ABD Başkanı Donald Trump, İran ile Pakistan'da gerçekleşen müzakerelerde anlaşmaya varılamamasının ardından, ABD Donanması'nın Hürmüz Boğazı'nı abluka altına almaya başlayacağını söyledi. Trump dün sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı paylaşımda, ABD'nin uluslararası sularda İran'a geçiş ücreti ödeyen her gemiyle ilgili harekete geçeceğini ve İranlıların boğaza yerleştirdiğini belirttiği mayınları imha etmeye başlayacağını söyledi.
ABD Merkez Komutanlığı, dün yaptığı "Arap Körfezi ve Umman Körfezi'ndeki tüm limanları da dahil olmak üzere, İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giren veya buradan ayrılan tüm ülkelerin gemilerine karşı tarafsız bir" abluka uygulanacağını açıkladı. Açıklamaya göre abluka TSİ 1700'de başlayacak. Trump, "Yasadışı geçiş ücreti ödeyen hiç kimse açık denizde güvenli geçiş yapamayacak" dedi. İran Devrim Muhafızları, Trump'ın ardından yaptığı açıklamada boğaza yaklaşan askeri gemilerin ateşkes ihlali olarak kabul edileceği ve sert muamele göreceği uyarısında bulundu.
ABD ve İsrail'in Şubat sonunda İran'a yönelik hava saldırıları ile başlayan ve altı haftadır devam eden savaşta, piyasalar sarsıldı ve İran küresel petrol ve doğalgaz arzının %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı kapattı.
Müzakareler devam edecek mi?
Hafta sonu Pakistan'ın bşakenti İslamabad'da gerçekleşen müzakerelerden somut bir sonuç çıkmasa da Trump, Fox News'e yaptığı açıklamada, görüşmeleri "oldukça dostane" olarak niteledi ve İran'ın müzakerelere devam edeceğine inandığını söyledi. Trump, "Bu konuda masaya oturacaklarına inanıyorum, çünkü kimse 'Nükleer silah istiyoruz' diyecek kadar aptal olamaz ve ellerinde hiçbir koz yok" dedi. ABD heyetine başkanlık eden Başkan Yardımcısı JD Vance "Kötü haber bir anlaşmaya varmadık ama bence bu ABD'den çok İran için kötü haber" dedi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran heyetinin "ileriye dönük girişimler" sunmasına rağmen ABD'nin İran'ın güvenini kazanmadığını söyledi. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da İslamabad'daki müzakerelere katılan ABD'li ve Pakistanlı yetkililerle dün telefon görüşmeleri yaptı. Dışişleri bakanlığı kaynağı tarafından verilen bilgiye göre, görüşmelerde müzakerelerde taraflarca ortaya konulan yaklaşımlar bundan sonraki süreç ele alındı.
CENTCOM: Uygulama, tüm ülkelere ait gemiler için tarafsız şekilde yürütülecek
CENTCOM da "uygulamanın tüm ülkelere ait gemiler için tarafsız şekilde yürütüleceğini ancak İran dışındaki limanlara Hürmüz Boğazı üzerinden geçiş yapan gemilerin seyrüsefer özgürlüğünün engellenmeyeceğin bildirdi. CENTCOM, ABD Donanması’nın 2022 tarihli deniz operasyonları hukuku el kitabında yer alan "abluka" tanımına uygun şekilde hareket edeceklerini belirtti.
CENTCOM ayrıca, İran’a ait olmayan limanlara gidiş-geliş yapan gemilerin serbest geçişinin engellenmeyeceğini ve ticari denizcilerin abluka başlamadan önce resmi olarak bilgilendirileceğini ifade etti.
İran: Basra Körfezi ve Umman Denizi'ndeki limanlarımız tehdit edilirse bölgedeki hiçbir liman güvende olmaz
İran, ABD'nin "deniz ablukası" tehdidinin ardından Basra Körfezi ve Umman Denizi'ndeki limanlarının güvenliğinin tehdit edilmesi halinde "bölgedeki hiçbir limanın güvende olmayacağını" belirtti. İran Silahlı Kuvvetleri'nin savaş yönetiminden sorumlu birimi Hatemu'l Enbiya Merkez Karargahı Sözcüsü Yarbay İbrahim Zülfikari, ABD Başkanı Donald Trump'ın "deniz ablukası" tehditlerine ilişkin açıklamalarda bulundu. İran'ın kendi "kara sularında güvenliği sağlamaya kararlılıkla devam edeceğini" belirten Zülfikari, ABD-İsrail bağlantılı gemilere Hürmüz Boğazı'ndan geçme izni verilmeyeceğini, diğer gemilerin Silahlı Kuvvetler ile koordinasyon halinde geçiş yapabileceğini ifade etti. ABD'nin İran'a ait gemilere uluslararası sularda müdahale kararını "yasa dışı bir eylem ve korsanlığın bir işareti" olarak nitelendiren Zülfikari, "İran Silahlı Kuvvetleri, Fars (Basra) Körfezi ve Umman Denizi'ndeki limanların güvenliğinin ya herkes için ya da hiç kimse için olduğunu açık ve kesin bir şekilde ilan eder. İran'ın Fars (Basra) Körfezi ve Umman Denizi sularındaki limanlarının güvenliği tehdit edilirse bölgedeki hiçbir liman güvende olmayacaktır." ifadelerini kullandı.
ASEAN ülkeleri, Hürmüz Boğazı'nda "güvenli ve kesintisiz" geçişin sağlanması çağrısı yaptı
Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) üyesi ülkeler, Orta Doğu'da gerilim sürerken Hürmüz Boğazı'nda gemi ve hava araçları için "güvenli, engelsiz ve kesintisiz" geçişin yeniden sağlanması çağrısında bulundu. ASEAN üyesi ülkelerin dışişleri bakanları tarafından konuyla ilgili ortak açıklama yapıldı. Açıklamada, ilgili tüm taraflara Hürmüz Boğazı'nda gemi ve hava araçlarının, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne (UNCLOS) uygun şekilde "güvenli, engelsiz ve kesintisiz" geçişinin yeniden sağlanması çağrısı yapıldı.
8 Nisan'da ilan edilen ateşkesin "tam ve etkin" şekilde uygulanması gerektiği vurgulanan açıklamada, Pakistan'ın arabuluculuk çabaları başta olmak üzere sürece katkı sağlayan tüm tarafların işbirliğinin memnuniyetle karşılandığı belirtildi. Açıklamada, ABD ve İran'a, "çatışmanın kalıcı olarak sona ermesine, bölgede kalıcı barış ve istikrarın sağlanmasına katkı sağlayacak müzakereleri" sürdürmeleri çağrısında bulunuldu. Bölgesel barış ve istikrarın korunmasının önemine işaret edilen açıklamada, uluslararası hukuka bağlılık ve başta Orta Doğu'dakiler olmak üzere çatışmaların çözümünde diyalog ve diplomasinin önemine dikkat çekildi. Açıklamada, "Uluslararası hukuka, BM Şartı'na ve ilgili BM Güvenlik Konseyi kararlarına uygun olarak, tüm devletlerin anlaşmazlıklarını barışçıl yollarla çözme, tüm ulusların egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterme, silahlı çatışmalarda sivilleri ve sivil altyapıyı koruma ve BM barış gücü askerleri ile insani yardım personelinin güvenliğini sağlama yükümlülüklerini bir kez daha teyit ediyoruz." ifadesi kullanıldı.
Avrupa gaz fiyatları Hürmüz Boğazı'na abluka tehdidiyle yükseldi
Avrupa gaz fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'na yönelik abluka tehdidi sonrası yüzde 8'den fazla arttı. Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'de mayıs vadeli gaz kontratları, 10 Nisan Cuma günü megavatsaat başına 43,6 avro seviyesinden kapanmıştı. Fiyatlar bugün Türkiye saatiyle 10.40 itibarıyla yaklaşık yüzde 8,5 artarak megavatsaat başına 47,3 avroya çıktı. Piyasalar, ABD-İran görüşmelerinden gelen olumsuz haberlere odaklandı. Orta Doğu'da gerilimlerin sonlanabileceğine yönelik umutlar, ABD-İran görüşmelerinden elde edilen ilk sonuçlarla yerini tedirginliğe bıraktı. Pakistan'da yürütülen müzakere sürecinde taraflar Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda restleşirken Trump, donanmalarının boğazı kullanmaya çalışan tüm gemileri ablukaya alma sürecini başlatacağını bildirdi. Bu açıklama, ateşkes sonrası çatışmaların yeniden alevlenebileceği yönündeki korkuları körükledi.
Independent Türkçe, Reuters, AA, ANKA
