ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan'la nükleer anlaşma için Riyad'in Tel Aviv'le ilişkileri normalleştirmesini şart koştu.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Suudi Arabistan'la "123 Anlaşması" olarak bilinen barışçıl nükleer işbirliği mutabakatının imzalandığını 21 Temmuz'da duyurmuştu.  

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı dünkü paylaşımda, anlaşmanın Suudi Arabistan'ın "çok saygın ve başarılı İbrahim Anlaşmaları'na katılmasına bağlı olduğunu" duyurdu.

Nükleer anlaşmanın ayrıntıları paylaşılmamıştı. Ancak Amerikan medyasında çıkan haberlerde, Suudi Arabistan'ın kendi topraklarında ABD tarafından inşa edilecek bir tesiste uranyum zenginleştirmesine izin verilebileceği aktarılmıştı.  

ABD Başkanı, gönderisinde Riyad'ın bomba üretecek seviyede uranyum zenginleştirmesine izin verilmeyeceğini, nükleer anlaşmanın yalnızca askeri olmayan kullanımları içerdiğini vurguladı.

Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt de dünkü açıklamasında Trump'ın bu şartla ilgili Riyad yönetimiyle henüz görüşmediğini, Suudi Arabistan'ın kısa sürede İbrahim Anlaşmaları'na katılmasını umduklarını belirtti.

Cumhuriyetçi liderin ilk döneminde 2020'de hazırlanan İbrahim Anlaşmaları kapsamında Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn, İsrail'le ilişkileri normalleştirme kararı almıştı. Anlaşmaya daha sonra Fas, Sudan ve Kazakistan da katılmıştı.

CNN'in analizinde, başta açıklanmayan İbrahim Anlaşmaları şartının son anda duyurulmasının Trump'ın kendi müzakerecilerini şaşırttığı ifade ediliyor.

ABD medyasındaki analizlerde, Beyaz Saray'ın normalleşmeyi şart koşmadan Suudi Arabistan'la böyle bir anlaşma yapması eleştirilmişti.

CNN, Trump'ın hem bu yorumlara hem de Wright'ın anlaşmayı erkenden duyurmasına öfkelendiğini aktarıyor.

ABD Enerji Bakanlığı ise Trump'la koordinasyon eksikliği yaşandığına dair iddiaları reddediyor.

New York Times'ın analizinde de Trump'ın İbrahim Anlaşmaları'na katılımı şart koşarak, selefi Joe Biden'ın yapmaya çalıştığı anlaşmaya benzer bir sürece girdiğine dikkat çekiyor.

Biden yönetiminin arabuluculuğunda İsrail ve Suudi Arabistan arasında yürütülen normalleşme görüşmeleri, Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki saldırısıyla başlayan Gazze savaşı nedeniyle askıya alınmıştı.

NYT, ayrı bir analizinde Riyad'ın ekonomisini çeşitlendirmek, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın Vizyon 2030 girişimi kapsamındaki modernizasyon çalışmalarını desteklemek ve başta Ortadoğu olmak üzere ülkenin prestijini küresel ölçekte artırmak için sivil nükleer programa ihtiyaç duyduğunu yazıyor.

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'taki saldırılarıyla başlayan İran savaşında Tahran yönetimi, Suudi Arabistan da dahil Körfez'deki ABD üslerini ve altyapı tesislerini vurarak misilleme yapıyor.

Wall Street Journal'ın aktardığına göre, ABD ve İran arasındaki müzakerelerde diplomatik ilerleme kaydedilemiyor. Trump'ın artık diplomatik çözüme şüpheyle yaklaştığı ve "intikam moduna" geçtiği yazılıyor.

Independent Türkçe, CNN, Wall Street Journal, New York Times

Derleyen: Yasin Sofuoğlu