Ormanlarda kontrollü keçi otlatılması, orman altındaki yaban otlarının temizlenmesi ve yangın riskinin azaltılmasında hayati önem taşır. Keçiler ormana tamamen zararlı değil, aksine doğru yönetildiğinde doğanın bir parçasıdır.

Keçi sürüleri sadece kaliteli gıda üretmiyor, aynı zamanda çevre temizliği yaparak orman yangını riskini azaltıyor.

Keçiler, sürü büyüklüğüne ve bitki örtüsü yoğunluğuna bağlı olarak genellikle günde yaklaşık 1 dönüm veya daha fazla alanı temizler.

Ormanlarda 1 keçinin yokluğu, bin ağaç yakabilir. Ormanlardaki ağaçların altı çalı, çırpı ve yaban otları ile doludur. Orman yangınları burada başlar. Alevler çalı çırpının altından sessizce ilerler.

Keçiler, kurumuş otları, çalıları ve istilacı yabani otları yiyerek orman yangınlarını (wildfire) önlemede ve yavaşlatmada son derece etkili, çevre dostu birer "itfaiyeci" olarak görev yapar. Yakıt yükünü azaltmak için "hedefli otlatma" (targeted grazing) adı verilen bu yöntem; ABD'nin Kaliforniya eyaleti başta olmak üzere İspanya, Portekiz ve Şili gibi yangın riski yüksek bölgelerde stratejik bir savunma mekanizması olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Kaliforniya, orman yangınlarını körükleyen ve yerli ekosistemleri tehdit eden istilacı yabani otları yok etmek için 400 keçi ve koyunu "itfaiyeci" olarak görevlendirdi. Ağırlıklı olarak keçileri kullandı.

Kaliforniya yoğun bir orman yangını sezonuna hazırlanırken, beklenmedik bir itfaiyeci ekibi Fresno'nun kuzeydoğusundaki ormanlık alanlara indi. Yaklaşık 400 keçi ve koyun, istilacı bir bitki olan ve sadece yerli bitki örtüsünü baskılamakla kalmayıp aynı zamanda orman yangınlarını şiddetlendirebilecek kuru yakıt oluşturan sarı yıldız dikeniyle kaplı 180 dönümlük arazide otlatmak üzere görevlendirildi.

8 haftalık otlatma programı, Fresno Belediyesi ve Sierra Kaynak Koruma Bölgesi (Sierra RCD) tarafından yürütülen bir habitat restorasyon çalışmasının parçasıdır. Hayvanlar, yoğun yaban otu bitki örtüsünü doğal olarak temizleyerek orman yangını riskini azaltmaya yardımcı oluyor.

Sarı yıldız dikeni, keskin, dikenli çiçekleri olan istilacı bir bitkidir ve Kaliforniya'nın en sıcak aylarında yerli bitki örtüsünü baskılayarak kuru yakıt oluşturur. Yoğun kümeler, yangınların daha hızlı yayılmasına neden olurken, yaban hayatı ve tozlayıcılar için yiyecek ve yaşam alanını da azaltır.

Keçiler sadece yabani otları yemekten daha fazlasını yapar. Sierra Resource Refuge'da sertifikalı mera yöneticisi olan Rebecca Ozeran, hayvanların bitkinin dikenli çiçeklerini ve tohum başlarını kolayca yiyebildiğini, böylece yeni nesil sarı yıldız dikeninin yayılmasını önlediklerini açıkladı. Tohumların ortadan kaldırılması, uzun vadeli istilacı yabani ot yönetiminin önemli bir parçasıdır. Çünkü bu, bitkinin yenilenme yeteneğini sınırlayarak gelecekteki restorasyon çabalarını sadece bitki örtüsünü kesmekten daha etkili hâle getirir.

Proje, istenmeyen bitki örtüsünü doğal yollarla ortadan kaldırmak için hayvanların kullanıldığı "hedefli otlatma" olarak bilinen bir koruma tekniğine dayanmaktadır. Keçiler, diğer birçok hayvanın kaçındığı dikenli çalıları ve yabani otları severek tükettikleri için özellikle etkilidir. Koyunlar ise otları ve alçak boylu bitkileri otlar. Birlikte, özellikle engebeli veya zorlu arazilerde buldozerlere, çim biçme makinelerine ve herbisitlere çevre dostu bir alternatif sunarlar. Sierra RCD'ye göre sürü, restorasyon ekipleri bu yılın ilerleyen aylarında bölgeye yerli türler dikmeye başlamadan önce yaklaşık 8 hafta boyunca bitki örtüsünü temizleyecektir.

Sarı yıldız dikeni (*Centaurea solstitialis*), Kaliforniya'nın en agresif istilacı yabani otlarından biridir. Akdeniz bölgesine özgü olan bu bitki, 19. yüzyılda eyalete yanlışlıkla getirilmiş ve o zamandan beri milyonlarca dönüm araziye yayılmıştır. Bitki, keskin, dikenli çiçekler ve yerli otlar ile kır çiçekleriyle rekabet eden yoğun kümeler oluşturur. Kaliforniya'nın sıcak ve kuru yazlarında bu istilalar kurur ve son derece yanıcı hâle gelir. Bu da hızla yayılan orman yangınlarını besleyebilecek bitki örtüsünü artırır. Ayrıca kuşların, böceklerin ve diğer yaban hayatının bağlı olduğu yerli bitkilerin yerini alarak biyolojik çeşitliliği azaltırlar. Bu yabani otun yoğun kümeleri, tutuşturucu görevi görerek alevlerin yayılmasını hızlandırırken yerli yaban hayatını ve tozlayıcı habitatlarını tehdit eder.

Yoğun bitki örtüsü, orman yangını mevsiminde yakıt görevi görerek alevlerin tutuştuktan sonra hızla yayılmasına neden olur. Yılın en sıcak aylarından önce bu kurumuş ot yakıt yükünü azaltarak hedefli otlatma, potansiyel orman yangınlarının yoğunluğunu ve hızını düşürmeye yardımcı olur.

Keçiler, modern teknolojinin ve insanların yetersiz kaldığı birçok alanda mekanik ekipmanlara karşı büyük üstünlük sağlar:

•  Zorlu arazi kabiliyeti: Buldozer veya çim biçme makinelerinin giremediği aşırı dik, kayalık ve engebeli yamaçlara rahatça tırmanabilirler.

•  Sıfır karbon ve kimyasal: Fosil yakıt tüketen gürültülü makinelerin ve çevreye zararlı kimyasal ilaçların (herbisit) yerini tamamen doğal bir süreç alır.

•  Erozyonu önleme: Ağır iş makineleri toprağı ezip kaydırarak erozyona davetiye çıkarırken, keçiler toprağa ve yerli bitki köklerine zarar vermeden sadece üst kısımları temizler.

Kısaca ağır makinelerin aksine, keçiler ve koyunlar dik yamaçlara, kayalık arazilere ve bakımı zor olan diğer alanlara güvenle ulaşabilir. Ayrıca kimyasal herbisitlere ve fosil yakıtla çalışan ekipmanlara olan ihtiyacı azaltarak hedefli otlatmayı daha düşük etkili bir bitki örtüsü yönetimi yöntemi hâline getirirler.

Keçiler ve koyunlar, diğer otçulların genellikle kaçındığı bitkileri kolayca tükettikleri için özellikle etkili oluyor.

Keçiler ve koyunlar, dikenli devedikenini (tohumları da dâhil olmak üzere) severek yer ve gelecek nesillerde yabani otların kök salmasını engeller; geride ise toprak sağlığına yardımcı olan besin açısından zengin gübre bırakırlar.

Bu hayvan "itfaiyeciler", orman yangınlarını tamamen durduramasalar da yoğun çalılıkları incelterek ilerleyen alevleri yavaşlatan ve itfaiyecilere değerli zaman kazandıran kritik tampon bölgeler oluştururlar.

Keçi ve koyun sürüsü işini tamamladıktan sonra doğa koruma uzmanları, uzun vadeli ekolojik dayanıklılık oluşturmak için yerli otlar, çalılar ve ağaçlar dikerek bölgeyi eski hâline getirmeyi planlıyor.

Keçiler, ABD'nin batısındaki topluluklarda zaten orman yangınlarını önleme yöntemi olarak kullanılıyor. Bu hayvanlar orman yangınlarını önleyemese de mevcut kuru yakıtı etkili bir şekilde azaltarak yangının ilerlemesini yavaşlatabilir ve itfaiyecilere ek müdahale süresi sağlayabilir.

İstilacı bitkiler temizlendikten sonra restorasyon ekipleri, Kaliforniya ekosistemlerine daha uygun olan yerli otlar, çalılar ve ağaçlarla alanı yeniden ağaçlandırmayı planlıyor. Sağlıklı yerli bitki örtüsü, tozlayıcıları, kuşları ve diğer yaban hayatını desteklerken manzaraları kuraklığa, istilacı türlere ve gelecekteki orman yangınlarına karşı daha dirençli hâle getiriyor.

Restorasyon alanı ayrıca Fresno'nun en popüler rekreasyon alanlarından biri olan Woodward Parkı'na da sınır komşusu. Bu da projenin önümüzdeki yıllarda hem kamu güvenliğini hem de yaşam alanı kalitesini iyileştirebileceği anlamına geliyor.

Hedefli otlatma, Kaliforniya ve diğer batı ABD eyaletlerinde, topluluklar orman yangını riskini azaltmanın sürdürülebilir yollarını ararken giderek daha popüler hâle geldi. Keçiler ve koyunlar artık parklar, bağlar, güneş enerjisi santralleri, elektrik hatları, otoyollar ve yerleşim bölgeleri çevresindeki bitki örtüsünü temizlemek için düzenli olarak kullanılıyor.

İklim değişikliği daha uzun ve daha yıkıcı orman yangını mevsimlerine katkıda bulunurken birçok arazi yöneticisi, otlayan hayvanları aynı anda birden fazla çevresel fayda sağlayan etkili ve düşük maliyetli bir çözüm olarak görüyor. İstilacı yabani otları kontrol ederek, yanıcı bitki örtüsünü azaltarak ve yerel yaşam alanlarını restore ederek bu 4 ayaklı "itfaiyeciler", bazen doğanın manzarayı korumak için en iyi araçları sunduğunu kanıtlıyor.

Sacramento'nun orman yangınlarıyla mücadele bütçesi yılda 4 milyar doları aşmaya devam ediyor.

İspanya'daki bir arazi kooperatifi, Galiçya bölgesindeki orman yangını riskini azaltmak için yerli keçi, koyun ve yerli sığır sürülerinden yararlanıyor. Bu hayvanlar dikenli çalılıkları, böğürtlenleri ve bodur bitkileri yiyerek doğal yangın bariyerleri (emniyet şeridi) oluştururken yerel ekosistemleri de koruyor. Yüzyıllardır uygulanan bu orman yangını önleme yöntemi, hayvanların otlatılması yoluyla arazideki yanıcı çalıları temizlemeye yardımcı oluyor.

Eşeklerle ormanlarda yangın bariyeri oluşturmak

Barselona'nın yaklaşık 80 mil güneyinde, bir eşek sürüsü orman yangınlarına yakıt olan kuru otları ve çalıları otlayarak dağlar boyunca doğal yangın önleme şeritleri oluşturuyor.

Kuru otlar ve çalılar, en kolay tutuşan ve yangının yayılmasını hızlandıran bitki biyokütlesidir. İspanya'da eşeklerle ormanlarda yangın bariyeri (emniyet şeritleri) açmak, makinelerle açmaktan daha ucuzdur. Eşekler yangını önlemeye yardımcı oluyor.
 

Şekil 1. Keçilerle orman yangınını önleme

Şekil 2. Eşeklerle yangın bariyeri (emniyet şeritleri) açma

2025 yılında Avrupa'da orman yangınları rekor düzeyde karbon emisyonu saldı. Yanmış ormanlar, sera gazı yutak alanı özelliğini kaybetti.

Türkiye'de Haziran 2025 verilerine göre toplam küçükbaş hayvan varlığı 58 milyon 206 bin 279 baş olup, bu sayı 47 milyon 14 bin 865 koyun ve 11 milyon 191 bin 414 keçiden oluşmaktadır.

Keçiler, özellikle mekanik seyreltme ve kontrollü yakma işlemlerinin daha zor olduğu binaların ve yerleşim yerlerinin yakınlarında oldukça etkilidir.

İspanya'da yerel yönetim tarafından AB tarım fonlarıyla da desteklenen keçi ve koyun çobanları, hayvanlarını bölgesel itfaiye teşkilatı tarafından belirlenen yüksek riskli ormanlık alanlarda otlatıyor.

Ne yapmak istediğinize değil, neyi çözmek istediğinize odaklanın.

^Kaynaklar:

1. ^{ABC30 Action News. (2026). 400+ goats, sheep being used to prevent the spread of wildfires, invasive species near Woodward Park.}
2. ^{https://x.com/Rainmaker1973/status/2079566087859872109}
3. ^{https://timesofindia.indiatimes.com/world/us/california-deploys-400-goats-and-sheep-as-firefighters-to-eat-an-invasive-weed-fuelling-wildfires-and-threatening-native-ecosystems/articleshow/132536552.cms}
4. ^{https://articles.thelocalreport.in/california-deploys-400-goats-and-sheep-as-firefighters-to-hunt-down-an-invasive-weed-thats-causing-wildfires-and-threatening-local-ecosystems-world-news/}
5. ^{https://www.reuters.com/business/environment/wildfire-ravaged-spain-farmers-revive-native-sheep-cows-graze-flammable-plants-2026-07-23/?utm_source=Facebook&utm_medium=Social}
6. ^{https://edition.cnn.com/world/europe/firefighters-donkeys-spain-c2e-spc}
7. ^{https://www.plataformamedia.com/en/2026/07/24/firefighter-donkeys-spain-wildfire-prevention/}
8. ^{https://www.politico.eu/article/europe-goat-herders-fire-fighters-wildfires-spain-france/}

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.