Kültür ve Turizm Bakanlığının Geleceğe Miras Projesi kapsamında Troya’da sürdürülen 2026 yılı kazılarında, antik kentin kültür ve sanat tarihine ışık tutan iki önemli buluntu gün yüzüne çıkarıldı. Arkaik Dönem’e ait yaklaşık 2 bin 800 yıllık kemik flüt ile Erken Tunç Çağı’na tarihlenen 4 bin 500 yıllık insan biçimli idol başı, Troya’da yaşayan toplumların müzik kültürü ve sembolik dünyasına ilişkin yeni veriler sundu.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, buluntuları sosyal medya hesabından duyurdu. Ersoy, kemik flütün Troya’da 160 yılı aşkın süredir devam eden kazılarda ortaya çıkarılan ilk ve tek müzik aleti olduğunu belirterek keşfin, antik kentteki müzik kültürüne ilişkin doğrudan arkeolojik kanıt sunduğunu ifade etti.
Troya’nın müzik kültürüne ışık tutuyor
Arkaik Dönem yerleşim dolgusunda bulunan kemik flüt, yaklaşık MÖ 750-480 yıllarına tarihleniyor. Bu dönemde müzik, dini ritüellerin yanı sıra sosyal ve kamusal yaşamın da önemli bir parçasıydı.
Flütün kafa kısmının gövdesiyle birlikte korunmuş olması, eserin yapısının ve kullanım işlevinin incelenmesine olanak sağlıyor. Organik malzemelerden üretilen müzik aletlerinin zaman içinde bozulması nedeniyle günümüze ulaşan örneklerin sınırlı olması da buluntunun arkeolojik önemini artırıyor.
Dönemin üflemeli çalgıları arasında kemik veya kamıştan yapılan farklı türler bulunuyordu. Bunlardan biri, birden fazla borunun bir araya getirilmesiyle oluşturulan syrinx, diğer adıyla panflüttü. Bazı üflemeli çalgılar ise Dionysos kültü ve bu kültle bağlantılı ritüellerle ilişkilendiriliyordu.
4 bin 500 yıllık idol başı bulundu
Troya II kent kapısı çevresinde ortaya çıkarılan insan biçimli idol başı ise yaklaşık MÖ 2500 yıllarına tarihleniyor. Erken Tunç Çağı’na ait eser, dönemin inanç dünyasının ve Batı Anadolu’daki kültürel ilişkilerin araştırılması açısından önem taşıyor.
İnsan biçimli küçük idoller, Batı Anadolu’nun MÖ 3. binyıl arkeolojisinde sık karşılaşılan buluntular arasında yer alıyor. Troya’da ve bölgedeki diğer merkezlerde bulunan benzer eserler, üretim gelenekleri, kullanım amaçları ve kültürel etkileşimler hakkında bilgi sağlıyor.
Yaklaşık MÖ 2500-2300 yıllarını kapsayan Troya II döneminde kent, Anadolu ile Ege dünyası arasındaki ilişkilerin geliştiği önemli merkezlerden biriydi. Yeni idol başının da bu dönemin toplumsal ve kültürel yapısının anlaşılmasına katkı sunması bekleniyor.
Binlerce yıllık yerleşim tarihi
Troya’nın yerleşim tarihi, MÖ 3. binyılın başlarından MS 13. yüzyıla kadar uzanıyor. Antik kentte bu uzun süreç boyunca oluşmuş on ana yerleşim katmanı tespit edildi.
MÖ 12. yüzyılın sonlarındaki yıkımların ardından bölgede yazılı kaynakların bulunmadığı yaklaşık dört yüzyıllık bir dönem yaşandı. Troya, MÖ 8. yüzyıldan itibaren Homeros destanlarıyla ilişkilendirilerek yeniden önemli bir kültürel ve kutsal merkez hâline geldi.
2026 yılı kazılarında bulunan kemik flüt ve idol başı, Troya’nın yalnızca Homeros destanları ve Troya Savaşı üzerinden değil, farklı dönemlerdeki inançları, sanat anlayışı, gündelik yaşamı ve Anadolu ile Ege dünyası arasındaki ilişkiler üzerinden de incelenmesine katkı sağlayacak.
Kültür ve Turizm Bakanlığının desteğiyle sürdürülen kazılarda, antik kentin çok katmanlı tarihinin bilimsel yöntemlerle belgelenmesi ve kültürel mirasın korunarak gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.
Bakandan açıklama
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy konuyla ilgili yaptığı açıklamada şunları söyledi:
Troya’nın binlerce yıllık kültür ve sanat tarihine iki yeni keşifle katkı sunuyoruz. Bakanlığımızın izin ve destekleriyle Geleceğe Miras Projemiz kapsamında sürdürdüğümüz 2026 yılı kazılarında, yaklaşık 2.800 yıllık kemik flüt ile 4.500 yıllık insan biçimli bir idol başını gün ışığına çıkardık. Arkaik Dönem’e ait kemik flüt, 160 yılı aşkın Troya kazıları tarihinde bugüne kadar bulunan ilk ve tek müzik aleti. Bu keşifle, Troya’daki müzik kültürüne ilişkin doğrudan bir arkeolojik kanıta ulaştık. Troya II kent kapısı çevresinde bulunan idol başıyla da Erken Tunç Çağı’nın sembolik dünyasını ve Batı Anadolu’daki kültürel etkileşimleri anlamamıza katkı sağlayacak yeni bir eseri günümüze kazandırdık. Troya’nın farklı dönemlerini belgeleyen bu buluntuları bilimsel yöntemlerle araştırarak korumaya ve gelecek kuşaklara aktarmaya devam edeceğiz. Kazı ekibimize, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüzün ekiplerine ve çalışmalara katkı sunan tüm mesai arkadaşlarıma teşekkür ediyorum.
Independent Türkçe
