ABD Başkanı Donald Trump, İran'la anlaşmanın parçası olarak Türkiye dahil bölge ülkelerinin İsrail'le ilişkilerini normalleştirmesi gerektiğini savundu.
Trump, pazartesi günkü açıklamasında Suudi Arabistan, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır ve Ürdün'ün İbrahim Anlaşmaları'na "katılmasının zorunlu olacağını" söyledi.
Bu ülkelere ek olarak Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn'in liderleriyle de cumartesi günü görüştüğünü ekledi.
ABD-İran müzakerelerine arabuluculuk yapan Pakistan, İsrail'le ilişkileri normalleştirmeyeceğini söyledi.
fazla oku
Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Adının paylaşılmaması şartıyla CNN'e konuşan Suudi Arabistanlı bir yetkiliyse bağımsız Filistin devletinin kurulmasına gidecek bir yol açılmadan İsrail'le ilişkileri normalleştirmeme kararına sadık kalacaklarını belirtti. Riyad ve Tel Aviv'in yürüttüğü normalleşme görüşmeleri Ekim 2023'te patlak veren Gazze savaşı nedeniyle askıya alınmıştı.
Wall Street Journal'a konuşan Katarlı bir yetkili de Doha yönetiminin Filistin sorununun çözümüne odaklanılmadan anlaşmaya katılmayı planlamadığını bildirdi.
Gazze savaşı nedeniyle gerilmiş olsa da İsrail'le halihazırda diplomatik ilişkilere sahip Mısır, Ürdün ve Türkiye'den henüz açıklama yapılmadı.
Kimliğinin gizli tutulmasını isteyen ABD'li bir yetkili Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan liderlerinin Trump'ın talebi karşısında şaşırdığını Axios'a söylüyor. "Telefon görüşmesi sırasında hattın diğer ucunda sessizlik oldu, Trump da şaka yaparak hâlâ orada olup olmadıklarını sordu" diyor.
Cumhuriyetçi liderin ilk döneminde 2020'de hazırlanan İbrahim Anlaşmaları kapsamında BAE ve Bahreyn, İsrail'le ilişkileri normalleştirme kararı almıştı.
Tarafların karşılıklı diplomatik ilişkiler kurmayı, ekonomik-ticari işbirliğini geliştirmeyi ve güvenlik alanında ortak çalışmayı hedeflediği anlaşmaya daha sonra Fas, Sudan ve Kazakistan da katıldı.
İsrail'in bağımsızlığını Aralık 2025'te tanıdığı Somaliland yönetimi de Binyamin Netanyahu'nun daveti üzerine anlaşmaya katılmayı planladıklarını duyurmuştu.
Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, Trump'ın İbrahim Anlaşmaları'yla ilgili hamlesine destek vererek, bunun bölgeyi "ekonomik fırsatlar için bir güç merkezine" dönüştüreceğini savundu.
Diğer yandan Trump'ın İran savaşıyla ilgili müzakereleri İbrahim Anlaşmaları'na katılım şartına bağlaması tepki de çekti.
Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Uluslararası Kriz Grubu'ndan Ali Vaez, Trump'ın İran'la yapılacak olası anlaşmayı "İbrahim Anlaşmaları'nın devamı olarak satmaya çalıştığını" vurgularken, bunun bir "hayalden öteye geçemeyeceğini" söylüyor.
ABD merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Uluslararası Barış Vakfı'ndan Aaron David Miller da Trump'ın İbrahim Anlaşmaları'nın kapsamını genişletme talebinin "Körfez'deki yeni gerçekliği görmezden geldiğini" belirtiyor.
Cumhuriyetçi lider, ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta savaşı başlatmasının ardından İran'ın da İbrahim Anlaşmaları'na taraf olmasını istediğini söylemişti.
Washington ve Tahran arasındaki müzakereler sürüyor. Ancak İran heyeti Katar'dayken ABD'nin saldırılarıyla bölgede gerginlik tekrar tırmandı. ABD'li kaynaklar, Hürmüz Boğazı'nda mayın döşeyen iki İran savaş gemisinin batırıldığını savunuyor. Buna karşılık İran'ın ABD savaş uçaklarına füze fırlattığı aktarılıyor.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Tim Hawkins, saldırıların "meşru müdafaa" olduğunu iddia ediyor.
ABD-İsrail saldırılarında öldürülen babası Ali Hamaney'in yerine geçen dini lider Mücteba Hamaney'in bugün yayımladığı mesajdaysa "ABD'nin bundan sonra bölgede askeri üsler kuramayacağı, İsrail'in son günlerine yaklaştığı" savunuldu.
Independent Türkçe, Wall Street Journal, Arab News, Axios, Reuters, New York Times, Times of Israel, Tesnim
Derleyen: Yasin Sofuoğlu
