Bilim insanları, araba akülerindeki asidi kullanarak plastik atıkları temiz hidrojen yakıtına dönüştüren bir cihaz geliştirdi.

Dünyada her yıl yaklaşık 400 milyon ton plastik üretiliyor ancak bunların sadece yüzde 18'i geri dönüştürülüyor. Geri kalanıysa yakılıyor, çöplüklere atılıyor veya ekosistemlere karışıyor.

Cambridge Üniversitesi'nden araştırmacıların güneş enerjisiyle çalışan yeni reaktörü, başka atıkları kullanarak bu soruna etkili ve uygun maliyetli bir çözüm sunuyor.

Sistem, son derece aşındırıcı asidik koşullara dayanacak şekilde tasarlanmış bir fotokatalizör kullanıyor. Bu sayede araba akülerinden elde edilen asit, geri dönüşüm sürecine katkı sağlıyor.

Atık plastikler bu asitle işlenerek uzun polimer zincirleri, daha küçük kimyasal bileşenlere ayrıştırılıyor. 

Ardından fotokatalizör, güneş ışığından yararlanarak bu küçük bileşenleri hidrojen yakıtına ve yaygın kullanılan bir endüstriyel kimyasal olan asetik aside dönüştürüyor.

Araba akülerindeki kurşun çıkarıldıktan sonra, geriye kalan asit genellikle nötrleştirilip atılıyor. Yeni yöntem güneş enerjisi kullanmasının yanı sıra bu atıkları da işlevsel hale getirmesiyle öne çıkıyor.

Bulguları hakemli dergi Joule'da dün (6 Nisan) yayımlanan çalışmaya liderlik eden Profesör Erwin Reisner, "Keşfi adeta şans eseri yaptık" diyerek ekliyor: 

Bu güneş enerjili sistemlerde asidin asla kullanılamayacağını sanıyorduk çünkü her şeyi çözündürmesini bekliyorduk. Ancak geliştirdiğimiz katalizör bunu yapmadı ve birdenbire yepyeni bir reaksiyon dünyasının kapıları açıldı.

Laboratuvar testleri, reaktörün yüksek miktarda hidrojen ürettiğini ve performans kaybı olmadan 260 saatten fazla çalıştığını gösteriyor.

Bilim insanları ayrıca asidin hidrojen üretim oranlarını artırması ve yeniden kullanılabilmesi nedeniyle yeni sistemin, diğer benzer yöntemlere kıyasla ciddi maliyet düşüşü sağlama potansiyeli sunduğunu söylüyor.

Çalışmanın yazarlarından Kay Kwarteng "Asidi nötrleştirilmeden önce toplayabilirsek onu plastikleri parçalamak için tekrar tekrar kullanabiliriz: Bu gerçek bir kazan-kazan durumu; asidi nötrleştirmenin çevresel maliyetinden kaçınırken, onu temiz hidrojen üretmede kullanıyoruz" diye açıklıyor.

Araştırmacılar bu yöntemin naylon ve poliüretan gibi geri dönüşümü zor plastiklerde de işe yaradığını belirtiyor. Bu sayede PET dışındaki plastikleri kapsamayan mevcut geri dönüşüm teknolojilerine kıyasla ciddi bir ilerleme sunuyor.

Ekip, reaktörlerin aşındırıcı koşullara dayanabilmesini sağlamak gibi teknik sorunların devam ettiğini ancak yöntemin temel mantığının sağlam olduğunu belirtiyor.

Ayrıca yeni sistemin bütün plastik atıkları değil, geleneksel yöntemlerin geri dönüştüremediklerini hedef aldığını ifade ediyorlar. 

Reisner "Küresel plastik sorununu çözme sözü vermiyoruz. Ancak bu yöntem, atığın kaynağa dönüşebileceğini gösteriyor" diyerek ekliyor:

Güneş ışığı ve atık akü asidi kullanarak plastik atıklardan değer yaratabilmemiz, bunu gerçekten umut vadeden bir süreç haline getiriyor.

Independent Türkçe, Interesting Engineering, Cambridge Üniversitesi, Joule

Derleyen: Büşra Ağaç