Elon Musk için yeni bir gün, yeni bir anlaşma; bu seferki, mevcut iki şirketini birleştirerek 1,25 trilyon dolarlık bir şirket kurmak gibi küçük bir mesele.

Roketler gönderen, uydu üzerinden internet sağlayan ve nihayetinde Mars'ı kolonileştirmek isteyen SpaceX, Grok'un sahibi yapay zeka odaklı xAI'ın faaliyetlerini, sosyal medya platformu X'i ve gezegendeki en büyük süper bilgisayarlardan biri olan Colossus'u da artık bünyesinde barındırıyor. 

Sonuçta ortaya muhtemelen dünyanın en değerli özel şirketi çıktı. Ancak bu durum, firmanın yerini başkasına kaptırmasından ötürü değil de Musk'ın SpaceX'i bu yılın sonlarına doğru halka arz etmek istemesi nedeniyle uzun sürmeyebilir. Bu hamle, yeni yatırımcıların geniş kapsamlı pastadan bir dilim almasını sağlarken, mevcut yatırımcıların da bu süreçte yaptıkları yatırımların karşılığını almalarına imkan tanıyacak.

"MuskCorp"un Birleşmesi

SpaceX'in xAI'ı 250 milyar dolara satın alması, Musk'ın girişimlerini bir araya getirdiği ilk örnek değil.

Daha geçen yıl X (ya da hâlâ kullanıyorsanız eski adıyla Twitter), 12 milyar dolarlık borç dahil 45 milyar dolara xAI tarafından satın alınmıştı.

Bu, Musk'ın önceki tercihinden biraz farklı bir adım. Örneğin yeraltında ulaşım için süper döngü tünelleri ve geçitler inşa eden The Boring Company, 2018'de SpaceX'ten ayrı bir şirket haline getirilmişti.

Musk ayrıca 2016'da kurulan beyin implant firması Neuralink'in de hâlâ CEO'su.

Dünyanın en zengin kişisinin yönettiği şirketlerin daha fazla birleşmesi de ihtimal dışı değil. ABD'de borsaya kote ve 1,6 trilyon dolar değerindeki Tesla da bu denklemin bir parçası olabilir.

Bu, gezegenin en zengin kişisinin liderliğindeki şirketlerin bir araya getirileceği son örnek olmayabilir zira ABD borsasındaki 1,6 trilyon dolarlık Tesla da bu denklemin parçası.

IG'nin baş piyasa analisti Chris Beauchamp şunları söylüyor: 

Elon Musk'ın tüm şirketlerini tek çatı altında toplamaya dair net bir hedefi var. Bu birleşme o yönde atılmış büyük bir adım.

Beauchamp'a göre SpaceX'in halka arz edildikten sonra Tesla'yla birleşmesi de gayet muhtemel: 

Bu Elon'ı yalnızca dünyanın en zengin insanlarından biri yapmakla kalmaz, aynı zamanda teknolojik ilerlemenin de ön saflarına yerleştirir.

SpaceX grubu halka arz edildikten sonra, Tesla ve SpaceX'in birleşmesi de çok muhtemel. Bu, Elon'ı yalnızca dünyanın en zengin insanlarından biri yapmakla kalmaz, aynı zamanda teknolojik ilerlemenin öncülerinden biri haline getirir.

AJ Bell'in yatırım direktörü Russ Mould ise Tesla-SpaceX birleşmesinin SpaceX'in halka arzına duyulan ihtiyacı bile ortadan kaldırabileceğini savunuyor:

SpaceX'in halka arz planlarında epey yol katedilmiş gibi görünse bile halka arz ihtiyacını ortadan kaldırabilecek etkili bir MuskCorp oluşturmak için firmanın Tesla'yla daha fazla birleşmeye gideceğine dair spekülasyonlar sürüyor.

SpaceX: Dev halka arz sorusu

SpaceX'in halka arz edilmesi neredeyse kesin ve bu gerçekleşirse, 2019'da Saudi Aramco'nun borsaya yaklaşık 30 milyar dolarlık girişini geride bırakarak tarihin en büyük halka arzı olabilir. Bazı haberlere göre SpaceX'in 50 milyar dolara yakın gelir elde edebileceği öngörülüyor. 

Değeri ne olursa olsun bu halka arz, özellikle uzayda veri merkezleri kurma ve insanları başka gezegenlere götürme gibi vizyonlarıyla geleceğe dönük SpaceX'e sektörün en tanınmış şirketlerinden biri olarak daha fazla itibar ve ün kazandıracak. 

Hargreaves Lansdown'un baş yatırım stratejisti Emma Wall, bunun iş açısından da geleceğe yönelik mantıklı bir adım olduğunu belirtirken, hisse satın almak isteyenlerin normalden daha uzun vadeli taahhütte bulunması gerekeceğini söylüyor: 

Musk, Tesla'nın kârını paylaştığı son açıklamasında, şirketi elektrikli araçlardan otomasyon ve yapay zekaya kaydıracağını duyurdu ve bu, uzay yolculuğu hedefleri için de geçerli olacak, yani tüm şirketlerde teknolojik sinerji sağlanacak.

Burada kilit nokta, piyasanın değerleme hakkındaki görüşü olacak. Musk geçmişte başarısını kanıtlamış olsa bile tartışmalı bir figür ve çoğu CEO'nun üç ila beş yıllık iş döngüsüyle çalıştığı bir ortamda, piyasadan onlarca yılı kapsayan bir vizyondan hareketle şirketi değerlemesini isteyecek.

Ne var ki şirketlere yatırım tamamen spekülatif olmamalı ve elektrikli araç üreticisi Tesla gibi Musk'ın daha gerçekçi hedeflere sahip şirketleri bile, geleceğe yönelik gelir projeksiyonlarıyla mevcut öngörüler kıyaslandığında eleştiri topluyor. 

SpaceX'in mevcut gelirinin büyük kısmı, potansiyel yatırımcılar için önemli bir cazibe unsuru olan Starlink uydu ağından geliyor.

Ancak yatırımcıların, daha büyük şirketin diğer yönlerini de üstlenmek için ne kadar ödemeye hazır olduğuysa belli değil. 
 

(AFP)

Eleştiriler ve endişeler

Örneğin, yatırımcılar için ilk soru şu olabilir: Roket fırlatmaları ve devasa veri yığınları için yatırım yapmak isteyebilirler ancak son dönemde, rıza alınmadığı durumlar da dahil milyonlarca cinsel içerikli görüntü oluşturduğu gerekçesiyle yoğun eleştiriye maruz kalan ve Birleşik Krallık yetkilileri tarafından hakkında soruşturma başlatılan bir yapay zeka modeline ne kadar yatırım yapmak isterler?

Peki ya bu görüntüleri barındıran, deepfake ve diğer zararlı içerikler nedeniyle Parisli yetkililer tarafından hakkında inceleme başlatılan sosyal medya platformuna yatırım yapmaya ne derler?

Her şeyin tek çatı altında toplandığı bir yapıda, yatırımcıların tercihlerini ayrı tutma seçeneği yok. 

Russ Mould şunları söylüyor: 

Bir ‘inovasyon motoru' yaratma ve uzay tabanlı yapay zekayla etkileşime geçme hakkındaki tüm iddialı açıklamalara rağmen bazı yatırımcılar, xAI anlaşmasının SpaceX'in gelecekteki cazibesini etkileyeceğini düşünebilir. Bu şirketin asıl para kaynağı daha popüler roket tarafı değil, Starlink uydu internet işidir.

Mülkiyete xAI'ın eklenmesi, Starlink'e olan odaklanmayı seyreltmekle kalmayıp Grok etrafındaki tartışmalar nedeniyle SpaceX'i olumsuz manşetlere ve düzenleyici risklere de açık hâle getirebilir.

Grok'un uygunsuz görüntüler oluşturmak için kullanılması hakkında son dönemdeki tartışmalar hesaba katıldığında, xAI'ın satın alınmasının ve Starlink'e verilen ağırlığın daha da azalmasının, SpaceX'i olumsuz manşetlere ve düzenleyici müdahalelere daha açık hale getirdiği düşünülebilir.

Düzenlemelerle ilgili bu meselelerin yanı sıra yatırımcıların uzay endüstrisine, yapay zekaya ya da her ikisine birden inanıp inanmadığı ve bunları kendi başlarına değerlendirmek yerine aynı şirkette bir arada görmek isteyip istemediği hakkında daha belirgin bir soru da var. 

Yine de Musk'a oynamak geçmişte büyük yatırımcılar için çoğu zaman kârlı, uzun vadede birçok şirketin gelişimi açısından da doğru bir tercih oldu. 

Teknoloji ve uzay sektörlerinin kesişimindeki şirketlere yatırım yapan Seraphim Space firmasının yatırım direktörü James Bruegger'e göre, geleceğe giden yol tek yönlü ve burada, xAI ve SpaceX'in mevcut durumunda görüldüğü gibi her iki sektör de birleşiyor: 

Uzay teknolojisi, yapay zeka kadar derin bir etki yaratacak. Uzay, halihazırda küresel altyapının vazgeçilmez bir parçası ve yapay zeka katlanarak büyüdükçe, bu iki alan birbirinden ayrılamaz hale gelecek.

Uzay; savunma, iletişim ve iklim çözümlerinden yeni nesil bilgi işlem teknolojilerine kadar küresel ekonominin her sektörünün temelini oluşturacak. Bu anlaşma, yapay zekanın geleceğinin yörüngede inşa edileceğine dair güçlü bir sinyaldir.

independent.co.uk/voices

Independent Türkçe için çeviren: Yasin Sofuoğlu