İran'ın başkenti Tahran'da dün gece protestolar sırasında çıkan olaylarda protestocular arasındaki gruplar tarafından çok sayıda otobüs ve ambulansın yanı sıra 24 ev, 25 cami ve 2 hastane ile 26 bankanın da aralarında olduğu kamu binalarının kundaklandığı ve tahrip edildiği bildirildi.
Tahran Belediye Başkanı Ali Rıza Zakani, dün gece protestocuların kamu ve özel mülklere geniş çaplı zarar verdiğini açıkladı.
Tahran'da göstericiler arasındaki bazı grupların otobüs, itfaiye aracı ve 42 araç, 24 ev, 25 cami ve 2 hastane ile 26 bankanın da aralarında olduğu kamu binalarını tahrip ettiğini aktaran Zakani, "yabancı düşmanların" Tahranlı çocuk ve gençleri kamu mallarına zarar verebilmek için kullandığını söyledi.
İran'ın Tahran dahil bazı kentlerinde dün gece düzenlenen gösteriler sırasında şiddet olayları yaşanırken ülke medyasında ve sosyal medyada yayımlanan görüntülerde, dağınık gruplar halinde toplanan ve bir kısmı silahlı yüzleri maskeli kişilerin özel araçlara, motosikletlere, metro istasyonlarına, bankalara, itfaiye araçlarına, otobüslere saldırdığı ve tahrip ettiği görülmüştü.
İran devlet televizyonu, olaylar sonucunda bazı kentlerde can kayıplarının yaşandığını ve çok sayıda kişinin de yaralandığını bildirmişti.
İran lideri Ayetullah Ali Hamaney de olayların ardından yaptığı konuşmada, yabancı güçler tarafından desteklenen bazı grupların gösteriler üzerinden ülke yönetimini tehdit eden ABD Başkanı Donald Trump'ı "memnun etmek için" kamu mallarını tahrip ettiğini söylemişti.
Protestolar sırasında bir savcı öldürüldü
İran’ın Kuzey Horasan eyaletine bağlı İsferayen kentinde dün gece düzenlenen gösterilerde bir savcının öldürüldüğü açıklandı.
Kuzey Horasan Savcılığından yapılan açıklamaya göre, çeşitli bölgelerden Kuzey Horasan’a gelen provokatörler, içinde savcı Ali Ekber Hüzeyinzade ile emniyet görevlilerinin bulunduğu konteyneri ateşe verdi.
Göstericilerin itfaiye ekiplerinin müdahalesine izin vermemesi üzerine savcı ve beraberindeki emniyet görevlileri yanarak hayatını kaybetti.
Kuzey Horasan Savcılığı, konuya ilişkin incelemelerin devam ettiğini ve şüphelilerin yakalanması için çalışma başlatıldığını belirtti.
Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsin Ejei de savcı Hüzeyinzade’nin vefatı üzerine başsağlığı mesajı yayımladı.
Uluslararası Af Örgütü: 4 günde en az 28 kişi öldürüldü
Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, İran’da 31 Aralık 2025 ile 3 Ocak 2026 tarihleri arasındaki eylemlerde en az 28 kişinin güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü açıkladı. İki örgütün ortak açıklamasına göre, protestolar sırasında yüzlerce kişi keyfi şekilde gözaltına alındı. Gözaltına alınanların işkence ve kötü muamele riski altında olduğu belirtildi. Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün ortak araştırmasına göre, İran'da sekiz eyaletteki 13 kentte gerçekleşen protestolar sırasında yüzlerce kişi keyfi şekilde gözaltına alındı. Gözaltına alınanların işkence ve kötü muamele riski altında olduğu belirtildi. İki örgüt, 31 Ocak 2025 ile 3 Ocak 2026 tarihleri arasında düzenlenen protestolarda, aralarında çocukların da bulunduğu en az 28 kişinin güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü açıkladı. Kuruluşlar; protestocular, görgü tanıkları, insan hakları savunucuları, gazeteciler ve bir sağlık çalışanı dahil 26 kişiyle görüşme yapıldığını, çok sayıda doğrulanmış video kaydının incelendiğini ve bağımsız bir patoloji uzmanının yaralı ve ölü protestoculara ait görüntüleri değerlendirdiğini bildirdi.
Uluslararası Af Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölge Direktör Yardımcısı Diana Eltahawy, güvenlik güçlerinin protestoculara karşı ateşli silah kullandığını belirterek, “İran’ın en üst düzey güvenlik organı, hukuka aykırı güç ve ateşli silah kullanımını derhal durdurma emri vermelidir” dedi. İnsan Hakları İzleme Örgütü Bölge Direktör Yardımcısı Michael Page de güvenlik güçlerinin ölümcül güç kullanımının sistematik hale geldiğini ve bu durumun cezasızlıkla pekiştirildiğini ifade etti
En ağır baskı Kürt ve Lur bölgelerinde
Rapora göre en fazla ölüm, Kürt ve Lur nüfusun yoğun olduğu Lorestan ve İlam eyaletlerinde yaşandı. Lorestan’da en az sekiz, İlam’da da beş kişi hayatını kaybetti. Çeharmahal ve Bahtiyari, Fars ve Kirmanşah eyaletlerinde en az dörder, İsfahan, Hemedan ve Kum’da ise birer ölüm kaydedildi. Azna kentinde çekilen doğrulanmış videolarda, protestocuların polis karakolu önünde slogan atarken silah seslerinin duyulduğu, en az altı protestocunun öldürüldüğü belirtildi. Ölenler arasında Vahab Mousavi, Mostafa Falahi, Shayan Asadollahi, Ahmadreza Amani ve Reza Moradi Abdolvand’ın bulunduğu aktarıldı.
Raporda, güvenlik güçlerinin av tüfeklerinde metal saçma kullandığı, bunun baş ve göz yaralanmalarına yol açtığı kaydedildi. İlam’da yaralanan bir fotoğrafçı, “Bir insanı öldürmek onlar için bir oyun. Bizi av, kendilerini avcı sanıyorlar” sözleriyle yaşadıklarını anlattı. Kohgiluye ve Boyer-Ahmad eyaletinde yaralanan bir protestocu da gözaltına alınma korkusu nedeniyle hastaneye gidemediğini ve bacağını kaybetme riski bulunduğunu söyledi. Kuruluşlar, 4 Ocak’ta İlam’daki İmam Humeyni Hastanesi’ne güvenlik güçlerinin metal saçma ve gaz kullanarak müdahale ettiğini, hastaların ve sağlık çalışanlarının darp edildiğini belirtti.
Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, BM üyesi devletler ve Avrupa Birliği’ni İran üzerindeki diplomatik baskıyı artırmaya çağırdı. Kuruluşlar ayrıca, evrensel yargı yetkisi kapsamında sorumlular hakkında soruşturma açılması gerektiğini vurguladı. İran makamlarından ise barışçıl protestolara katıldığı gerekçesiyle gözaltına alınan herkesin derhal ve koşulsuz serbest bırakılması, gözaltındakilerin ailelerine, avukatlarına ve sağlık hizmetlerine erişiminin sağlanması talep edildi.
Tahran’da halka “dışarı çıkmayın” uyarısı yapıldı
İran’da Tahran Savcısı Ali Salihi, vatandaşları dışarı çıkmaması konusunda uyardı. İran devlet televizyonuna göre Tahran Savcısı Ali Salihi, özellikle başkentte sokakların güvensiz olduğuna vurgu yaparak "Düşmanın paralı unsurları, gösterilere katılanları öldürüyor. Dışarı çıkmayın.” dedi. Gösterilere katılan herkesle mücadele edileceğini söyleyen Salihi, soğuk silah (kesici, delici alet) taşıyanların da tıpkı ateşli silah taşıyanlar gibi muamele göreceğini belirtti. Salihi, şu ifadeleri kullandı:
Silahlı unsurlara hiçbir şekilde müsamaha göstermeyeceğiz. Muharebe suçu ile yargılanacaklar. Vatandaşlarımızın güvenliği kırmızı çizgimizdir. Teröristlere karşı mücadelemiz caydırıcı olacak.
Salihi ayrıca, dün gece Tahran’da yaşanan olayların da büyük tahribata yol açtığını kaydetti. Öte yandan Tahran'daki tüm okullar, hafta sonuna kadar uzaktan eğitime geçme kararı aldı.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi: Silahlı gruplarla kararlılıkla mücadele edilecek
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, ülkede güvenlik ve huzuru bozan silahlı yıkıcı gruplara karşı kararlılıkla mücadele edileceğini açıkladı. Konsey, kamu düzenini tehdit eden her türlü girişime karşı yasal çerçevede adım atılacağı mesajını verdi.
İran Devlet Televizyonu’nun aktardığına göre, Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi ülkede son dönemde yaşanan protestolara ilişkin yazılı bir bildiri yayımladı. Bildiride, özellikle çocukların ve gençlerin sosyal medya üzerinden yayılan tehlikeli akımlara kapılmaması konusunda ailelere uyarıda bulunuldu.
Açıklamada, “Silahlı yıkıcı gruplarla ülkede güvenliği ve huzuru bozanlara karşı kararlılıkla mücadele edilecektir” ifadelerine yer verildi. Ayrıca kamu kurumları, emniyet mensupları ve vatandaşların güvenliğini tehlikeye atacak her türlü eyleme karşı yasal zeminde önlem alınacağı vurgulandı.
Ne olmuştu?
İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz karşısındaki yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayıldı.
Gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi açıklama yapılmazken, ABD merkezli "İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA)", dün itibarıyla gösterilerde 8'i emniyet görevlisi 42 kişinin hayatını kaybettiğini, onlarca kişinin yaralandığını, 2 bin 277 kişinin ise gözaltına alındığını duyurmuştu.
Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, 7 Ocak'ta yayımladığı haberinde, gösterilerde 568 polis ile 66 milis gücünün (Besic) yaralandığını duyurmuştu.
AA
