İran savaşı sürerken gözler ABD Başkanı Donald Trump'la Çin lideri Şi Cinping'in görüşmesine çevrildi.
13-15 Mayıs'ta Pekin'de yapılacak toplantıda iki süper güç arasındaki rekabetin gidişatı belirlenecek. İki lider son olarak geçen yıl Güney Kore'de buluşmuş, ABD'nin Çin mallarına uyguladığı gümrük tarifeleri ve Pekin'in nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlama tehdidiyle büyüyen ticaret savaşını geçici olarak durdurma kararı almıştı.
Ancak o görüşmeden bu yana İran savaşı başta olmak üzere küresel dengeleri etkileyen gelişmeler yaşandı.
Neler konuşulacak?
New York Times'ın (NYT) görüştüğü ABD'li yetkliler, Çin'in Boeing uçakları, Amerikan sığır eti ve soya fasulyesi alımlarının masaya yatırılacağını söylüyor. Ayrıca Washington, Pekin'le ortak bir yatırım kurulu ve ticaret kurulu oluşturulmasını da önerecek. Amaç, ulusal güvenlik riski yaratmayan alanlarda iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri kurumsallaştırmak.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Çin ise gümrük tarifeleri, teknoloji ve Tayvan başlıklarını gündeme getirecek. Pekin geçen yılki ticaret ateşkesinin uzatılmasını ve ABD'nin yarı iletkenlere yönelik ihracat kısıtlamasının gevşetilmesini talep edebilir.
Şi'nin ayrıca Tayvan'a desteği azaltması için Trump'a baskı yapması öngörülüyor. ABD Başkanı ise Çin'den İran'ı Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya ikna etmesini isteyebilir.
Çin Komünist Partisi'nin yayın organı Global Times'ın analizinde, Tayvan meselesinin "ABD-Çin ilişkilerindeki kırmızı çizgi olduğu" vurgulanıyor.
ABD ve İran arasında geçen ay uzlaşılan ateşkeste Pakistan'la arabuluculuk yapan Çin'in İran konusuyla ilgili nasıl bir adım atacağına dair yorum yapılmıyor.
Diğer yandan Hint-Pasifik'teki güç dengelerinin değerlendirileceği, ABD-Çin ilişkilerinde "stratejik istikrarın sağlanmasına" öncelik verileceği ifade ediliyor.
Ne sonuçlar çıkabilir?
NYT'nin analizinde, toplantıda ABD ve Çin arasında geniş kapsamlı anlaşmalar imzalanmayabileceği, bunun yerine tarafların "vakit kazanmaya" çalışabileceği belirtiliyor.
Şanghay'daki Fudan Üniversitesi'nden Zhao Minghao şunları söylüyor:
Muhtemelen bu görüşmeden özellikle büyük ve kapsamlı bir kırılma ya da önemli ilerleme beklememeliyiz.
BBC ise ABD'nin yarı iletkenlere yönelik kısıtlamaları gevşeterek karşılığında Çin'den nadir toprak elementlerinin alınmasını öngören bir anlaşma imzalayabileceğini yazıyor.
Büyük bir anlaşma yapılmasa bile Trump ve Şi arasındaki kısa bir görüşmenin "gelecek yıllarda iki süper güç arasındaki müzakere ve ilişkilerin gidişatını belirleyebileceği" vurgulanıyor.
Trump, ziyarete aralarında Tesla, Apple ve Blackrock gibi ABD devlerinin temsilcileri ve CEO'larıyla gidecek.
Global Times'ın analizindeyse 2026'nın ABD-Çin ilişkileri açısından "dönüm noktası" niteliğinde olabileceği ifade ediliyor.
Ne tür sorunlar yaşanabilir?
İran savaşıyla ilgili anlaşmazlıklar görüşmeleri tıkayabilir. Ayrıca ticaret ateşkesinin uzatılmaması halinde de toplantıda ilerleme kaydedilemeyebilir.
İran savaşı nedeniyle ABD ve Çin arasında yaptırım gerginliği de yaşanmıştı.
Asya devi, İran'ın ihraç ettiği petrolün yüzde 80'inden fazlasını satın alıyor. ABD'nin, İran'la petrol ticareti yaptığı gerekçesiyle 5 Çinli firmayı nisanda yaptırım listesine alması Pekin'in tepkisini çekmişti. Çin Ticaret Bakanlığı, firmalara yaptırım kararını tanımama talimatı göndermişti.
Independent Türkçe, New York Times, BBC, Guardian, Global Times
Derleyen: Yasin Sofuoğlu
