Yeni bir araştırmaya göre güneş fırtınaları, birkaç saatten birkaç güne kadar uzanan kısa zaman dilimlerinde bile Dünya'nın hava durumunu değiştirebilir.
Güneş'in uzaya muazzam miktarda yüklü parçacık ve elektromanyetik radyasyon yaydığı ve bazen bunların, gezegenimizde kuzey ışıklarını tetikleyecek, uydu faaliyetlerini, elektrik şebekelerini ve iletişim ağlarını bozabilecek kadar güçlü olabildiği biliniyor.
Ancak güneş fırtınalarının Dünya’nın hava düzeni üzerindeki doğrudan ve anlık etkisi büyük ölçüde belirsizliğini koruyor.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Yeni araştırma, ayrı ayrı güneş fırtınalarının bile Dünya atmosferinde yoğun ve hızlı değişikliklere yol açabileceğini öne sürüyor. Bu tür bozulmalar, Güneş'ten çıkan bir patlamanın ardından bir gün gibi kısa bir süre içinde görülebilir.
Hakemli dergi Geophysical Research Letters'ta yayımlanan araştırmayı yürüten, New Hampshire Üniversitesi'nden fizikçi Joachim Raeder, "Bu etkilerin şiddeti, fırtınaların yoğunluğuyla yakından bağlantılı ve bölgesel faktörlere göre değişkenlik gösterebilir" diye açıklıyor.
Dr. Raeder, Güneş'in halihazırda 11 yıllık aktivite döngüsünün zirvesinde olduğunu ve bunun Dünya'daki hem iklimi hem de hava düzenlerini geniş çapta etkileyebileceğini belirtiyor.
Bulguları, güneş fırtınalarının atmosferik koşullar üzerindeki etkilerini öngörme yeteneğinden yoksun olan mevcut hava durumu ve iklim modelleri için zorluk teşkil ediyor.
Dr. Raeder, yaklaşık 67 yıllık uzay havası verisiyle atmosfer kayıtlarını analiz ederek hava düzenlerinde, güneş fırtınalarının oluşumu ve şiddetiyle yakından ilişkili, ince ama tutarlı sapmalar keşfetti.
ABD'nin batısındaki Rocky Dağları bölgesi ve Kanada'daki geniş Hudson Körfezi gibi belirli bölgelerde, güçlü güneş fırtınalarının ardından yağmur ve kar yağışının belirgin şekilde azaldığını saptadı.
Dr. Raeder, güneş patlamalarından kaynaklanan radyasyonun, kutup girdabı diye bilinen sistem yoluyla Dünya'nın atmosferine nüfuz ettiğini tahmin ediyor. Kutup bölgelerini çevreleyen geniş, soğuk ve düşük basınçlı bir sistem olan kutup girdabı, enerji yüklü parçacıkların hava süreçlerini etkilemesini sağlayan bir kanal görevi görebilir.
Güneş fırtınalarının tamamen yeni hava düzenleri yarattığına dair henüz kanıt olmasa da yeni çalışma, bu fırtınaların kutup girdabı, hava basıncı sistemleri, yağmur ve kar yağışı düzenleri gibi bilinen atmosfer özelliklerini ve yerel sıcaklıkları ölçülebilir şekilde değiştirebileceğine işaret ediyor.
Dr. Raeder araştırmada şu ifadeleri kullanıyor:
Bu bulgular, güneş aktivitesi sonucu hava değişikliklerini tetikleyebilecek temel fiziksel mekanizmalar hakkında yeni bilgiler sunuyor.
Araştırmacı, gelişmiş uydu ve yer tabanlı izleme sistemleriyle daha gelişmiş bilgisayar modelleri kullanılarak güneş fırtınalarının atmosferik döngü düzenleri üzerindeki etkilerine ilişkin gelecekte daha fazla araştırma yapılması çağrısında bulunuyor.
*İçerik orijinal haline bağlı kalınarak çevrilmiştir. Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Independent Türkçe için çeviren: Büşra Ağaç
© The Independent
