Trump’ın “taş devri” saldırısı için ileri sürdüğü son saatten bir buçuk saat önce ateşkes kararı duyuruldu. Ateşkesin mimarı Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’ti. Kabul ettim diyen kim, detay henüz bilinmiyor. Üçlü görüşmeler yapılacak. Ancak bu şartlarda düşünce üretilebilir. İhtimaldir ki, İran tarafı, Harg Adası’na ABD saldırısı başladığında Pakistan’ı aradı, Çin’den de İran’a ateşkes tavsiyesi geldi ve durumun ciddiyetine vakıf olundu, çünkü İranlı idareciler içinde anlaşma için farklı görüşte olanlar vardı, değerlendirdiler ve Şahbaz Şerif’i aradılar.
Bu şekilde savaşa 2 hafta ara verilmiş oldu. Ateşkes taraflarca sosyal medyadan duyuruldu. Ateşkes derhal yürürlüğe girdi. İlk yapılacak ise İslamabad’da üçlü görüşme: ABD, Pakistan ve İran. Buraya ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’dan ise (verilen bilgilere göre) Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf katılacak.
JD Vance, Trump’ın duruma olumlu baktığını ve ABD’nin askeri hedeflerine ulaştığını ifade etti.
Trump şöyle söylüyor (Truth Social Post 12:01 AM EST 04.08.26):
Dünya barışı için büyük bir gün! İran bunun olmasını istiyor, artık yeter dediler! Aynı şekilde, herkes de öyle! Amerika Birleşik Devletleri, Hürmüz Boğazı'ndaki trafik yoğunluğuna yardımcı olacak. Çok sayıda olumlu gelişme olacak! Büyük paralar kazanılacak. İran yeniden yapılanma sürecine başlayabilir. Her türlü malzemeyle dolup taşacağız ve her şeyin yolunda gittiğinden emin olmak için 'orada bekleyeceğiz'. Bunun olacağına eminim. Tıpkı ABD'de yaşadığımız gibi, bu Orta Doğu'nun Altın Çağı olabilir!
ABD ve İran, haliyle her iki taraf da beklendiği gibi zafer ilan edecektir. Tabii gerçek sonuçları zaman gösterecektir.
Bilgi olarak ifade edeyim, savaşlarda her ateşkesin kendi amacı ve dinamiği vardır. Bunlar; zaman, zemin, gerekçe, şartlar. Burada süre 2 hafta.
Neden 2 haftalık ateşkes? 2 sebebi var:
- Birincisi görüşmeler için planlanan toplam süre.
- İkincisi ise, (muhtemelen) bölgedeki acil tanker trafiği sorununun çözümü için yeter süre.
Takip edenler bilecektir, savaşın seyrini bir grafikle göstermekteyim. Son duruma göre güncellediğim grafik aşağıdadır.
Önce 20 Mart’ta CENTCOM ve İsrail Genelkurmay Başkanlığı Tel Aviv’de savaşın askeri hedeflerine ulaşıldığında karara vermişler ve bu durum basına yansımıştı. Trump, İran anlaşmazsa ülkelerini taş devrine döndüreceklerini ifade etmekteydi. Hatta Trump İran’da rejimin de değiştiğini, ilk yöneticilerin elemine edildiğini, yeni gelenlerin anlaşmaya yakın isimler olduğunu da ifade etmişti. Bu şartlarda diplomasiye ağırlık verildi.
Diğer yandan İran tarafı bir anlaşmaya gitmeyecek olursa hazırlıklar yapıldı. Lojistik tamamlandı. Stratejik hedefler vurulacaktı: enerji merkezleri, elektrik şebekesi, yollar… Süre (Türkiye’ye ve İran’a göre) 8 Nisan sabahı erken saatlerde dolacaktı. Bu arada ABD’nin B-2 bombardıman uçakları Harg Adası’nda bazı noktaları vurdu. Bu sanki geliyoruz demek gibi algılandı, gözdağıydı.
Sonuçta ABD’ye göre 7 Nisan’da (İran’a ve Türkiye’ye göre 8 Nisan) Şahbaz Şerif devredeydi ve ateşkes ilan edildi. Bu duruma göre ABD’ye göre 21, İran’a ve Türkiye’ye göre 22 Nisan’a kadar belirttiğim gibi; anlaşma görüşmeleri İslamabad’da olacak, buradan çıkacak kararlar esas olacak ve hatta bizler de kim ne kazandı ne kaybetti, bu şekilde anlamış olabileceğiz. Bu arada bölgede bekleyen tanker trafiği ABD’nin de kontrol ve desteğiyle hareket edebilecek.
Bu arada Trump’ın şu Ortadoğu’da “Altın Çağ” ifadesi dikkatlerden kaçmayacaktır.
Ortadoğu’nun “Altın Çağı” konusu sadece bir retorik mi?
Aklıma ilk gelen sorular şunlar oldu:
• Körfez ülkeleri hangi adımları atacak?
• İran uluslararası ve iç politika yönleriyle değişiklikler yapacak mı?
• İsrail yerinde duracak mı?
• Avrupa, Çin ve Rusya bu coğrafyada hangi adımları atacak?
• Hürmüz Boğazı için bir komisyon kurulacak mı ve sonra daimi şartları garanti altına alan uluslararası anlaşma olacak mı?
• Trump, Beyaz Saray’da oturabilecek mi? (Malum, ben onu bu savaşla beraber “topal ördek” namzeti gördüm. Okuyunuz: Trump “topal ördek” olacak mı?) Trump, ara seçimlerde (Kasım) kaybeden olmamak adına bir seyir izleyecek ve sonuç almak isteyecektir.
Tabii burada başka konular da aklıma gelmiyor değil. Mesela İsrail’in fonksiyonu neydi? Bu çokça tartışılmıştı. Trump duruma hâkim olan taraf olduğu halde ABD’deki muhalifler dahil dünyada bazı ülkeler bu gibi konuları görmek istediği gibi ele almayı sürdürdü. Şimdilik bu gibi diğer değerlendirmeleri sonraya bırakalım. ABD ile İran karşı karşıya gelecekler, bu iyi bir durum. Karşılıklı görüşme sonucunda varılacak anlaşma maddelerine odaklanacağız.
Dünyada sorumluluk sahibi insanlar bu savaşı çok önemsedi. Öte yandan bu uzun savaş, ekonomik savaş ve enerji (petrol) savaşı gibi değişik komplikasyonları olan bir tarihi olaydı. Ben buna jeopolitik savaş dedim. Şimdi gelinen bu noktada dünyanın da bir nefes aldığı aşamadayız.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
