Güneş'in bugüne kadar çekilen en net görüntüleri, yıldızın yüzeyinin girdaplarla dolu olduğunu ortaya çıkardı. Gözlemler, Güneş'e dair onlarca yıllık bir gizemi aydınlatabilir. 

Dünya'ya en yakın yıldızı yüzlerce yıldır incelememize rağmen hâlâ onun hakkında bilmediğimiz pek çok şey var. Bunlardan biri de Güneş'in dış atmosferi korona birkaç milyon dereceye ulaşırken, yüzeyinin sadece 6 bin derece olması.

Hawaii'deki Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu'nu kullanan gökbilimciler, yıldızın bugüne kadarki en yüksek çözünürlüklü görüntülerini yakalayarak bu soru işaretini giderme yolunda önemli bir adım attı.

Dünyanın en güçlü güneş teleskobu, yıldızın yüzeyindeki bir güneş lekesine yakın, manyetik açıdan aktif bir bölgede 20 kilometreden daha küçük girdap benzeri yapılar saptadı.

Bilim insanları, bu girdapların Kelvin-Helmholtz kararsızlığı (KHK) denen fiziksel süreç sonucunda oluştuğunu belirtiyor.

KHK'ler, hızla ilerleyen plazmanın daha yavaş hareket eden sıvının yanından geçmesiyle oluşuyor. Bu durum Güneş'in plazmasında bozulmaları tetikleyerek dönen girdaplar yaratıyor.

Daha önce okyanuslarda, bulutlarda ve hatta Jüpiter ve Satürn'ün atmosferlerinde KHK saptanmış, Güneş'te de oldukları tahmin edilse de hiç doğrulanmamıştı.

Bulguları hakemli dergi Nature'da dün (5 Ağustos) yayımlanan çalışmada bu yapıların Güneş'te epey yaygın olduğu tespit edildi.

ABD Ulusal Güneş Gözlemevi'nden ve çalışmanın yazarlarından David Kuridze, "Bizi gerçekten şaşırtan şey, bulduğumuz KHK olaylarının sayısıydı" diyerek ekliyor: 

Manyetik yüzey boyunca her yere yayıldıklarını görmek, hiç beklemediğimiz bir şeydi.

Güneş'teki güneş patlamaları ve koronal kütle atımları gibi olaylar yıldızdaki aşırı şiddetli ve değişken manyetik alanların etkisiyle meydana geliyor.

Manyetik alanlar, yıldızdaki sıcak ve enerji yüklü plazmanın hareketiyle oluşsa da mekanizması tam bilinmiyor. Gökbilimciler, manyetik alan çizgilerinin örgülü saç gibi birbirlerine dolandığını ve bu karışık çizgiler koptuğunda açığa yüksek bir gerilim çıktığını düşünüyor. Ancak bu çizgilerin dolanmasına neyin yol açtığı belirsizliğini koruyor.

Yeni çalışma ise, Güneş'in yüzeyini kaplayan girdapların bu süreci açıklayabileceğini öne sürüyor.

Kuridze, "Bu, güneş fiziği ve astrofiziğinde son 50 yılın en büyük gizemini çözebilir" diyerek ekliyor: 

Sistemde bu tür bir kararsızlık olduğunda, enerji daha küçük ölçeklere çok rahat yayılabilir. Ve bir noktada da ısı olarak dağılır. Bu, Güneş ve benzeri yıldızlarda sıcak koronalar, sıcak dış atmosferler oluşmasına yol açabilir.

Yeni görüntüler, koronanın bu kadar sıcak olmasını açıklamanın yanı sıra Güneş'teki büyük patlamaları da daha iyi anlamayı sağlayabilir. 

Makalenin bir diğer yazarı Friedrich Wöger, "Modern toplum, uzay havasına karşı savunmasız teknolojilere bağımlı. Güneş'in en yıkıcı davranışlarını daha iyi anlayıp öngörmek için öncelikle onu yönlendiren küçük fiziksel süreçleri anlamamız gerekiyor" ifadelerini kullanıyor:

Bu keşif, bu süreçlerden birini daha önce hiç görmediğimiz bir ayrıntı düzeyinde ilk kez ortaya koyuyor.

Independent Türkçe, Science Alert, Guardian, Nature

Derleyen: Büşra Ağaç