Bilim insanları, örümcek ve akreplerin atası olan bir eklembacaklı grubunun en eski örneğini buldu. Şaşırtıcı bir şekilde, anten olmasını bekledikleri yerde pençeleri vardı.

Harvard Üniversitesi'nden Rudy Lerosey-Aubril, erken dönem eklembacaklıları araştırırken Kambriyen dönemine ait 500 milyon yıllık bir fosili inceliyordu.

ABD'nin Utah eyaletinde 1981'de keşfedilen fosil, ilk bakışta döneminin özelliklerini taşıyordu.

Ancak araştırmacı, normalde anten olan yerde pençelerle karşılaşınca sıradışı bir keşifle karşı karşıya olduğunu anladı.

Lerosey-Aubril, "Kambriyen döneminde yaşamış bir eklembacaklıda pençeler asla o konumda bulunmaz" diyerek ekliyor: 

Gözümün önündeki gerçeği fark etmem birkaç dakika sürdü: Şimdiye kadar bulunan en eski keliser örneğini ortaya çıkarmıştım.

Kıskaç benzeri bir yapı olan keliser; örümcek, akrep ve at nalı yengeci gibi pek çok canlıyı içeren keliserliler grubunun ayırt edici özelliği. 

Hatta bu yapı, örümceklerle böcekler arasındaki temel farkı yaratıyor. Böceklerde temel duyu uzvu antenlerken, keliserlilerde bu yapıların yerini çoğu zaman zehirle ilişkili kıskaçlar alıyor.

Ancak Kambriyen dönemine ait çok fazla fosil olmasına karşın herhangi bir keliserli örneği keşfedilmemişti. Daha önce bulunan en eski örnek, yaklaşık 480 milyon yıl önceye tarihlenmişti.

Bilim insanları, keliserlilerin ortaya çıkışını  20 milyon yıl geriye çeken bu türe Megachelicerax cousteaui adını verdi. 

Yaklaşık 8 santimetre uzunluğundaki M. cousteaui, 9 vücut segmentine bağlanan bir "baş kalkanı"na sahipti.

Baş kalkanında beslenme için özelleşmiş 6 çift duyusal uzuv bulunurken, gövde segmentlerinde at nalı yengeçlerindeki kitapsı akciğerlere benzeyen solunum yapıları yer alıyordu.

Bulguları hakemli dergi Nature'da dün (1 Nisan) yayımlanan çalışmaya göre bu tür, örümceklerin atasının evrimindeki kritik bir dönemi aydınlatıyor. 

Makalenin bir diğer yazarı Javier Ortega-Hernández, "Megachelicerax, keliserlerin ve vücudun farklı işlevler gören iki bölgeye ayrılmasının, kafa uzuvlarının dış dallarını kaybedip bugünkü örümcek bacaklarına benzemesinden daha önce evrimleştiğini gösteriyor" diyerek ekliyor:

Bu keşif, birkaç farklı hipotezi uzlaştırıyor; bir bakıma herkes biraz haklıymış.

Keşif, bu grubun temel unsurlarının, Kambriyen Patlaması'nın hemen ardından evrimleştiğini gösteriyor.

Keliserliler bugün 120 binden fazla yaşayan türü kapsıyor. Ortega-Hernández, "Bu hayvanlar binlerce yıldır sessizce aramızda yaşadı ve popüler kültürden tıbba, tarımdan gündelik yaşama kadar hayatımızı derinden etkiledi" ifadelerini kullanıyor: 

Bu fosil keşfi, kökenlerine yeni bir ışık tutuyor.

Independent Türkçe, IFLScience, Phys.org, Nature

Derleyen: Büşra Ağaç