Türkiye’de emekli aylıklarının artırılmasına ilişkin esaslar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde belirlenmektedir. SSK (4/a) ve Bağ-Kur (4/b) emeklileri için aylık artışları, her yılın ocak ve temmuz aylarında, bir önceki altı aylık dönemde gerçekleşen tüketici fiyat endeksi artış oranına göre hesaplanmaktadır. Bu oranlar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan resmî enflasyon verilerine dayanmaktadır. Memur ve memur emeklileri açısından ise aylık artışları, toplu sözleşme hükümleri ile gerçekleşen enflasyon farkı birlikte dikkate alınarak belirlenmektedir. Bu yönüyle emekli aylık artış sistemi, yasal olarak enflasyona endeksli bir yapı üzerine kuruludur.
KÖK MAAŞ NEDİR VE NEDEN TEMEL ALINMAKTADIR?
Emekli aylıklarının hesaplanmasında temel kavramlardan biri “kök maaş”tır. Kök maaş; sigortalının prim ödeme gün sayısı, prime esas kazançları ve aylık bağlama oranları esas alınarak hesaplanan, herhangi bir ilave ödeme veya devlet katkısı içermeyen çıplak emekli aylığını ifade eder.
Enflasyon artışları ve dönemsel zamlar, doğrudan kök maaş üzerine uygulanmaktadır. Bu nedenle yasal zam oranı, emeklinin kök maaşını artırmakta; ancak emeklinin eline geçen nihai tutar, kök maaşa eklenen ek ödeme kalemleri ve varsa taban aylık düzenlemeleriyle şekillenmektedir. Kök maaş, emekli aylık sisteminin değişmeyen ana unsurudur.
EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI UYGULAMASI NE ANLAMA GELMEKTEDİR?
Uygulamada, belirli dönemlerde “en düşük emekli aylığı”na ilişkin yasal düzenlemeler yapılabilmektedir. Bu düzenlemeler, kök maaşı ve ek ödemeleri toplamı belirlenen taban tutarın altında kalan emeklilerin aylıklarının, Hazine katkısıyla söz konusu taban tutara tamamlanmasını öngörmektedir.
Bu noktada önemle belirtilmelidir ki, taban aylığa tamamlama uygulaması kök maaşı kalıcı olarak artırmamaktadır. Yapılan işlem, yalnızca ilgili ödeme döneminde emekliye ödenecek net tutarın yükseltilmesine yöneliktir. Emeklinin bir sonraki zam döneminde alacağı artış yine kendi kök maaşı esas alınarak hesaplanmaktadır.
OCAK 2026 ZAM ORANI NASIL UYGULANDI?
Ocak 2026 döneminde SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin aylıkları, bir önceki altı aylık dönemde gerçekleşen tüketici fiyat endeksi artışı esas alınarak %12,19 oranında artırılmıştır. Bu artış, emeklilerin kök maaşlarına doğrudan yansıtılmıştır.Bu kapsamda, bir önceki dönemde en düşük emekli aylığı 16 .881 TL seviyesinde bulunurken, yalnızca enflasyon artışı uygulanması hâlinde bu tutarın yaklaşık 18 .938 TL seviyesine yükselmesi öngörülmüştür. Bu tutar, enflasyon farkının kök maaşlara yansıtılmasıyla ortaya çıkan zamlı aylık seviyesini ifade etmektedir. Ocak 2026 döneminde, enflasyon artışının ardından ortaya çıkan aylık seviyelerinin bazı emekliler açısından yetersiz kalması nedeniyle yeni bir yasal düzenleme gündeme gelmiştir. Bu kapsamda Türkiye Büyük Millet Meclisi’ye sunulan ve kabul edilen düzenleme ile en düşük emekli aylığının 2026 yılı için 20 000 TL olarak uygulanması kararlaştırılmıştır.Düzenleme uyarınca, kök maaşı ve ek ödemeleri toplamı 20 000 TL’nin altında kalan emeklilerin aylıkları, Hazine katkısı yoluyla bu tutara tamamlanmaktadır. Uygulamanın teknik işlemleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yürütülmekte; düzenleme Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmektedir.
BU DÜZENLEME EMEKLİLER AÇISINDAN NE ANLAMA GELMEKTEDİR?
Ocak 2026 itibarıyla emekli aylıkları, resmî enflasyon artışıyla artırılmış; buna ek olarak en düşük emekli aylığı uygulamasıyla net ödeme tutarı 20 000 TL seviyesine yükseltilmiştir. Ancak bu artış, kök maaşlar üzerinde kalıcı bir etki yaratmamaktadır.
Emeklilerin uzun vadeli aylık artışları, kök maaşlarının seviyesi, prim ödeme geçmişleri ve enflasyon oranlarıyla doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle emekli aylıklarının değerlendirilmesinde yalnızca elde edilen net tutar değil, kök maaşın düzeyi ve gelecekteki artışlara etkisi de birlikte ele alınmalıdır.
NEDEN BAZI EMEKLİLER ZAMDAN DAHA AZ FAYDALANDI?
Ocak 2026 döneminde emekli aylıklarına uygulanan artış oranı tüm SSK (4/a) ve Bağ-Kur (4/b) emeklileri için aynı olmasına rağmen, zamların emeklilerin maaşlarına yansıması eşit olmamıştır. Bunun temel nedeni, emekli aylık sisteminin kök maaş esasına dayanması ve en düşük emekli aylığı uygulamasının yapısal özellikleridir. Zamdan daha az faydalandığını düşünen emeklilerin önemli bir bölümü, kök maaşı düşük olan emeklilerdir. Bu grupta yer alan emeklilerin aylıkları, enflasyon artışı sonrasında dahi belirlenen en düşük emekli aylığı tutarının altında kalmıştır. Bu durumda devreye giren taban aylık uygulamasıyla, emeklinin eline geçen net tutar Hazine katkısı ile belirli bir seviyeye tamamlanmıştır. Ancak bu tamamlama, kök maaşı artırmadığı için emekli, fiilen zam almış olsa bile bunu maaşında artış olarak hissedememiştir.Bir diğer neden, en düşük emekli aylığına çok yakın kök maaşı bulunan emeklilerin durumudur. Bu emekliler, enflasyon artışı alsalar dahi, taban aylık uygulaması nedeniyle aynı tutarı almaya devam etmiştir. Dolayısıyla bu gruptaki emekliler için zam, rakamsal olarak kök maaşa yansımış olsa bile ödenen net aylık değişmemiştir. Son olarak, emekli aylık artışlarının Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan enflasyon oranına endeksli olması da önemli bir etkendir. Enflasyon artışı yüzdesel olarak herkese eşit uygulanmakta; ancak yüzdesel artışın parasal karşılığı, kök maaşın büyüklüğüne göre değişmektedir. Bu nedenle düşük kök maaşlı emekliler, yüksek kök maaşlı emeklilere kıyasla daha düşük tutarda zam almaktadır.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
