İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD Başkanı Donald Trump'la bugün yapacağı toplantının ana konusu İran olacak. Tahran yönetimiyse Washington'la yeniden başlayan nükleer müzakerelerin Tel Aviv tarafından bozulmasını istemiyor. 

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Ali Laricani, dünkü açıklamasında Netanyahu'nun süreci bozma ihtimaline dair Washington'ı uyararak, "ABD, İsrail'in yıkıcı rolü konusunda uyanık kalmalıdır" dedi. 

Netanyahu yönetimi, uranyum zenginleştirme çalışmalarını bitirmeye ek olarak İran'ın bölgedeki Şii militanlara desteğini sonlandırmasını ve balistik füze programını durdurmasını da talep ediyor. İsrail Başbakanı'nın bu konuda Trump'ı ikna etmeye çalışması bekleniyor. 

ABD ve İran arasında Umman'da cuma günü (6 Şubat) başlayan müzakerelerde şimdilik sadece uranyum zenginleştirme meselesi ele alınıyor. 

Guardian'ın diplomasi editörü Patrick Wintour, Netanyahu'nun Washington yönetimine İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun balistik füze geliştirme sürecine dair yeni istihbarat sunabileceğini yazıyor. 

Analizde, "Netanyahu, tutumunu belirlerken hassas dengeleri gözetmeli zira ABD'yi İran'la uzun süreli çatışmaya sürükleyebilecek bir dizi talep ortaya koyabilir" deniyor. 

Gazze'deki ateşkes sürecindeki tutumu ve ABD'nin itirazlarına rağmen Batı Şeria'yı ilhak planını ilerletmesi nedeniyle Netanyahu'nun Trump'la ilişkisinin zor bir dönemden geçtiği, İsrail liderinin İran meselesi nedeniyle Trump'ı öfkelendirebileceği yorumu yapılıyor. 

ABD Başkanı, Axios'ta son yayımlanan söyleşisinde İran'la müzakerelerin başarısız olması halinde bölgeye ikinci uçak gemisini göndermeyi düşündüğünü söyledi. Ortadoğu'daki askeri yığınağını artıran Trump, Fox Business'a açıklamasında da İran'la iyi bir anlaşmanın "nükleer silah ve füzeleri yasaklayacağını" belirtti ancak detay vermedi.

Adının açıklanmaması şartıyla Reuters'a konuşan yetkililer, müzakerelerin sonuçsuz kalması halinde Netanyahu'nun İran'a olası saldırı planlarını Trump'la görüşmesinde gündeme getirebileceğini söylüyor. 

Analizde, Suriye'de Beşar Esad'ın devrilmesi, Hizbullah'a İsrail tarafından ağır darbe indirilmesi ve İran'daki rejim karşıtı protestolarla zayıflayan Tahran yönetiminin yeniden güçlenmesinin Tel Aviv'i endişelendirdiği belirtiliyor. 

Wall Street Journal'ın haberinde de Netanyahu'nun İran meselesinde "taviz verilmemesi" için Trump'ı ikna etmeye çalışacağı yazılıyor. 

ABD ve İsrail, İran'ın uranyum zenginleştirerek nükleer silah geliştirmeyi planladığını savunurken Tahran yönetimi bunu defalarca reddetmişti. 

İran ise uranyum faaliyetlerini durdurmak yerine zenginleştirme seviyelerinde değişikliğe gitmeye açık olduğunu belirtmişti. İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in danışmanı Ali Şemhani de 2 Şubat'taki açıklamasında "Yüzde 60 seviyesindeki uranyum zenginleştirme oranını yüzde 20'ye düşürmek mümkün" demişti.

İsrail-İran çatışmaları

İran ve İsrail arasında Gazze savaşı nedeniyle tırmanan gerginlik haziranda sıcak çatışmaya dönüşmüştü. ABD ve İran'ın yürüttüğü nükleer müzakerelerin sonuçsuz kalmasının ardından İsrail'in 13 Haziran'daki saldırısıyla başlayan çatışmalarda İran da vakit kaybetmeden misilleme yapmıştı.

Çatışmalarda ABD'ye ait bombardıman uçakları İran'daki İsfahan, Fordo ve Natanz tesislerine 22 Haziran'da hava saldırısı düzenlemiş, operasyonda 14 "sığınak delici" GBU-57 bombası kullanılmıştı.

İran, ABD'nin saldırısına cevap olarak 23 Haziran'da Amerikan ordusunun Katar'daki El-Udeyd Hava Üssü'ne saldırmıştı. Operasyonda Tahran'ın önceden Washington'a haber verdiği ve hiçbir can kaybı yaşanmadığı aktarılmıştı.

Independent Türkçe, Guardian, Reuters, Wall Street Journal, AA

Derleyen: Yasin Sofuoğlu