Nesli tükendi sanılan bitki, akıllı telefonlarda kullanılan topluluk odaklı tür tanımlama uygulaması sayesinde, 58 yıl sonra Avustralya'nın Queensland eyaletinin kuzeyinde yeniden keşfedildi.

Amaranthaceae adı verilen çiçekli bitkiler ailesine ait Ptilotus senarius, Batı Avustralya'nın kuru bölgelerine özgü küçük, ince bir çalı.

En son 1967'de görüldüğü kaydedilmişti.

Çalıya ait güncel bir örneğin bulunmaması ve bölgede bir asırdan fazladır sığırların otlatılması nedeniyle, P. senarius'un "Nesli Tükenmiş Olduğu Varsayılıyor" kategorisine alınması önerilmişti.

Ancak Haziran 2025'te, Queensland'in Gilbert Nehri bölgesindeki özel bir mülkte çalışırken, bahçe bitkileri uzmanı Aaron Bean, alışılmadık bir bitkinin fotoğraflarını iNaturalist tanımlama uygulamasına yükledi.

Platformdaki amatör bilim insanları kısa süre sonra yeni örneğin P. senarius olduğunu doğruladı.
 

Yeniden keşfedilen bitkinin çiçeğinin yakın çekim görüntüsü (Aaron Bean/iNaturalist)

Bitkinin bulunması üzerine yazılan ve Australian Journal of Botany adlı akademik dergide yayımlanan araştırmaya göre bu yeniden keşif, iNaturalist uygulamasının koruma ve biyoçeşitlilik bilimi için gücünü vurguluyor.

Araştırmacılar, çalışmada, "Avustralya'nın Queensland eyaletinin kuzeyinde, son toplama işleminden 58 yıl sonra, vatandaş bilim platformu iNaturalist aracılığıyla Ptilotus senarius AR Bean'in yeniden keşfedildiğini bildiriyoruz ve türün fotoğraflarını sunuyoruz" dedi.

Bu popülasyonun tam yerini açıklamadık çünkü özel mülkiyette bulunuyor.

Araştırmacılar, iNaturalist uygulamasının ulaşılması zor yerlerden gözlemler yakalama, bunları anında yayımlama ve dünyanın dört bir yanından uzman tanımlayıcılarla bağlantı kurma imkanı sunmasına dikkat çekti.

Platform, bilim insanları tarafından kayıp türleri yeniden keşfetmek ve bilinen türlerin yayılım alanlarını izlemek için giderek daha fazla kullanılıyor.

Yeni çalışmada, "Temmuz 2025 itibarıyla platforma yüklenen ve 175 binden fazla türü kapsayan, dünyanın dört bir yanından 104 milyonu aşan doğrulanabilir bitki fotoğrafıyla iNaturalist, çağdaş bitki oluşum kayıtlarının en büyük ve en önemli kaynaklarından biri" dendi.

Bir bitkinin fotoğrafı çekilebilir ve gözlemcinin internet bağlantısı olması koşuluyla, oluşum kaydı ve tüm verileri muhtemelen 15 ila 20 saniye içinde milyonlarca doğa bilimci ve araştırmacıdan oluşan uluslararası bir topluluğa sunulabilir.

Araştırmacılar, özellikle nesli tükenmiş ve uzun zamandır kayıp bitki türlerinin yeniden keşfedilmesine yardımcı olmakta, verileri geniş botanik uzman ağına hızla sunarak büyük fayda sağladığını belirtti.

Yeni Güney Galler Üniversitesi'nden çalışmanın başyazarı Thomas Mesaglio, "Yeniden keşifler, bu türlerin arazide tam olarak nerede ve nasıl dağıldığını daha iyi anlamamızı sağlayacak takip, hedefli araştırmalar ve tutarlı uzun vadeli izleme yapma fırsatı sunuyor" dedi.

Özellikle iNaturalist, profesyonel araştırmacılar tarafından erişilmesi genellikle zor olan özel mülklerdeki biyoçeşitliliği kaydetmek için paha biçilmez bir araç haline geldi.

*İçerik orijinal haline bağlı kalınarak çevrilmiştir. Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir

independent.co.uk/news/science

Independent Türkçe için çeviren: Çağatay Koparal