bu kez herkes aynı merkeze bakar ve çözüm oradan beklenir. Eğer bu beklenti karşılanmazsa güven de yavaş yavaş aşınmaya başlar. Bu aşınma bir anda da olmaz; ama fark edildiğinde genelde iş işten geçmiş olur.

Macaristan örneği de bize büyük kırılmaların aslında küçük işaretlerle başladığını gösteriyor. Ufak memnuniyetsizlikler, dağınık eleştiriler ve “Bir şeyler yolunda gitmiyor” hissi zamanla birleşiyor. Bu birleşme gerçekleştiğinde ise sonuçtaki değişim çok hızlı ve vefa tanımaz oluyor.

Anlayacağınız, hiçbir yapı, lider, sistem… bir anda yıkılmıyor. Önce zihinlerde çözülüyor, mühlet veriliyor, test ediliyor ancak güven kaybındaki istikrar devam ediyorsa sonuç en nihayetinde sandıkta ortaya çıkıyor.

Hiçbir anlatı, yaşanan hayatın önüne geçemiyor.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.