Son 50 yılın büyük bir bölümünde Ortadoğu'nun, aldatıcı da olsa durağan kalmış görünen neredeyse tek yapısı, İran’daki ayetullahlar yönetimiydi. Rejim değişikliği veya kaos (ya da ikisi birden) ihtimalinin ortaya çıkmasıyla bu durum değişmek üzere olabilir ve ülke, bölge ve ötesinde son derece geniş kapsamlı sonuçlar yaşanabilir.

Geçen hafta Tahran'da büyük sokak protestoları patlak verdi ve hızla ülkenin doğusuna, batısına ve güneyine yayıldı. Bunun doğrudan nedenleri ekonomik: İran para biriminin 6 ay içinde ABD doları karşısında yaklaşık yüzde 60 değer kaybetmesi; yakıt ve yerli enerji kıtlığı ve kontrolden çıkan enflasyonun birçok gıda fiyatını yüzde 70'in üzerinde artırması, birçok kişiyi, zaten düşmüş olan yaşam standartlarını sürdüremez hale getirdi.

Önceki protestolar (özellikle başörtüsünü yanlış taktığı iddiasıyla suçlanan genç kadın Mahsa Amini'nin gözaltında ölmesiyle 2022'de başlayan protestolar) tek bir nedene odaklanmış ve genellikle başkentteki eğitimli aktivistlerle sınırlıyken, son protestolar Tahran'ın çok ötesine yayılarak şimdiden çok daha geniş bir toplumsal kesimi çekiyor. Çarşı esnafı ve küçük dükkan sahipleri kepenk indirerek protestolara giderken, orta sınıf çalışanların yanı sıra öğrenciler de gösterilere katılıyor. Bu gösteriler bazı yerlerde doğrudan siyasi, rejim karşıtı bir nitelik kazanıyor, sloganlarda ayetullahlar iktidarının sona ermesi talep ediliyor ve hatta bazı durumlarda Şah'a yönelik nostalji dile getiriliyor.

Elbette bu huzursuzluk dalgasının, adım adım yoğunlaşan ve teokratik rejimin sonu gelmeden önce (eğer gelirse tabii) daha uzun süre devam edecek bir kargaşa dizisinin sadece son halkası olduğunun ortaya çıkması mümkün. Ancak devrimlerin, gerçekleştiğinde neredeyse birdenbire ortaya çıkmış gibi görünebildiğini, orantısız bir şekilde tırmanabildiğini ve rejimi çöküşe sürükleyebildiğini de belirtmek gerekir. Demokratik olmayan rejimler, iktidarda olduklarının tüm işaretlerini gösterirken bir anda iktidardan düşebilir.

1979'da Ayetullah Humeyni'yi yurtdışındaki sürgünden döndükten sonra iktidara taşıyan halk hareketi de böyleydi. Humeyni'nin dönüşünden monarşinin devrilmesine kadar sadece 10 gün geçti ve iki ay sonra yapılan referandumla İran'ın İslam Cumhuriyeti olduğu onaylandı. Neredeyse üç kuşak sonra, teokrasinin cazibesi miadını doldurmuş ve bununla birlikte iktidardaki hakimiyeti de sona ermiş olabilir mi?

Bu ihtimal elenmemeli ancak bundan sonra neler olabileceğiyle ilgili farklı senaryolar sözkonusu. Geçmişte acımasız uygulamalardan geri durmayan İran Devrim Muhafızları, 2022'de şiddetli baskılarla kadın hakları protestolarının giderek zayıflamasına yol açtı ve şimdi de aynı fiziksel ve siyasi baskı tekniklerini uyguluyor. Peki Devrim Muhafızları ve teokratik efendileri ne kadar ileri gitmeye hazır? Tiananmen Meydanı "çözümü"ne benzer bir şey yapacak iradeye, daha da önemlisi, yeteneğe sahipler mi?

Bunu engelleyen çeşitli faktörler var gibi görünüyor. Bir ülkeyi ve protestocularını dış dünyadan izole etmek, 40 yıl öncesine göre çok daha zor. İran'ın aktif ve vatansever bir diasporası var. Ayetullahlar artık yaşlı ve 12 gün savaşı diye bilinen, ABD ve İsrail'in geçen yıl düzenlediği saldırılar sonucu otoriteleri zayıflamış görünüyor. Yaşam standartlarına ilişkin hoşnutsuzluk ise adeta evrensel.
 

Fotoğraflarla dünyadan haberler

Hepsini göster 30

Fotoğraflarla dünyadan haberler

• 1/30

  4 Ocak 2026 - ABD'li kayakçı Nina O'Brien, FIS Alp Disiplini Dünya Kupası'nın Slovenya'da düzenlenen ayağında Kadınlar Slalom kategorisinde yarışırken. Geçen yıl ekimde 60. kez başlayan dünya kupası, bu yıl martta sona erecek. Alp Disiplini dahil FIS bünyesinde düzenlenen diğer kış sporları Eurosport kanallarından izlenebiliyor. (Jure Makovec/AFP)

• 2/30

  3 Ocak 2026 - Venezuela'nın başkenti Karakas'ta patlama sesleri ve uçakların gürültüsünü duyan halk sokakta koşuyor. ABD Başkanı Donald Trump aylardır süren tehditlerin ardından bugün erken saatlerde Venezuela'nın çeşitli yerlerine saldırı başlattı. Yerel saatle gece 2 sularında başlayan saldırıların ardından ülkede OHAL ilan edildi. Sonraki saatlerde Trump, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşininin yakalanarak ülkeden çıkarıldığını duyurdu. Trump, Güney Amerika ülkesini uyuşturucu nedeniyle hedef aldığını savunurken, Maduro asıl hedefin petrol rezervleri olduğunu söylüyor. (Matias Delacroix/AP)

• 3/30

  2 Ocak 2026 - Angelina Jolie, Mısır'ın Refah Sınır Kapısı'nda Kızılay çalışanlarıyla konuşuyor. Amerikalı oyuncu ve eski BM Özel Elçisi Jolie, Mısır'a nakledilen yaralı Filistinlilerin durumunu görmek ve harap olmuş bölgeye yapılan yardım teslimatlarını incelemek üzere bu ziyareti gerçekleştirdi. Ünlü oyuncu, sınır hattındaki temaslarının yanı sıra El-Ariş Genel Hastanesi'ne giderek tıbbi hizmetleri inceledi. Ziyaret sırasında sağlık personelinin hasta kabul süreçleri ve tedavi çalışmaları hakkında da bilgi aldı. Jolie, "çalışanlara ve gönüllülere gösterdikleri çaba ve emekleri için teşekkür ederek" bölgeden ayrıldı. (Mohamed Arafat/AP)

• 4/30

  1 Ocak 2026 - İsviçre'nin Crans-Montana kayak merkezindeki patlamanın ardından kurtarma ekipleri çalışıyor. Ülkenin kuzeyindeki kayak merkezinde Le Constellation adlı barda yeni yılın ilk saatlerinde çıkan yangında onlarca kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 100 kişininse yaralandığı bildirildi. Reuters'a göre İtalya Dışişleri Bakanlığı, İsviçre polisinden alınan bilgilere göre yaklaşık 40 kişinin öldüğünü söylese de İsviçreli yetkililer net bir rakam vermedi. Başlangıçta patlama olarak bildirilen yangının nedeni belirsizliğini koruyor ancak yetkililer, bunun bir saldırıdan ziyade kaza gibi göründüğünü belirtiyor. BFM TV'ye konuşan iki tanık yangının, üzerinde maytap olan şampanya şişelerinin ahşap tavana çok yakın taşınması sonucu başladığını söyledi. (Maxime Schmid / AFP)

• 5/30

  31 Aralık 2025 - Sidney'de yılbaşı kutlamalarında Sidney Liman Köprüsü ve Sydney Opera Binası üzerinde gece yarısı gökyüzünü havai fişekler aydınlattı. Avustralya TSİ 16.00 itibarıyla yeni yıla merhaba dedi. Dünyada yılbaşı ilk olarak Samoa ile Kiribati'ye bağlı Kiritimati Adası'nda kutlandı. Avustralya'nın ardından sırasıyla Japonya, Tayvan, Çin ve Rusya yeni yıla girecek ülkeler arasında yer alıyor. (Saeed Khan/AFP)

• 6/30

  30 Aralık 2025 - Peru'nun Cusco bölgesindeki Pampacahua'da, 30 Aralık 2025 tarihinde, Machu Picchu ile Ollantaytambo'yu birbirine bağlayan güzergahta iki tren kafa kafaya çarpıştı. Yetkililer, Peru'nun güneydoğusundaki Machu Picchu'ya giden güzergahta iki turist treni arasında meydana gelen çarpışmada en az bir kişinin öldüğünü ve 40 kişinin yaralandığını bildirdi. Yaralılardan yaklaşık 20’sinin durumunun ciddi olduğunu belirtti. Yaralananlar arasında yabancı turistlerin de bulunduğu aktarıldı. Peru polisi, ağırlıklı olarak turistleri taşıyan trenler arasındaki çarpışmaya ilişkin soruşturma başlattı. (Carolina Paucar/AFP)

• 7/30

  29 Aralık 2025 - Gazze Şeridi'nin merkezindeki Bureyc mülteci kampında yerinden edilmiş bir Filistinli kız çocuk. İsrail ordusu, Bureyc'in doğu bölgelerine hava saldırısı gerçekleştirdi. Refah kentinin doğu bölgeleri topçu atışlarıyla vurulurken, Gazze kentinin doğusu da hedef alındı. Gazze Şeridi'nde 10 Ekim'de yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasını hemen her gün ihlal eden İsrail ordusu, Filistinlilere yönelik saldırılarına devam ediyor. Gazze'deki hükümetin verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana düzenlenen saldırılarda, 418 sivil yaşamını yitirdi 1141 kişi yaralandı. Gazze Sivil Savunma Müdürlüğü Sözcüsü Mahmud Basal, yaptığı yazılı açıklamada, İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik saldırıları sonucu evlerini kaybeden Filistinlilerin zorlu kış şartlarına dikkati çekti. Bölgedeki dondurucu hava dalgası nedeniyle Gazze Şeridi'nde bu ay 25 Filistinlinin hayatını kaybettiğini aktaran Basal, bunlar arasında 6 çocuğun olduğunu belirtti. (Eyad Bala/AFP)

• 8/30

  28 Aralık 2025 - ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'yi Florida eyaletinin Palm Beach kentindeki Mar-a-Lago konutunda ağırladı. Görüşmeye girmeden önce kapıda basın mensuplarına kısa açıklama yapan iki lider, barış görüşmelerinin olumlu sonuçlanması konusunda umutlu konuştu. Zelenski'ylevyapacakları görüşmenin çok iyi geçeceğine inandığını söyleyen Trump, Zelenski için "çok cesur ve bu süreç için çok çalıştı" yorumunu yaptı. ABD Başkanı, "Görüşmelerin son aşamasına geldiğimizi düşünüyorum. Bu savaş ya sona erecek ya da uzun süre devam edecek" diye konuştu. Zelenski'yle görüşmesinden sonra Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i arayacağını ve müzakerelere o şekilde devam edeceklerini kaydeden Trump, savaşın bir an önce sona ermesi için toplandıklarını kaydetti (Jim Watson/AFP)

• 9/30

  27 Aralık 2025 - Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırısı sırasında, Kiev'deki bir apartmana drone isabet etti. Rusya'nın erken saatlerde Ukrayna'nın başkentine düzenlediği füze ve drone saldırısında en az bir kişinin öldüğünü ve 27 kişinin yaralandığı bildirildi. Saldırı, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin barış planı için ABD'li yetkililerle görüşmesinden bir gün önce yaşandı. Saldırılardan önce Zelenski, Florida'da pazar günü yapılacak görüşmelerin savaş sona erdikten sonra her iki tarafın kontrolünde olacak topraklar üzerine odaklanacağını söylemişti. Ukraynalı lider daha sonra sosyal medyada, "Eğer Rusya, Noel ve Yeni Yıl dönemini bile yıkılmış evler, yanmış apartmanlar ve harap olmuş elektrik santralleriyle dolu bir döneme dönüştürürse, bu hastalıklı eyleme ancak gerçekten güçlü adımlarla karşılık verilebilir" diye yazarak ABD'yle Avrupa'yı Moskova'ya daha fazla baskı uygulamaya çağırdı. (Gleb Garanich / Reuters)

• 10/30

  26 Aralık 2025 - Suriye'nin Humus kentindeki Ali Talip Camisi'nde meydana gelen patlamanın ardından camide silahlı adamlar duruyor. Bugün cuma namazı sırasında Alevi camisine düzenlenen saldırda 8 kişi öldü, 18 kişi yaralandı. Resmi haber ajansı SANA'nın bir güvenlik kaynağından aktardığı üzere ilk incelemeler, caminin içine yerleştirilen patlayıcı cihazların patlamaya neden olduğunu gösteriyor. Olayla ilgili soruşturma başlatılırken henüz saldırıyı üstlenen olmadı. (Omar Haj Kadour / AFP)

• 11/30

  24 Aralık 2025 - Kudüs Latin Patriği İtalyan Pierbattista Pizzaballa, İsrail işgali altındaki Batı Şeria'nın Beytüllahim kentinde bulunan ve İsa Mesih'in doğduğuna inanılan Doğuş Kilisesi'ndeki Noel ayinini yönetmek üzere kente gelişinde hacılar, turistler ve Filistinliler tarafından karşılanırken Noel Baba kılığına girmiş bir adama sarıldı. Filistinliler Beytüllahim'de masmavi bir gökyüzünün altında yürürken, Filistin şehri Gazze'deki savaşın gölgesinden çıkarak iki yıldan uzun bir süre sonra ilk Noel'ini kutladı. Hamas'ın Ekim 2023'te İsrail'e saldırmasıyla başlayan Gazze savaşı sürerken, İsa Mesih'in İncil'deki doğum yeri olan Beytüllahim'deki Noellere kasvetli bir ton damgasını vuruyor. (Hazem Bader/AFP)

• 12/30

  23 Aralık 2025 - Afrika Uluslar Kupası'nın D Grubu'nda oynanan mücadelede Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin kalecisi Lionel Mpasi-Nzau, kalesinin yakınlarındaki topa müdahale ediyor. Kongo, Fas'ın başkenti Rabat'taki Al Medina Stadyumu'nda oynanan karşılaşmada Benin'le kozlarını paylaştı. Kongo, müsabakadan 1-0 galibiyetle ayrıldı. Toplam 24 takımın mücadele ettiği Afrika Uluslar Kupası, Afrika futbolunun en prestijli organizasyonlarından biri. İlk kez 1957 yılında düzenlenen turnuva, 1968'den beri her iki yılda bir düzenleniyor. (Sebastien Bozon/AFP)

• 13/30

  22 Aralık 2025 - Moskova'nın güneyinde dedektifler, Korgeneral Fanil Sarvarov'un bombayla patlatılan aracını inceliyor. Aldığı yaralar sonucu hayatını kaybeden 56 yaşındaki Sarvarov, silahlı kuvvetler talim bölümünün komutanıydı. Rus yetkililer, ele alınan teorilerden birinin bombanın Ukrayna istihbarat servisi tarafından konulduğu yönünde olduğunu duyurdu. Ukrayna'dan ise henüz bir açıklama gelmedi. Rusya'nın Ukrayna'yı işgal ettiği Şubat 2022'den bu yana Moskova'da bir dizi üst düzey askeri yetkili hedef alındı. General Yaroslav Moskalik, Nisan ayında Moskova'daki bir bombalı araç saldırısında ölürken, Aralık 2024'te bir motorsiklete saklanmış bombanın patlaması sonucu General Igor Kirillov ölmüştü. (Alexander Nemenov/AFP)

• 14/30

  21 Aralık 2025 – ABD Deniz Piyadeleri’ne ait bir CH-53E Super Stallion helikopteri, ABD'nin Karayipler’deki askeri yığınağı kapsamında Porto Riko’nun Ponce kentindeki Mercedita Uluslararası Havalimanı’nda kalkış öncesi pistte ilerliyor. Trump yönetimi, Venezuela’ya yönelik ekonomik ve askeri baskıyı artırırken bölgedeki üslerde asker, hava unsurları ve lojistik kapasiteyi güçlendirmeyi sürdürüyor. ABD Başkanı, Maduro yönetimini "yabancı terör örgütü" olarak gördüklerini belirterek; "Venezuela, Güney Amerika tarihinin en büyük donanması tarafından tamamen kuşatılmıştır. Bu donanma giderek büyüyecek ve onlara daha önce hiç görmedikleri bir şok yaşatacaktır" demişti. Venezuela ve müttefikleri ise bu adımları bölgesel istikrarı tehdit eden bir yığınak olarak nitelendiriyor (Eva Marie Uzcategui / Reuters)

• 15/30

  20 Aralık 2025 - Avustralya'nın Sidney kentindeki Bondi Plajı'nda meydana gelen silahlı saldırıda hayatını kaybedenlerin anısına bırakılan çiçeklerin yanına insanlar mum yerleştiriyor. 14 Aralık'ta Yahudilerin Hanuka kutlamasında düzenlenen saldırıda aralarında 10 yaşında bir çocuğun da olduğu 15 kişi öldürülmüştü. Yetkililer olayı terör saldırsı ilan ederek IŞİD ideolojisiyle bağlantılı olduğunu söylüyor. Zanlılar baba-oğul olan 50 yaşındaki Sajid Akram ve 24 yaşındaki oğlu Naveed Akram olarak belirlenirken, Sajid Akram olay yerinde polisle çatışırken öldürülmüştü. Olay, Avustralya'nın son 30 yıldır yaşadığı en kötü toplu silahlı saldırı. (David Gray / AFP)

• 16/30

  19 Aralık 2025 - Bangladeş'in başkenti Dakka'da gençlik hareketi lideri Şerif Osman Bin Hadi'nin ölümünün ardından protestolar patlak verdi. Geçen yılki demokrasi yanlısı ayaklanmanın önemli bir ismi olan 32 yaşındaki Hadi'nin 12 Aralık'ta uğradığı silahlı saldırı sonucu dün hayatını kaybetmesinin ardından protestocular, saldırganların tutuklanması çağrısıyla iki gündür gösteri düzenliyor. Bengalce yayın yapan ve ülkenin önde gelen gazetelerinden Prothom Alo ve İngilizce yayın yapan Daily Star'ın binasını basan protestocular, Prothom Alo'nun binasını ateşe verdi. Personel saatler sonra tahliye edildi ve yangın kontrol altına alındı. Gazetelerin neden hedef alındığı belirsizliğini koruyor. Hadi, Şubat 2026'da yapılması planlanan bir sonraki genel seçimlerde, Dakka'daki önemli bir seçim bölgesinden bağımsız aday olmayı hedefliyordu. (Abdul Goni / AFP)

• 17/30

  18 Aralık 2025 - Belçika'nın başkenti Brüksel'de bir çiftçi, Avrupa Parlamentosu yakınlarında düzenlenen protestoda patates fırlatıyor. Brüksel'de Avrupa Birliği Liderler Zirvesi düzenlenirken binlerce çiftçi traktörleriyle yolları kapatarak AB'yle Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) arasında yapılması planlanan ticaret anlaşmasını protesto etti. Avrupalı çiftçiler, tarım devi Brezilya ve komşu ülkelerinden gelecek daha ucuz ürünlerle rekabet etmelerine neden olacağı için anlaşmaya tepkili. AB-MERCOSUR anlaşması, imzalanması halinde dünyanın en büyük serbest ticaret bölgesini oluşturacak ve AB'nin Latin Amerika'ya daha fazla araç, makine, şarap ve alkollü içki ihraç etmesinin önünü açacak. Öte yandan çiftçiler, bu anlaşmanın Güney Amerika'daki üreticilerin ürettiği gıdaların Avrupa'ya girişini de kolaylaştıracağını söylüyor. Fransa ve İtalya anlaşmaya daha sıkı kontollerin dahil edilmesi gerektiğini belirtiyor. (Nicolas Tucat / AFP)

• 18/30

  17 Aralık 2025 - Yerlerinden edilmiş Filistinliler, Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta bir hayır kurumunun mutfağında dağıtılan yemek için sırada. Hamas yönetimindeki Gazze'de Sağlık Bakanlığı çarşamba günü yaptığı açıklamada savaşın başladığı 7 Ekim 2023 tarihinden bu yana ölenlerin sayısının 70 bin 668'e ulaştığını bildirdi. ABD'nin desteklediği ve 10 Ekim'den bu yana yürürlükte olan ateşkes, Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e düzenlediği ölümcül saldırının ardından başlayan savaşı durdurdu. Ancak İsrail ve Hamas neredeyse her gün birbirlerini ihlalle suçladıkları için ateşkes kırılganlığını koruyor. (Beşar Taleb/AFP)

• 19/30

  16 Aralık 2025 - Tayland'ın Buriram eyaletinde, Tayland'la Kamboçya arasında yaşanan çatışmalar sonucunda yerinde edilmiş kişiler geçici barınağa sığındı. Kamboçya ile Tayland arasında ateşkese rağmen devam eden sınır çatışmalarında, 7 Aralık'tan bu yana Kamboçya'dan 15 sivilin, Tayland'dan ise 16 askerin hayatını kaybettiği açıklandı. Kamboçya İçişleri Bakanlığı'nın açıklamasında 15 Kamboçya vatandaşının hayatını kaybettiği, 76 kişinin yaralandığı ifade edilirken, 420 binden fazla kişinin de yerinden edildiği belirtildi. Bangkok yönetimi, Kamboçya'yla Tayland arasında ateşkese rağmen devam eden sınır çatışmalarının son bulması için Kamboçya'yı sorumlu tuttu. Güneydoğu Asya'da aralarında 817 kilometrelik sınır hattı bulunan Tayland ile Kamboçya, iki ülkenin sınırlarının Kamboçya'nın Fransız işgalinden sonra çizildiği zamana, yani bir asırdan uzun bir süre önceye dayanan sınır anlaşmazlığı yaşıyor.(Athit Perawongmetha/Reuters)

• 20/30

  15 Aralık 2025 - Fransa'nın başkenti Paris'te dünyaca ünlü Louvre Müzesi'nde giderek kötüleşen çalışma koşulları ve ziyaretçi deneyimine karşı müze çalışanlarının greve gitme kararı almasının ardından, Fransız CGT sendikası üyelerinin müze girişinin önünde protesto gösterisi düzenlemesiyle müzenin kapandığı duyuruldu. 19 Ekim'deki hırsızlık ve eksikliklerinin ortaya çıkmasının ardından sarsılan Louvre Müzesi bir darbe daha aldı. Müze, çalışanlarının oy birliğiyle aldığı süresiz grev kararı nedeniyle kapalı kaldı. Louvre geçen ay, zayıflayan döşeme kirişleri nedeniyle bazı çalışan ofislerini ve bir halka açık galeriyi geçici olarak kapattığını duyurmuştu. (Blanca Cruz/AFP)

• 21/30

  14 Aralık 2025 - Avustralya'nın New South Wales eyaletine bağlı Sidney kentindeki plajda düzenlenen silahlı saldırıda 12 kişi yaşamını yitirdi, 2'si polis 29 kişi yaralandı. Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, X sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Bondi Plajı'ndaki durumun "şok edici ve üzücü" olduğunu, polis ve acil durum ekiplerinin çalışmalarını sürdürdüğünü ifade etti. Albanese, düzenlediği basın toplantısında da Yahudi Avustralyalılara yönelik olduğunu belirttiği bu saldırıyı, terör eylemi olarak nitelendirerek Yahudi toplumunun yanında olduklarını söyledi. Saldırı sırasında Bondi plajında Yahudilerin Hanuka Bayramı kutlanıyordu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırının ardından Avustralya hükümetini antisemitizmi körüklemekle suçladı. (Timothy Brant-Coles/AFP)

• 22/30

  13 Aralık 2025 - Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından Gazze Şeridi'nde yürütülen enkaz yönetimi projesinde görev alan Filistinli işçiler, Han Yunus'ta yıkılmış binaların ve evlerin beton, metal ve enkazını taşıyan kamyonları izliyor. Gazze'deki binaların çoğu yıkılmış veya hasar görmüş durumda olduğundan, enkazdan temizlenmiş alanlarda binlerce çadır ve geçici barınaklar var. UNDP geçen ay yaptığı açıklamada Gazze'deki savaşın 61 milyon ton moloz ürettiğini açıklamıştı. Doğru koşullar sağlanırsa bunun büyük bir kısmının 7 yıl içinde temizlenebileceği belirtilmişti. (Bashar Taleb / AFP)

• 23/30

  12 Aralık 2025 - Tayland ve Kamboçya arasındaki sınır hattında yaşanan çatışmalar nedeniyle yerinden edilen kişiler, Surin'de geçici sığınağa dönüştürülen bir okulda gıda kuyruğunda bekliyor. Güneydoğu Asya ülkeleri arasındaki ihtilaflı sınır bölgesindeki çatışmalar pazar günü tekrar başladığından beri en az 23 kişi hayatını kaybetti ve 700 bin kişi yerinden edildi. Temmuzda ABD Başkanı Donald Trump'ın öncülüğünde yapılan anlaşmadan bu yana iki ülke arasındaki en şiddetli hafta yaşandı. Yazın 5 gün süren çatışmalarda onlarca kişi hayatını kaybetmiş, 200 bin kişi yerinden edilmişti. Tayland da Kamboçya da barış anlaşmasını karşı tarafın ihlal ettiğini öne sürüyor. İki ülke arasında onlarca yıldır süren sınır problemi büyük ölçüde, Kamboçya'nın Fransa kolonisi olduğu dönemde Fransızların çizdiği ve Tayland'ın kabul etmediği bir haritadan kaynaklanıyor. (Athit Perawongmetha/Reuters)

• 24/30

  10 Aralık 2025 - Yunanistan'da çiftçiler, Volos Limanı'nı ulaşıma kapattı. Yunanistan'da tarım sektörüne yönelik protestolar, bugün Volos kentinde liman çevresinde yoğunlaştı. Sabah saatlerinde bölgede toplanan çok sayıda çiftçi ve besici, traktörlerle Volos Limanı’nın ana girişlerini kapatarak ulaşımı durdurdu. Bölgedeki balıkçılar da tekneleriyle açıkta konuşlanarak eyleme denizden destek verdi. Polisin geniş güvenlik önlemleri aldığı gösteri nedeniyle, liman yaklaşık 5 saat kapalı kaldı. Çiftçiler daha sonra bölgeden ayrılarak limanın yeniden açılmasına imkan sağladı. Çiftçilerin cuma günü Selanik Limanı'nı kapatmaları bekleniyor. Yunanistan genelinde eylem yapan çiftçiler, zaman zaman şehirler arası otoyolları, havaalanlarını ve sınır kapılarını kapatıyor. Çiftçiler, devlet teşviklerinde yolsuzluk iddiaları nedeniyle geciken destek ödemelerinin yapılmasını ve yüksek üretim maliyetlerini düşürecek düzenlemelerin hayata geçirilmesini talep ediyor. (Aris Messinis/AFP)

• 25/30

  9 Aralık 2025 - Papa XIV. Leo, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'yle bir araya geldi. Görüşme, Vatikan'ın yaklaşık 30 kilometre güneydoğusundaki yazlık papalık konutu Castel Gandolfo'da gerçekleşti. Vatikan'dan yapılan açıklamada Papa'nın Ukraynalı lidere "adil ve kalıcı barış" hedefi doğrultusunda diyaloğun sürdürülmesi gerektiğini söylediği aktarıldı. Görüşmede savaş esirleri meselesiyle Ukraynalı çocukların ailelerine geri döndürülmesi ihtiyacının da ele alındığı bildirildi. Avrupalı ​​liderler, Kiev'den kapsamlı tavizler talep eden ve AB başkentlerinde endişeye yol açan ABD-Rusya taslak planı etrafında şekillenen görüşmelerden dışlanmalarından dolayı huzursuzluk duyuyor. Zelenski'nin Papa'yla görüşmesi, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ve üst düzey AB yetkilileriyle görüşmek üzere Brüksel'e gitmesinden önce, 8 Aralık'ta Londra'da İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve diğer liderlerle yaptığı görüşmelerin ardından gerçekleşti. (Francesco Fotia/Reuters)

• 26/30

  8 Aralık 2025 - Uluslararası Kızılhaç Komitesi üyelerinin eşlik ettiği Mısırlı bir komiteye ait iş makineleri, Gazze Şehri'nin Zeytun mahallesinin enkazı arasında son İsrailli rehinenin cesedini aramak üzere harekete geçti. Gazze'deki ateşkesin garantörleri olan Katar ve Mısır, kırılgan anlaşmanın tam olarak uygulanması için gerekli sonraki adımlar olarak İsrail askerlerinin çekilmesi ve uluslararası bir istikrar gücünün konuşlandırılması çağrısında bulundu. Söz konusu tedbirler, çatışmaları büyük ölçüde durduran ABD ve BM destekli barış planında yer almasına rağmen, savaşan taraflar anlaşmanın ilk aşamasından itibaren nasıl ilerleyecekleri konusunda henüz mutabakata varamadı. İlk aşamada İsrail askerleri Gazze sınırları içinde "sarı hat" olarak adlandırılan bölgenin gerisine çekilirken, Filistinli militan grup Hamas elinde tuttuğu canlı rehineleri serbest bıraktı ve ölenlerden biri hariç hepsinin cenazesini teslim etti. (Omar Al-Qattaa/AFP)

• 27/30

  7 Aralık 2025 - Formula 1'de 2025 sezonunun pilotlar şampiyonu, McLaren'ın Britanyalı sürücüsü Lando Norris oldu. Yarışın ardından açıklamalarda bulunan Norris, şampiyonluk için çok mutlu olduğunu belirterek "Uzun zamandır ağlamamıştım. Ağlayacağımı hiç düşünmemiştim. Uzun bir yolculuktu. McLaren'daki arkadaşlarıma, en başından beri beni destekleyen anneme ve babama teşekkür etmek istiyorum" dedi. Verstappen ve Oscar Piastri'ye övgülerde bulunan 26 yaşındaki sporcu, "Artık Max Verstappen'in nasıl hissettiğini biraz anlıyorum. Verstappen ve Oscar Piastri'yi de tebrik etmek istiyorum, ikisiyle yarışmak ve ikisinden de bir şeyler öğrenmek çok keyifliydi ama başardık. Herkesle gurur duyuyorum" ifadelerini kullandı. Verstappen'in 2 puan önünde 423 puana ulaşan Norris, ilk kez F1 Dünya Şampiyonu olurken sporun zirvesine çıkan 35. pilot olmayı başardı.(Fatima Shbair/AP)

• 28/30

  6 Aralık 2025 - Bir yandan Ukrayna'da barış için yapılan görüşmeler sürerken diğer yandan karşılıklı saldırılar devam ediyor. Ukrayna'nın Dnipro Rayonu'ndanki Slobozhanske bölgesindeki evi Rusya'nın füze ve drone saldırılarıyla vurulan bir kişi eşyalarını toplarken görüntülendi. Diğer yandan ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ve özel temsilcisi Steve Witkoff, Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rüstem Umerov ve Ukrayna Genelkurmay Başkanı Yardımcısı Andriy Gnatov'la görüştü. ABD Dışişleri Bakanlığı pazar günü görüşmelerini sürdürecek tarafların ABD'nin Rusya'yla yaptığı son temasların sonuçlarını ve savaşın sona erdirilmesine yönelik atılacak adımları ele aldığını aktardı. (Mykola Synelnykov/Reuters)

• 29/30

  5 Aralık 2025 - Almanya'nın başkenti Berlin'de zorunlu askerliğe karşı protesto gösterisi düzenlendi. Almanya'da asker sayısını artırmayı hedefleyen yasa tasarısı bugün Federal Meclis'te kabul edildi. Aylardır tartışılan düzenlemeye göre 18 yaşına girenlere 2026'dan itiberen, asker olma isteği ve uygunluğunu saptamak amacıyla bir form gönderilecek. Hem erkek hem kadınlar bu formu alsa da sadece erkeklerin doldurulması zorunlu olacak. Ayrıca 1 Ocak 2008'den sonra doğan erkekler için askerlik muayenesi de zorunlu hale getirilecek. Yasal düzenlemeye göre önce gönüllük esas alınacak ancak hedeflenen sayıya ulaşılmaması durumunda zorunlu askerlik hizmeti uygulamaya konabilecek. Almanya, erkekler için zorunlu askerliği 2011'de askıya almıştı. (Christian Mang/Reuters)

• 30/30

  4 Aralık 2025 - Endonezya'nın Batı Sumatra eyaletindeki Palembayan kentinde yaşanan ölümcül selde evleri ağır hasar alan 53 yaşındaki Ilyasak Imam Mudo ve çocukları, geriye kalan eşyaları taşıyor. Kurtarma ekipleri, Güney ve Güneydoğu Asya'da 1400'den fazla kişinin ölümüne, yaklaşık 1000 kişinin kaybolmasına yol açan felaket niteliğindeki sel ve toprak kaymalarının üzerinden bir hafta geçmesine rağmen, mahsur kalan topluluklara ulaşmakta hâlâ zorluk çekiyor. Yüzlerce köy çamur ve moloz altında kalırken, birçok bölgede elektrik ve telefonlar hâlâ kesik. (Willy Kurniawan/Reuters)

Rusya'daki iki dönemi karşılaştırın. Afganistan savaşı ve ardından gelen savunma harcamalarındaki keskin artış ve ekonomik çalkantı, Sovyet sisteminin çöküşüne katkıda bulundu ancak Putin daha kurnaz ve şanslı. Rusları Ukrayna savaşında kendi tarafında tutmayı büyük ölçüde, yaşam standartlarını koruyup Batı'nın yaptırımlarına direnerek başardı. İran, ulusal morali yıpratan askeri yenilgi ve ekonomiyi giderek felce uğratan yaptırımlar gibi ölümcül bir ikiliyle karşı karşıya.

Eğer bir rejim değişikliği ihtimali varsa kaosa karşı olası bir kalkan, İran'ın seçilmiş cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'da vücut bulabilir. Geçen hafta ilk protestolar patlak verdiğinde, görünüşe göre ayetullahlardan bir yanıt talep etti ve hükümetinin, protestocuların "meşru taleplerini" dinleyeceğini söyledi. Ancak otoriteyle ilişkili herkese karşı duyulan kinin gücü, onun altın çağının çoktan gelip geçtiği anlamına gelebilir; Batı'nın belki de istemeden katkıda bulunduğu bir ihtimal bu.

Helikopter kazasında hayatını kaybeden selefinin yerine dolaylı yoldan iktidara gelen (bir zamanların askeri cerrahı) Pezeşkiyan, seçilmesinden kısa bir süre sonra, 2024'te BM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada dış dünyaya alışılmadık bir yakınlaşma sinyali verdi. Ancak bu çağrı, hedeflediği kişiler tarafından ya görmezden gelindi ya da reddedildi. Fırsat kaçırılmış ve İran kendi içine kapanmıştı. Pezeşkiyan'ın, İran'ın mevcut istikrarsızlığı içinde sorumluluğu üstlenmek için gereken nüfuza veya kişisel motivasyona sahip olup olmadığı belli değil.

Yıllar boyunca İran'ı bölgesel bir istisna ve haydut devlet arasında bir şey olarak gören (İran reddetse de nükleer emelleri nedeniyle geniş çapta böyle görülüyor) dış dünya, şimdi aniden, bu yıl içinde er ya da geç İran'da keskin bir değişim ihtimaliyle yüzleşmek zorunda. Kaotik bir İran, komşularını (öncelikle Irak ve Türkiye'yi) kendileri için küçük parçalar koparmaya teşvik ederek yeni bölgesel çatışmaları tetikleyebilir. İsrail, İran'ın askeri kapasitesine (geriye az ya da çok ne kaldıysa) yeni bir saldırı tehdidi savuruyor ve ABD, dünyayı "kontrolsüz nükleer silahlar" ya da bölgede yeni bir nükleer güçten korumak gerektiğini öne sürerek ona katılabilir.

Ancak İran'daki huzursuzluk, tehdit kadar fırsat da vaat ediyor. Ortaya çıkan sonuç, silahları uluslararası denetime tabi olan, bölgenin diğer yerlerinde sorun çıkarmayı bırakan, dünyayla yeniden ilişki kurmak ve İslam Devrimi'nin kesintiye uğrattığı iç modernleşme projesine geri dönmek isteyen bir İran olursa, bu son derece olumlu bir değişim anlamına gelebilir.

İran'ın gelecekteki yönü belirsizliğini koruduğu sürece dış dünyanın kenarda durması, İran'ın güçlü bir ulusal kimlik bilincine sahip kadim bir medeniyet olduğunu unutmaması ve onun haysiyetini zedeleyecek hiçbir şey yapmaması yerinde olur. Yeni yıl, dünyanın durumunu çok özel bir açıdan iyileştirecek, bir nesilde sadece bir kez karşılaşılabilecek bir fırsatı şimdiden sunuyor olabilir ve eğer bu gerçekten bir fırsatsa, kaçırılmaması gerekir.

independent.co.uk/voices

Independent Türkçe için çeviren: Büşra Ağaç