Bireyleri ve toplumu tehdit eden sağlık dezenformasyonu, özellikle kanser gibi kritik süreçlerde hastaları hayati tedavileri yarıda bırakmaya kadar sürükleyebiliyor.

Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu'nun finansmanıyla CNN TÜRK'te ekrana gelen Doğruluk Elçileri programında sunucu Nezih Orhon, sağlık dezenformasyonu araştırmacısı ve Cancer Disinfo platformunun kurucusu Gülin Çavuş ile yapay zekanın veri güvenliği risklerini ve kanser sürecindeki "mucize gıda" tuzaklarını konuştu.

Independent Türkçe okurları için bu çarpıcı mülakatı röportaj formatında sunuyoruz.
 

Sağlık alanındaki yanlış bilgilerle mücadeleyi diğer alanlardan ayıran temel dinamik nedir?

Sağlık alanındaki yanlış bilgi doğrudan bir 'ölüm kalım meselesi'dir. Küresel ölçekte bireyleri, toplumu ve sağlık kuruluşlarını etkileyen bu dezenformasyon dalgası, doğrudan halk sağlığını tehdit ediyor. İnsanların tedavi seçeneklerini, kararlarını etkiliyor ve en tehlikelisi, hastaların tıbbi tedavileri tamamen yarıda bırakmalarına yol açabiliyor.

Son dönemde tahlil sonuçlarını yapay zeka chatbot'larına yorumlatma eğilimi var. Bu durum ne kadar güvenli?

Şubat 2026'da yayınlanan güncel bir araştırma, yapay zeka modellerinin sağlık sorularına verdiği yanıtların doğruluk düzeyinin genel Google aramalarından çok farklı olmadığını gösteriyor. Burada iki büyük risk var: Birincisi büyük teknoloji şirketlerinin ticari motivasyonları, ikincisi ise ciddi bir veri güvenliği sorunu. Kullanıcılar kişisel sağlık raporlarını ve hassas verilerini bu botlara yükleyerek büyük bir risk alıyorlar.
 

Kanser özelinde dezenformasyon hangi zeminlerden besleniyor?

Kanser, Türkiye'de en büyük ikinci ölüm nedeni. Buna rağmen medyadaki ve toplumsal düzlemdeki görünürlüğü ile doğru konuşulma oranı oldukça düşük. Hastaların ve hasta yakınlarının süreç içindeki çaresizlik anları büyük bir 'bilgi boşluğu' yaratıyor. Bu boşlukta en çok karşılaştığımız dezenformasyon ise 'mucize gıdalar' oluyor. Şunu yerseniz kanser kesin biter tarzı söylemler hızla yayılıyor.

Bu bilgi kirliliği ve yoğunluğu altında ezilen hasta ve yakınlarına ne önerirsiniz?

Bireylere en büyük tavsiyem; her bilgiyi takip etmeye çalışarak kendilerine yüklenmemeleridir. Bilgiyi sadeleştirmek gerekiyor. Yalnızca doğru uzmanları, tıp otoritelerini ve muteber platformları takip etmek bu dezenformasyon çığından korunmanın en güvenli yoludur.

* Bu röportaj, Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu'nun finansmanıyla CNN TÜRK ekranlarında yayınlanan Nezih Orhon ile Doğruluk Elçileri programı yayını temel alınarak Independent Türkçe standartlarında yeniden yapılandırılmıştır.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.