25 Şubat'ta Sri Lanka'nın eski istihbarat şefi Tümgeneral Suresh Sallay 2019 Paskalya Pazarındaki bombalama olayları ile bağlantılı olarak tutuklandı. Hindistan istihbarat teşkilatları 2019 Paskalya Pazarındaki bombalı saldırılar hakkında haftalar öncesinden Sri Lanka'ya birden fazla özel uyarıda bulunmuştu ve bu uyarılar arasında saldırının planlayıcısı ve potansiyel hedefleri yani kilise ve oteller de yer alıyordu. Buna karşın eyleme geçirilebilir bu istihbaratların hiçbiri dikkate alınmadı ve bu da 250'den fazla kişinin ölümüne yol açan büyük bir güvenlik zaafına neden oldu. Bombalı saldırıların başta Ulusal Tevhid Cemaati ve Milleti İbrahim Cemiyeti olmak üzere yerel İslamcı aşırılıkçı gruplar tarafından gerçekleştirildiği söylendi. Bombacıların radikal İslamcı ideolojiden motive oldukları ve IŞİD'den ilham aldıkları belirtildi. Başbakan Ranil Wickremesinghe liderliğindeki dönemin Sri Lanka hükümeti büyük bir istihbarat zaafı olduğunu kabul ederken o dönemdeki birçok Sri Lankalı analist Paskalya bombalamalarının Tamil Eelam Kurtuluş Kaplanları'nın (LTTE) yenilgisinden ve lideri V. Prabhakaran'ın Mayıs 2009'da ortadan kaldırılmasından tam on yıl sonra Hint Okyanusu ada ülkesinde terörizmin geri dönüşünü işaret ettiğini gözlemledi.
Sri Lanka Terörizmle Mücadele Yasası kapsamında tutuklanan Sallay 2022'deki şiddetli kitlesel protesto (Aragalaya) nedeni ile iktidardan düşürülen eski Gotabaya Rajapaksa hükümeti tarafından ülkenin en üst düzey istihbarat teşkilatı olan Devlet İstihbarat Servisi'nin başına getirilmişti. Eski istihbarat başkanı 2024 yılında mevcut Anura Dissanayake yönetimi tarafından görevden alındı. Cumhurbaşkanı Gotabaya Rajapaksa 9 Temmuz'da protestocuların resmi konutuna düzenlediği baskının ardından 13 Temmuz 2022'de Maldivler'e ve daha sonra Singapur'a kaçmış ve yerine Wickremesinghe geçmişti.
Sri Lanka Ceza Soruşturma Dairesi tarafından Sallay'ın tutuklanması Dissanayake hükümetinin siyasi komplo olarak adlandırdığı olayı ortaya çıkarmak için Paskalya Pazarındaki bombalama olaylarını yeniden açma kararlılığında bir dönüm noktası oldu. Sallay komplo kurmak ve 2019 saldırılarına yardım ve yataklık etmek suçlamaları ile tutuklandı. Üst düzey polis yetkilileri tutuklamanın yeni yönetim altında hızlandırılmış soruşturmalar sonucunda ortaya çıkarılan yeterli delillere dayalı önemli bir atılım olduğunu belirtti. İddiaya göre Sallay, Gotabaya Rajapaksa'nın 2019 seçimlerini ulusal güvenlik platformu ile kazanmasına yardımcı olması için istikrar bozucu bir durum yaratmak amacı ile 2018'de bombacılar ile görüşmüştü.
Eski Sri Lanka istihbarat şefi tüm bu iddiaları reddetti. Sri Lanka hükümeti soruşturmanın bağımsız ve tarafsız kalmasını sağlamak amacı ile soruşturmayı yeniden yönlendirdi ve yakın zamanda Cumhurbaşkanlığı Soruşturma Komisyonu'nun tüm dosyalarını işlem yapılması için Ceza Soruşturma Dairesi'ne teslim etti. Sri Lanka Katolik Kilisesi Sallay'ın tutuklanmasını trajedinin arkasındaki beyin takımlarını belirlemeye yönelik uzun zamandır beklenen bir adım olarak memnuniyet ile karşıladı.
Sri Lanka'daki siyasi çevrelerde eski istihbarat şefinin tutuklanmasının Hint Okyanusu ada ülkesindeki LTTE ve iç savaş ile ilgili gerilimleri yeniden alevlendirebileceği öne sürülüyor. Bazıları tutuklamayı memnuniyet ile karşılarken Sri Lanka'daki birçok politikacı bu adımın daha fazla kaosa yol açacağını ve soruşturmacıların asıl sorunlar ile ilgilenmesini engelleyeceğini savunarak kaygılarını dile getiriyor.
Dissanayake hükümeti döneminde Hindistan ve Sri Lanka arasındaki ikili ilişkiler başlangıçtaki ideolojik ihtiyatlılıktan pragmatik ve yatırım odaklı bir ortaklığa doğru evrildi. Dissanayake'nin Janatha Vimukthi Peramuna/Ulusal Halk Gücü partisi tarihsel olarak Hindistan karşıtı görüşlere sahip olsa da Dissanayake başkanlığı ekonomik istikrar ve güvenlik işbirliğine öncelik verdi ve bu konuda Yeni Delhi önemli bir rol oynadı. Bununla birlikte Tamil uzlaşma faktörü Hindistan ve Sri Lanka arasında hassas bir müzakere noktası olmaya devam ediyor ve Hindistan, Sri Lanka Tamil azınlığının özlemlerini savunmaya devam ediyor.
Kariyerine istihbarat subayı olarak devam eden Sallay LTTE'yi dağıtan askeri istihbarat teşkilatının kilit isimlerinden biriydi. SP Thamilchelvan ve militan örgütün uluslararası finansörü Kumaran Pathmanathan gibi üst düzey LTTE liderlerini yakaladı. 2009'daki savaşın son aylarında üst düzey askeri istihbarat görevlerinde bulundu. Sri Lanka'da birçok kişi mevcut tutuklanmasının LTTE'yi yenmedeki rolü nedeni ile ayrılıkçı eğilimli unsurlar tarafından yapılan bir intikam olduğunu savunuyor. Sallay'ın kariyerinin Tamil topluluğuna yönelik istismarlar ve savaş zamanı kanıtlarının gizlenmesi suçlamaları ile gölgelendiği söyleniyor. 2016 yılında Sallay Askeri İstihbarat Direktörü iken Jaffna yarımadasında Aava çetesi olarak bilinen bir grup tarafından şiddet olayları yaşanmış, eleştirmenler ve bazı araştırmacılar bu grubun Kuzey Eyaletini istikrarsızlaştırmak ve Tamil sivil toplumunu bastırmak için kullanılan askeri destekli bir vekil güç olduğunu iddia etmişti.
Sallay'ın tutuklanması esasen Sri Lanka'nın iç meselesi. Ancak Hindistan'ın ülkenin geçmişindeki rolü ile beraber devam eden Tamil uzlaşma sorunu ve ayrıca Paskalya bombalamalarından önce istihbarat paylaşımı da göz ardı edilemeyecek hususlar. Dolayısıyla bu tutuklama olayı Sri Lanka'nın Hindistan ile güvenlik ve istihbarat paylaşımı konusundaki ilişkileri açısından önemli sonuçlar doğurabilir.
2026 yılı Bangladeş'in modern tarihindeki en önemli seçimleri başta olmak üzere Güney Asya'nın jeopolitik tarihinde veya Hindistan'ın yakın komşuluğunda birçok önemli gelişmelerin ardı ardına yaşandığı bir yıl oluyor. Zaten gergin ve düşmanca bir ortamda yaşanan bu gelişmeler Yeni Delhi'nin zaten karşı karşıya olduğu her yeni zorluğa bir yenisini daha ekliyor. Sri Lanka özelinde Hint hükümeti muhtemelen mesele kontrolden çıkmadan önce soruşturma sürecine dahil olmaya çalışacaktır.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
