ABD ve İsrail'in başlattığı İran savaşı, Tahran yönetiminin yapısını değiştirdi.

ABD Başkanı Donald Trump, 22 Nisan'da sonlanmasına saatler kala İran'la ateşkesi uzatmıştı. Sosyal medyadan yaptığı açıklamada, "İran yönetiminin ciddi bir bölünme içinde olduğunu" öne sürmüştü.

Trump'ın üst düzey danışmanları da İran'dan müzakereler için yanıt gelmemesinin başlıca nedeninin Tahran yönetimi içindeki bölünmeler olduğunu savunuyor.

Ancak Tahran yönetimi, ateşkesin uzatılması gibi bir taleplerinin olmadığını ve ABD, Hürmüz'deki ablukasını sonlandırmadan müzakereye yanaşmayacaklarını açıklamıştı.

Bazı analistlere göre İran rejimi, Trump'ın iddia ettiğinin aksine savaşla birlikte daha bütüncül bir yapıya büründü.

Georgetown Üniversitesi'nin Katar'daki kampüsünden siyaset bilimi uzmanı Mehrat Kamrava, Trump'ın İran yönetiminin durumunu "ciddi şekilde yanlış yorumladığını" belirtiyor:

Liderlik kadrosu epey uyumlu bir yapı sergiledi; bunu hem savaşın gidişatında hem de müzakerelerde gördük.

CNN'in analizine göre İran'da farklı görüşlerdeki gruplar, liderlik için birlikte hareket etmeye başladı.

ABD'li analist Trita Parsi, şu yorumları paylaşıyor:

İran liderliğindeki farklı fraksiyonlar, savaş öncesine kıyasla artık daha uyumlu bir duruş sergiliyor. Zira bu çok daha dar bir çevre ve savaşta izledikleri strateji hakkında daha bütünlüklü bir tavırları var.

ABD-İsrail saldırılarında İran'ın dini lideri Ali Hamaney başta olmak üzere Devrim Muhafızları'ndan birçok üst düzey yetkili öldürülmüştü. Tahran yönetimi buna rağmen direnişi sürdürürken, ABD ve İsrail de beklediği rejim değişikliğini gerçekleştiremedi.

Analize göre İran rejimi, neredeyse 50 yıldır birbiriyle rekabet halindeki grupları bir arada tutmaya çalışıyor. Ortaya çıkan "yeni savaş yapısının" müzakerecileri ve siyasi aktörleri tek bir askeri çatı altında topladığı vurgulanıyor.

Ali Hamaney'in yerine gelen oğlu Mücteba Hamaney ise henüz kamuoyu önüne çıkmadı. Mücteba'nın İsrail saldırısında ağır yaralandığı ve tedavi gördüğü bildirilmişti.

Bu durum da rejimin işleyiş mekanizmasında değişikliğe gidilmesine yol açtı. Düşünce kuruluşu Alman Uluslararası ve Güvenlik İlişkileri Enstitüsü'nden Hamidreza Azizi, şunları söylüyor:

Eskiden stratejik konuları görüşüp, nihai kararı vermesi için Yüce Lider'e tavsiye notları sunması beklenen kurumlarımız vardı. Yüce Lider'le görüşme imkanı gerektiği kadar düzenli olamıyor. Bu da diğer yetkililerin savaş ve barış konusunda atılması gereken adımları belirlemede daha fazla manevra alanı kazandığı anlamına geliyor.

Time'ın analizinde de Mücteba'nın ülkeyi yönetecek durumda olmadığı, kontrolün çoğunlukla Devrim Muhafızları'nın eline geçtiği öne sürülüyor.

ABD ve İran arasındaki ikinci tur müzakerelerine ilişkin belirsizlik devam ediyor.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, dünkü açıklamasında "Taahhütlerin ihlali, abluka ve tehditler, samimi müzakerelerin önündeki başlıca engellerdir. Dünya, sizin bitmek bilmeyen ikiyüzlü söylemlerinizi ve iddialarınızla eylemleriniz arasındaki çelişkiyi görüyor" ifadelerini kullandı.

Independent Türkçe, CNN, Time, Press TV

Derleyen: Yasin Sofuoğlu