İki yetişkin dişi gorilin, tek başlarına ulaşamadıkları dallara erişmek için "canlı merdiven" oluşturduğu gözlemlendi. Bilim insanları, bu davranışı yetişkin goriller arasında nadiren kaydedilen, kendiliğinden gelişen bir işbirliği örneği olarak değerlendiriyor.
Sözkonusu dayanışma, İsrail'deki yaban hayatı merkezi Ramat Gan Safari'de yaşayan iki yetişkin dişi goril arasında kaydedildi.
Amelia ve Lisha isimli üvey kardeş gorillerin, tek başlarına erişemedikleri dallara birbirlerinin yardımıyla ulaştığı üç olay kameralara yansıdı.
İlk örnek 2021'de gerçekleşse de en detaylı kayıt Eylül 2024'e aitti. Bu olayda, kardeşine kıyasla daha baskın olan Amelia'nın bir ağacın altındaki kayaya çıkıp orada durduğu görülüyor. Ardından Lisha da kayaya çıkarak kardeşinin önünde dört ayak üstünde duruyor.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Amelia da Lisha'nın sırtına tırmanıp yerden yaklaşık 4,5 metre yükseklikteki dalı kırıyor. Daha sonra iki kardeş ekip çalışması sonucu elde ettikleri yaprakları birlikte yiyor.
2025'te kaydedilen son örnekte ise Lisha, Amelia'nın yanına giderek sırtını ona dönüyor. Araştırmacılar, Amelia'nın kardeşini zorladığına dair herhangi bir kanıt bulunmadığını ve Lisha'nın kendi isteğiyle hareket ediyormuş gibi göründüğünü söylüyor.
Amelia, kardeşinin sırtına tırmanıp dalı indirmeyi başarıyor ancak bu sefer yaprakları Lisha'yla paylaşmayıp kendi başına yiyor.
Tel Aviv Üniversitesi'nden bilim insanları, detaylıca inceledikleri bu etkileşimlerin gerçek işbirliğinin açık bir örneği olduğunu savunuyor.
Bulguları hakemli dergi Primates'ta yayımlanan çalışmanın başyazarı Michael Levitzky, "Görüntüleri ilk izlediğimde bunun olağanüstü bir şey olduğu hemen anlaşılıyordu" diyerek ekliyor:
Beni en çok etkileyen şey, Lisha'nın Amelia için sadece bir 'basamak' olmanın ötesinde bir rol üstlenmesiydi. Sorunun çözümüne aktif ve istekli bir katkı sunuyor gibi görünüyordu. Amelia'nın fiziksel yönlendirmesine gerek kalmadan kendi inisiyatifiyle yanına gidip doğru yere geçiyordu.
Levitzky, birbirlerini araç olarak kullanmaktan ziyade, ortak bir hedef doğrultusunda hareket ettikleri için bunun gerçek bir işbirliğini yansıttığını belirtiyor.
Araştırmacılara göre, birlikte pek vakit geçirmeyen iki kardeşin herhangi bir eğitim almadan "canlı merdiven" oluşturması özellikle dikkat çekici.
Ortak bir ebeveyne sahip iki hayvan, ayrı yerlerde uyuyor ve birbirlerinin tüylerini nadiren temizliyor. Bu durum işbirliği ve sosyal bağların birbirinden ayrı gelişebileceğine işaret ediyor.
Çalışmanın sadece iki goril arasındaki üç etkileşimi kapsaması gibi önemli sınırlılıkları var. Ancak yine de bu primatların birlikte çalışma yöntemleri ve bilişsel becerileri hakkında fikir vermesi nedeniyle önem arz ediyor.
Levitzky, "Yıllar boyunca goriller, diğer büyük insansı maymunlara kıyasla bilişsel açıdan daha az gelişmiş görülüyordu. Bu tür gözlemler arttıkça onların sosyal ve bilişsel yeteneklerine dair anlayışımızı derinleştirip netleştirebileceğiz" diye açıklıyor.
Araştırmacılar ayrıca bulguların, dil gelişiminden önce insanların nasıl hayatta kaldığına da ışık tutabileceğini söylüyor.
Çalışmanın bir diğer yazarı Israel Hershkovitz şu ifadeleri kullanıyor:
Bu gözlemler, insan evrimini anlamak açısından önemli. Çünkü dil veya önceden planlama olmadan bile ortaya çıkabilen sosyal destek ve yüksek düzeyde işbirliği yoluyla savanada nasıl hayatta kaldığımıza dair kısmi de olsa bir açıklama sunuyor.
Independent Türkçe, IFLScience, Phys.org, Primates
Derleyen: Büşra Ağaç