ABD Ulusal Dondurulmuş ve Soğutulmuş Gıdalar Birliği’ne göre, “tüketicilerin yüzde 81’i yemeklerinin yarısından fazlasını evde hazırlıyor. Yüzde 64’ü tasarruf için evde yemek yapmaya devam ediyor.”

2026 Global Tüketici Trendleri Raporu’nun 12 ülkede yaptığı araştırmaya göre, “tüketicilerin yüzde 66’sı hayatı sadeleştiren, zaman kazandıran teknolojik çözümler, fonksiyonel mutfak kültürü istiyor.”

Taste Of Home göre evde yemek yapma oranı yüzde 86’ya çıktı. 

Pandemiyle kırılan alışkanlıklarımızın kalıcı etkileri beslenme tarafında kendini gösteriyor.  

Evde yemek yapacak gıdalar üretme zamanı

Fast food’ın başkenti Amerika’da Amerikalıların yüzde 60’ı haftada 5’ten fazla evde yemek yapıyor. 10 kişiden 7’si sağlıklı yemekleri önceliyor. ABD’nin Amerika’yı yeniden büyük yap MAGA, Amerika’yı Yeniden sağlıklı Yap MAHA’nın etkileri hızla yayılıyor. Raporlara göre bireylerin yüzde 92’si pandemi ve sonrası kazanılan alışkanlıkları sürdürmeyi planlıyor. 

Sofralar kuruluyor, tencere tavalar çıkıyor

Bilimsel çalışmalar, pazarlamacılar, reçete yenileyenler durumu anlamaya çalışıyor. Nature’de yayımlanan bir makaleye göre sadece ABD değil tüm dünya evde yemek yapmaya başladı. Sofralar yeniden kuruluyor. Yüzde 67 tasarruf, yüzde 56 sağlıklı beslenme yüzde 56’sı da kendini iyi hissetme sosyalleşme amaçlı yapılıyor. Artan restoran fiyatları, ekonomik baskılar modern dünyayı yeniden mutfağa yönlendirdi. 

31 dakikada pişen yemekler yükselişte 

Mutfağa dönüş nostaljik görülse de pütü kare masa örtüler, danteller beklemek biraz fazla. Homosapiens her ne kadar antik tohumlar, yerel tatlar peşinde koşsa da yemek yapmak şekil değiştiriyor. Daha akıllı, hızlı, pratik, besleyici, optimize edilmiş deneyimler hedefleniyor. Ortalama 31-45 dakikalık yemekler yapıyor, tüketicilerin yüzde 69’u yemek hazırlamanın pratik yolunu arıyor, bireylerin yüzde 63’ü yeni depolama yöntemleri keşfediyor. Jamie Oliver’ın 15 dakikada yemek pişirme teknikleri trend belirliyor. 

Her ev bir restoran

Ikea modeli mutfaklar, kahve makinaları, gurme mutfak tasarımlarındaki artış her evin artık bir kafe, restoran gibi kurgulanacağının sinyallerini veriyor. Her evde bir restoran açma fikri güzel gözükse de onun da bedeli az buz değil. Beyaz yakalılar için kaçış noktası gurme evler gurme hammadde ihtiyacını doğuruyor. Daha organik, sağlıklı, yerel tarım ürünlerinin fiyatı her geçen gün artıyor. ABD’de her 4 kişiden biri evine fritöz taktırıyor. 

Modern insan tüketmiyor, türetiyor

İnsanlık artık sürekli tüketip yeteri kadar yerine koymadan gezegenin yaşayamayacağını anladı. Bu anlamda yeni tüketici akıllı, seçici ve pragmatiktercihleri yaparak gezegenin kaynaklarını ve tat hafızasını korumak istiyor. Mükemmel yerine optimum faydalı seçimler yaparak sorumluluk alıyor, aldığının yerine yenisini koyabilecek tarım/gıda sistemlerini destekliyor. Tariflerini dondurulmuş tarımsal hammaddelerle optimize ediyor, taze/dondurulmuş hibrit kullanımını artırıyor. Tik tok, Instagram gibi sosyal medya araçları da değişime tariflerle destek veriyor. 

Mutfaklar donuyor

Tüketici beklentilerinin sağlık optimizasyonu beklentisi dondurulmuş gıdaların yükselişini tetikliyor. Dondurucu soğukta bekleyen yüzlerce gıda Z kuşağının mutfaklarını eskisi gibi sağlıklı yapmaya aday.  ABD’de dondurulmuş gıda pazarı, 2019’a göre yüzde 45 büyüdü 87 milyar dolar oldu. Dondurulmuş et iki katı, atıştırmalıklar yüzde 70 arttı. Hindistan’da dondurulmuş hazır gıdalar yüzde 20 büyüdü. 2023’de 284 milyar dolar olan küresel dondurulmuş gıda pazarı 2030’da 700 milyar dolar olması öngörülüyor. Rakamlar sadece bir trend habercisi değil, gıda sistemlerinin kendini yenilemesi, sürdürülebilir, sağlıklı bir model yaratmasının göstergesi olarak okunuyor. 

Neden bu kadar hızlı donuyoruz?

Araştırmalar göre hızlı büyümenin adındaki nedenler, “zaman tasarrufu, düşük maliyet, uzun raf ömrü, israfı önlemesi, sağlık algısı, evde yemek trendi için kolaylık.” Dondurulmuş gıda sektörü artık alternatif değil gıda sistemlerinin ana planı. 

Donuk gıda israfı azaltıyor 

Unlu mamullerde donuk gıda israfı azaltıyor, tazelik sağlıyor. Daha uzun raf ömrü, daha az bozulma, planlı tüketim sadece bireysel değil sistematik tasarruf sağlıyor. Tarımsal ürünlerde tarladan sofraya yaşanan yüzde 50’ya kaybı yüzde 10’lara kadar düşürebiliyor. Bu anlamda daha az gıda kaybı, daha verimli üretim, daha az kaynak kullanımı sağlıyor. 

Dondurulmuş gıdalar daha sağlıklı

Taze sağlıklıdır varsayımı kolay olan. Ancak tarlada hasat edilen gıdalar tabağımıza günler sonra geldiğinde ışık ve oksijen nedeniyle önemli besin kayıpları yaşar, tadı, mukavemeti kaybolur. Science’de yayınlanan bir çalışma “taze, dondurulmuş ve buzdolabında bekletilmiş ürünleri besin değerleri açısından karşılaştırdı. Brokoli, karnabahar, mısır, yeşil fasulye gibi yüzlerce meyve sebzenin dondurulmuş çeşitlerinin besin değeri daha yüksek çıktı.”

Ispanak oda sıcaklığında bir haftada C vitamininin yüzde 100’ünü kaybederken, dondurularak saklanan ıspanak da kayıp sadece yüzde 30 gerçekleşiyor. Bezelye oda sıcaklığında C vitamininin yüzde 60’ını kaybederken donuk halde sadece yüzde 10’unu kaybeder. Dondurma işlemi pek çok ürünün biyoyararlarını artırıyor. Konserve domateslerde kullanılan ısı, hücre duvarlarını parçalayarak likopen salınımını artırarak vücutta emilimini yükseltiyor.

Yıl boyu sağlıklı beslenmeyi sağlayan donuk gıdalar 

Dondurulmuş besinlere yılın her mevsimi uygun fiyata ulaşılabileceği için yıl boyunca dengeli beslenmeyi sağlar. 

Dondurucu maliyet devrimi 

Dondurulmuş gıdalar sadece mutfaklarda kolaylık sağlamıyor, tedarik zincirini de rahatlatıyor. Daha az acil taşıma, daha az fire, global dağıtım kolaylığı sağlıyor. Türkiye’de dondurulmuş Rize karayemişi dünyanın dört bir tarafına aynı lezzet ve besin değeriyle ulaşabiliyor. Tek sorun dondurulmuş gıda sistemleri için ilk başta gereken yatırım maliyetine katlanmak. Uzun vadede fayda analizi yapıldığında tüm gıda ekosistemi için karlılık ortaya çıkıyor.

Küresellerin donuk stratejisi güncelleniyor

Bu anlamda küresel oyuncular da donuk stratejilerini revize ediyor. Nestléyöneticilerine göre, dondurulmuş gıda kategorisi stratejik olarak en önemli alanlardan biri. Çünkü lezzetli, kolay, uygun fiyat ve küresel mutfak lezzetlerine erişim sağlıyor. 

Tarım diplomasisinin donuk temsilcileri

Donuk gıdanın faydaları küresel tat belleğini değiştirebilecek kadar güçlü. Dünyanın dört bir tarafındaki yerel tat mirasları hiç değişmeden tüm dünyaya taşınabilir. Yaş sebze meyveler yanında Anadolu’nun kurutmalık geleneği, yüzlerce meze, sebzeli alternatifler tüm dünya sofralarına ulaşıp Türkiye’nin tarım diplomasisinin taşıyıcısı olabilir.  

Küresel hazır yemek şirketleri yanında Campell gibi şirketler de donuk sağlıklı gıda çözümleri sunuyor. Campell’in yemek segmenti son bir yılda yüzde 15 arttı. Atıştırmalık pazarı yüzde 8 düştü. Sadece ABD değil Türkiye’de de gıda hazırlama pazarı da 15 milyar TL’yi geçti, tüketicilerin akıllı e çok fonksiyonlu mutfak cihazlarına ilgisi artarken gençler evde yemek yapmaya yöneliyor. Değişen alışkanlıklar, zaman tasarrufu beklentisi sektörün en önemli tetikleyici. Yoğun çalışma temposu, evde geçirilen sürenin azalması tüketicilerin yemek yapma pratiklerinden beklentilerini değiştiriyor. Bu anlamda hazır, yemeğe eklenebilecek, sağlıklı, doğranmış gıdalara talep her geçen gün artıyor. 

Nestle de dondurulmuş gıdalara yatırım yapanlardan, cirosunun yüzde 15’i donuk ürünlerden geliyor. En hızlı artan segment donuk olanlar. 

Velhasıl, gıda artık tarla ile tabak arasında bir yolculuk değil. Akıl ile kursak arasında vicdani yönü olan, sorumluluk gerektiren akıllı seçimlerle büyütülen bir lezzet şöleni, yönetişim alanı. Teknoloji, lojistik ve sürdürülebilirlik meselesi. Mevzunun merkezinde donarak sağlık kazanan, güçlenen sistemler, doğaya daha az yük bindiren, kaynakları daha verimli kullanan ve insanı merkeze alan bir sistem var. Sistemin merkezinde gıda ekosistemine besin değeri katan dondurucu var.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.