Kentlerde yaşayan insanlar, kent yaşamının getirdiği stresten uzaklaşabilmek için farklı arayışlar içine giriyor. İnsanların farklı arayışlar içine girmesiyle turizm sektörü de dönüşüm geçiriyor.

Kent yaşamından uzaklaşmak isteyen insanlar, alternatif turizm türlerine yöneliyor. Bu kapsamda ortaya çıkan yaklaşımlardan biri de yaratıcı turizm.

Yaratıcı turizm, "Deneyimler unutulmazdır" anlayışı ile tüketimlerin deneyimler aracılığıyla gerçekleşmesine dikkat çekiyor.

Yaratıcı turizm, turistlere ziyaret ettikleri destinasyonda o destinasyona özgü deneyimlere katılma fırsatı yaratıyor.

Ayrıca yaratıcı turizm, turistlerin farklı deneyimlere katılarak yaratıcılık potansiyellerini geliştirmelerine de katkı sağlıyor.

Yaratıcı turizm, turistlere bir bölgenin sanatı ve kültürel mirasını deneyim yoluyla öğrenme fırsatı sunuyor. Yaratıcı turizm, otantik bir deneyime dayalı turizm olarak da tanımlanıyor.

Yaratıcı turizm, çeşitli eğitimlerin yer aldığı atölyeleri içerir.  Genellikle küçük gruplar hâlinde gerçekleştirilen yaratıcı turizm ile turistler, yerel halk ile iletişim kuruyor.

Farklı kültürleri deneyim yoluyla yakından tanıyan turistler, bu sayede yaratıcılıklarını geliştiriyor.

Farklı deneyimler yaşamak isteyen turistler, zamanla alışılmış faaliyetleri yapmaktan sıkılmaya başladılar.

Bundan dolayı farklı kültürlere ait deneyimleri keşfedebilmek için farklı etkinlikleri içeren deneyimlere yöneldiler.

Turizmde yaşanan bu değişim ile birlikte turistler, çevreyi gözlemleyen pasif tüketiciler olmak yerine farklı deneyimlere katılan, keşfeden ve yaratıcılıklarını geliştiren bireylere dönüştüler.
 

Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaratıcı turizm kapsamında çini, taş baskı ve çömlek atölyelerinde yaşanan katılımcı deneyimler / Kolaj: Independent Türkçe

Kültür turizminin gelişmiş hâli olan yaratıcı turizm, turistlerin sadece kültürel mirası gözlemlemesini değil, somut olmayan kültürel mirasa aktif olarak katılmalarını da teşvik ediyor.

Bu sayede turistlerin kalıcı deneyimler kazanma gereksinimi de karşılanıyor. Yaratıcı turizm kapsamında bir bölgede farklı deneyimler içeren etkinliklerin geliştirilmesiyle yerel halk da gelir elde ediyor.

Ayrıca el sanatları üreticileri ve diğer küçük işletmeler için bir iş geliştirme işlevi görüyor. Kırsal alanlarda yaratıcı turizmin geliştirilmesi, kırsal alanların kalkınmasına katkı sağlıyor.

Bu sayede kırsal alanlardan kentlere olan göçün de önüne geçilebiliyor. Yaratıcı turizm, diğer alternatif turizm türlerinde olduğu gibi iyi planlanır ve yönetilirse kültürel mirasın korunup yaşatılmasına da katkı sağlıyor.

Yaratıcı turizm etkinlikleri

Yaratıcı turizmde her bölgenin kendine özgü yaratıcı etkinlikleri bulunuyor. Kültürel değerler açısından çok zengin olan ülkemizin farklı bölgelerinde çeşitli yaratıcı etkinliklere rastlamak mümkün. Yaratıcı etkinliklere örnek olarak el sanatları ve yöreye has yemeklerin yapım atölyelerini verebiliriz.
 

18'inci yüzyıldan beri dünya müzelerini ve tarihi yapıları süsleyen Kütahya çini sanatı, yaratıcı turizmin odak noktası olmayı sürdürüyor / Fotoğraf: AA

Kütahya geleneksel çini yapımı

Kütahya’da çini sanatı, 18'inci yüzyıldan itibaren kendine özgü üslubuyla dünyanın birçok müzesinde sergileniyor. Yüzyıllar boyunca çiniler, estetik görünümleriyle saray, köşk, cami, medrese ve çeşme gibi mimari yapıları süsleyen sanat ürünleri olarak kullanılmıştır. Kütahya, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı (Creative Cities Network) tarafından 2017 yılında "Zanaat ve Halk Sanatları" alanında "Yaratıcı Şehir" unvanını elde eden ve zanaat ile halk sanatları dalında Türkiye’den kabul edilen ilk şehir olmuştur. Yaratıcı turizm etkinliklerine örnek olarak Kütahya’da bulunan çini atölyelerini verebiliriz. Köklü bir tarihe sahip olan çini sanatını deneyimleyebilmek için Kütahya’ya uğramalısınız.
 

1800'lü yıllara dayanan köklü geçmişiyle Kastamonu’nun simgelerinden olan taş baskı yazma sanatı, yerel kurumların katkılarıyla günümüzde de yaşatılıyor

Kastamonu’nun taş baskısı

Kastamonu’nun yöresel sanatlarından biri olan yazma sanatının köklü bir tarihi vardır. Yazma sanatının tarihi 1800’lü yıllara dayanır. İstiklal Savaşı’ndan sonra Kastamonu’da yazma sanatını az sayıda usta devam ettiriyordu. 1900’lü yılların sonunda yeniden canlanan yazma sanatı günümüze kadar yaşatılmıştır. Yazma sanatı, Kastamonu’da Kastamonu El Sanatları Merkezi, Kastamonu Halk Eğitim Merkezi ve Kastamonu Kültür Turizmini Geliştirme ve Yaşatma Derneğinin katkılarıyla yaşatılan yöresel el sanatları arasındadır. Kastamonu yöresinde siyah ve beyaz renkler üzerine yazmalar tasarlanır. Taş baskı ise beyaz bez üzerine, kabartma veya elle oyma olarak yapılmış farklı ahşap kalıpların tek renkli boya ile basılmasıyla yapılır. Son yıllarda insanlar tarafından daha fazla tanınan taş baskı, hediyelik eşya yapımında da tercih ediliyor.
 

Kapadokya’nın en önemli kültürel miraslarından biri olan Avanos çömlekçiliği, yaratıcı turizmin en canlı örnekleri arasında yer alıyor

Nevşehir’de geleneksel çömlek yapımı

Nevşehir çömleği, diğer adıyla Avanos çömleği, dünyada üne kavuşmuş bir turistik üründür. Geleneksel çömlek yapımı, yaratıcı turizm ve yaratıcı turizm kapsamında düzenlenen yaratıcı etkinlikler arasındadır. Kapadokya’nın en önemli kültürel miraslarından biri olan çömlek yapımı, tüm dünyaya tanıtılmalı ve bu kültürel değerimiz yaşatılmalıdır. Avanos’ta her köşe başında bir çömlek atölyesi bulunur. Çömlek atölyeleri sayesinde hem kültürel mirasımız yaşatılıyor hem de yerel halk kalkınıyor. Ayrıca turistler, çömlek yapımı atölyelerine katılarak yaratıcılıklarını geliştiriyor.

Ülkemizde farklı yörelere özgü yaratıcı etkinlikler tanıtılmalı ve korunmalıdır. Kültürel değerlerimizin tanıtılması ve yaratıcı etkinliklerin korunması, yerel halkın kalkınabilmesi açısından da büyük önem taşıyor. Yaratıcı turizm kapsamında düzenlenen yaratıcı etkinlikler, turistlerin farklı deneyimler yaşamasına ve bu deneyimler sayesinde yaratıcılıklarını geliştirmelerine de katkı sağlıyor.

^Kaynaklar:

^{Burhan Sevim – Gürkan Çalışkan, 2021, 17. Bölüm: Seyahat İşletmeleri ve Yaratıcılık (s. 339-356); Yaratıcı Turizm Etkinlik Örneği Kastamonu Taş Baskı, Kastamonu (s. 356), kitap bölümü; Meltem Altınay Özdemir (editör) ve Füsun İstanbullu Dinçer (editör), "Yaratıcı Turizm ve Turizmde Yaratıcılık – Cilt I", 2022, Nobel Yayınları: Ankara.}

^{Seda Yetimoğlu, 2021, 9. Bölüm: Zanaat ve Halk Sanatları Şehri Kütahya (s. 195-216); Yaratıcı Turizm Etkinlik Örneği Kütahya Geleneksel Çini Yapımı, Kütahya (s. 216), kitap bölümü; Meltem Altınay Özdemir (editör) ve Füsun İstanbullu Dinçer (editör), "Yaratıcı Turizm ve Turizmde Yaratıcılık – Cilt I", 2022, Nobel Yayınları: Ankara.}

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.