2025 yılında Avrupa ülkeleri, 698 bin 915 ton plastik atıklarını Türkiye'ye ihraç etmek için ülkemizdeki geri dönüşüm firmalarına 193,2 milyon dolar ($) ödedi.
En büyük tedarikçi 126.552 ton ile Almanya olurken, onu 124.915 ton ile Birleşik Krallık ve 85.737 ton ile Belçika izledi.
Nisan 2026 itibarıyla hacim yüksek seviyede kalmaya devam etti; Türkiye, rakamlarını açıklayan ülkelerden 14 milyon dolar değerinde 70.260 ton plastik atık ithal etti. Almanya 18.654 ton ile en büyük kaynak olurken, onu 11.710 ton ile İngiltere, 6.264 ton ile Belçika ve 6.073 ton ile İspanya izledi. Türkiye, Yunanistan’dan dahi plastik atık ithal ediyor.
İleri kademe arıtma yapmayan geri dönüşüm tesisleri atık su deşarjlarında, her metreküp atık suda 75 milyara kadar plastik parçacığı alıcı ortama salabileceği tahmin ediliyor. Baskın polimerler polietilen, polipropilen ve PET’ti.
Geri dönüşüm tesisinin filtreleme sistemi kurulmadan önce yılda 2 bin 933 metrik tona kadar, filtreleme işleminden sonra ise bin 366 metrik tona kadar mikroplastik deşarj ettiği tespit edilmiştir.
Bölgede yaklaşık 20 sulama kanalı bulunuyor. 1 metreküp sulama kanal suyunda saatte yaklaşık 20-25 milyar adet mikroplastik parçacık taşınıyor ve bunlar da Akdeniz’e akıyor!
Adana-1 Kanalı'nda ölçüm değerleri aşağıda değerlendirilmiştir (Tablo 1).
Renk, sınır değerlerinden 32 kat daha kötü, kirli.
İletkenlik sınır değerleri maksimum 1000 µS/cm olması gerekirken ölçülen değer 1258 µS/cm. Yani çok yüksek.
Çözünmüş oksijen değeri, 6 mg/L olması gerekirken ölçülen 0,32 mg/L, yani sınır değerinden 19 kat daha oksijensiz. Çözünmüş oksijen değeri 0,32 mg/L olan sulama kanalı suyu aşırı derecede oksijensizdir (anoksik/hipoksik). Bu durum, suda yoğun bir organik kirlilik olduğunu ve aerobik mikroorganizmaların mevcut oksijeni tamamen tükettiğini gösterir.
Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ), 50 mg/L'den düşük olması gerekirken ölçülen değer 788 mg/L, yani sınır değerinden 16 kat daha kirli. KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı) değeri 788 mg/L olan su, net bir şekilde IV. sınıf (yani en kötü kalite) kirlilik seviyesinde olan ve tarımsal sulamada kesinlikle kullanılmaması gereken ağır endüstriyel bir atık sudur.
Toplam fosfor, 0,2 mg/L'den küçük olması gerekirken ölçülen 3,6 mg/L, yani sınır değerinden 18 kat daha kirli.
Toplam sülfür, 5 mg/L'den küçük olması gerekirken ölçülen 20 mg/L, yani sınır değerinden 4 kat daha kirli. Bu seviye (20 mg/L toplam sülfür, limit 5 mg/L iken) suyun ciddi şekilde kirli ve anaerobik koşullarda olduğunu gösterir. Limitin 4 katı aşılması, suyun “çok kirlenmiş/atıksu karakterinde” olduğunu net gösterir.
Toplam katı madde (TKM), askıda katı madde (AKM) ve biyolojik oksijen ihtiyacı (BOİ) çalışmaları laboratuvarda yapılacağı için bu tabloda yoktur.
Mikroplastik ve nanoplastik ölçüm değerleri maalesef çalışmada yoktur. Mikroplastikler boyutu 5 milimetreden küçük, nanoplastikler ise 1 mikrometreden (1000 nanometre) küçük plastik parçacıklarıdır.
Adana-1 sulama kanalında ölçüm kirletici değerleri Tablo 1’de verilmiştir.
Adana-1'deki sulama kanalındaki su kalitesi, atık su özelliği göstermektedir (aşağıdaki detaylar verilmiştir).
Sulama kanalındaki atık sularla bölgedeki tarım arazileri kesinlikle sulanmamalı.
Bu sular her türlü hastalık yapıcı mikroorganizma barındırır.
Türkiye’deki su kalite sınıflandırması: Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği / Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği kapsamında kıtaiçi sular için:
I. sınıf (çok iyi): KOİ < 25 mg/L
II. sınıf (iyi/az kirlenmiş): KOİ yaklaşık 25–50 mg/L
III. sınıf: KOİ yaklaşık 50–70 mg/L
IV. sınıf (çok kirlenmiş): KOİ > 70 mg/L
780 mg/L net biçimde IV. sınıf (veya daha kötü) kirlilik seviyesindedir. Sulama kanalında Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ) değeri 788 mg/L olan bir su, atık sudur.
KOİ değeri 788 mg/L olan bir atık su, evsel atık sudan 1,5 kat daha kirli endüstriyel atık su özelliği göstermektedir.
KOİ değeri 788 mg/L olan suyun tarımsal kullanımdaki riskleri:
Organik yükü çok yüksek: KOİ, sudaki organik maddelerin (ve bazı inorganiklerin) kimyasal olarak oksitlenmesi için gereken oksijen miktarını gösterir.
Kök çürüklüğü ve toksisite: Organik kirlilikten kaynaklanan anaerobik (oksijensiz) koşullar bitki köklerine zarar verir.
Toprak kirliliği ve toksisite: Arıtılmamış yüksek KOİ, toprak florasını ve faunasını olumsuz etkiler, toprakta zamanla toksik bileşiklerin birikmesine neden olur.
Toprak yapısının bozulması, uzun vadede verim düşüşü.
Toprak solunumu: Bu kirli suyla sulama yapıldığında, topraktaki mikroorganizmalar organik maddeyi parçalamak için aşırı oksijen tüketir ve toprağın nefes almasını (flora ve fauna dengesini) engeller.
Besin zinciri riski: Sudaki kalıcı organik kirleticiler bitkiler tarafından bünyeye alınabilir ve gıda güvenliğini tehdit edebilir.
Koku, sinek/hastalık vektörü artışı olur.
Damla/yağmurlama sistemlerinde tıkanma (organik madde ve askıda katılar nedeniyle).
Sulamada yüksek sülfür içeren suların kullanılmasının tehlikeleri ve etkileri:
20 mg/L sülfür içeren su doğrudan kullanılmamalıdır.
Bu seviyedeki sülfür (özellikle hidrojen sülfür veya sülfür iyonu formunda) bitki köklerine toksik etki yapar, toprak pH dengesini ve mikroflora sağlığını bozar, ayrıca sulama ekipmanlarında ciddi korozyona ve tıkanmalara yol açar.
Oksijen tükenmesi: Sudaki çözünmüş oksijeni tamamen yok eder.
Tarım Bakanlığı sulama kanallarında atık su aktığı için sulama amacıyla kullanılmaması konusunda bölgedeki çiftçileri uyarmalı.
AB ülkelerinde plastik atık geri dönüşüm tesisleri atık suları ileri kademe arıtıldıktan sonra alıcı su ortamına doğrudan deşarjlar için BAT-AEL'ler (konsantrasyonlar mg/L cinsinden):
TOC (Toplam Organik Karbon): 10–60.
KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı): 30–180.
Toplam Askıdaki Katı Madde (TSS): 5–60.
Hidrokarbon yağ indeksi (HOI): 0,5–10.
Toplam azot (Toplam N): 1–25.
Toplam fosfor (Toplam P): 0,3–2 (biyolojik).
Fenol indeksi: 0,05–0,2.
Serbest siyanür (CN⁻): 0,02–0,1.
AOX: 0,2–1.
Metaller/metaloidler (maksimum):
❗️As (arsenik) 0,01–0,05 (veya 0,1'e kadar);
❗️Cd (kadmiyum) 0,01–0,05 (veya 0,1'e kadar);
❗️Cr (krom) 0,01–0,15 (veya 0,3'e kadar);
❗️Cu (bakır) 0,05–0,5; Pb 0,05–0,1 (veya 0,3'e kadar);
❗️Ni (nikel) 0,05–0,5 (veya 1'e kadar);
❗️Hg (civa) 0,5–5 µg/L (veya 10 µg/L'ye kadar);
❗️Zn (çinko) 0,1–1 (veya 2'ye kadar).
Kaynaklar:
https://x.com/ozturk_mustafa/status/2087096429055558061?s=20
https://x.com/ozturk_mustafa/status/2087107505633612172?s=20
https://x.com/ozturk_mustafa/status/2087441899980296694?s=20
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2772416623000803
https://gr.camelotwater.com/en/shocking-study-recycling-can-release-huge-amounts-of-microplastics/
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
