Çin ve Butan, Himalayalar'daki sınır anlaşmazlığını çözmeye yönelik müzakerelerde ilerleme kaydederken Hindistan gelişmeleri endişeyle takip ediyor.

Butan'ın başkenti Timpu'da 13-15 Ekim'de düzenlenen 16. Uzman Grubu Toplantısı'nın ardından yayımlanan ortak açıklamada, son yıllarda sınır müzakerelerinde kaydedilen ilerlemenin değerlendirildiği belirtildi.

Hindistan ve Çin'in Tibet Özerk Bölgesi'yle sınır komşusu olan ülkedeki görüşmelerin, müzakereleri hızlandırmayı amaçlayan üç aşamalı yol haritasının uygulanması açısından "dostane, açık sözlü ve yapıcı" geçtiği ifade edildi.

Sözkonusu yol haritasına ilişkin mutabakat zaptı, Çin ve Butan arasında Ekim 2021'de imzalanmıştı. Süreç, sınır hattının haritalar üzerinde belirlenmesini, ortak saha araştırmaları yapılmasını ve sınırın arazide işaretlenmesini kapsıyor.

Uzmanlar Grubu toplantısının yanı sıra iki ülkenin sınırın haritalandırılması ve işaretlenmesinden sorumlu Ortak Teknik Ekibi (JTT) de 4. kez bir araya geldi. Nisanda Pekin'de düzenlenen önceki toplantıda, tarafların üzerinde anlaşmazlık yaşamadığı bölgelerde sınır hattının belirlenmesi ele alınmıştı.

Çin Dışişleri Bakanlığı'nın aktardığına göre son toplantıda taraflar, bir sonraki aşamaya ilişkin yol haritası üzerinde mutabakata vardı.

Ekimdeki toplantılarda hangi konuların ele alındığına dair detay paylaşılmadı.

Diğer yandan The Diplomat'ın analizine göre Çin'le Butan arasındaki yakınlaşma, Pekin'in üzerinde hak iddia ettiği bazı bölgelerin Hindistan açısından stratejik önem taşıması nedeniyle Yeni Delhi'yi kaygılandırıyor.

Çin'le Butan arasındaki yaklaşık 477 kilometrelik sınırla ilgili anlaşmazlık, Butan'ın batısındaki Doklam dahil çeşitli bölgelerle ülkenin kuzeyindeki Jakurlung ve Pasamlung vadilerini kapsıyor.

Pekin yönetimi, Güneydoğu Asya ülkesinin doğusundaki Trashigang bölgesinde yer alan 650 kilometrekarelik Sakteng Yaban Hayatı Koruma Alanı üzerinde de Haziran 2020'de hak iddia etmişti.

Analize göre bu bölgelerden Doklam, Hindistan'ın güvenliği açısından kritik önemde. Butan, Hindistan ve Çin topraklarının kesiştiği noktaya yakın olan plato, Hindistan ana karasını ülkenin kuzeydoğusuna bağlayan ve Nepal'le Bangladeş arasında uzanan Siliguri Koridoru'na hakim bir konumda.

Hindistanlı askeri uzmanlara göre Doklam'ın Butan kontrolünde kalması, muhtemel bir Çin-Hindistan çatışmasında Yeni Delhi'ye önemli bir coğrafi avantaj sağlıyor. Butan'ın bölgenin bir kısmını Çin'e bırakması durumunda ise Hindistan bu avantajını kaybedebilir.

Öte yandan Pekin yönetimi, Butan üzerindeki ekonomik nüfuzunu da artırıyor. Çin'den Butan'a giden turist sayısı 2010'da 1494 iken 2025'te 6 bin 167'ye yükseldi. Ağustos 2026'da Çin'in Butan'a ihracatı da bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 193 artarak 14,4 milyon dolara ulaştı.

Ancak Çin'in Butan ekonomisindeki ağırlığı henüz Hindistan'ınkiyle kıyaslanabilecek düzeyde değil. Butan, dış ticaretinin yaklaşık yüzde 80'ini Hindistan'la gerçekleştiriyor. Yeni Delhi yönetimi ülkede 5 büyük hidroelektrik projesi de inşa etmişti.

Çin ve Butan arasında resmi diplomatik ilişki yok. Pekin, diplomatik ilişkilerin sınır anlaşmazlığının çözümünden önce kurulmasını veya iki sürecin eş zamanlı yürütülmesini istiyor. Butan ise diplomatik ilişkiler kurulmadan önce sınır sorununun çözülmesini tercih ediyor.

Independent Türkçe, The Diplomat, India Today, Global Times

Derleyen: Yasin Sofuoğlu